Του

Πάνου Τριγάζη*


Ειρήνη η μόνη επιλογή·

Αφοπλισμός – Ανάπτυξη – Ζωή!

(σύνθημα του αντιπυρηνικού κινήματος τη δεκαετία 1980)

Στη ζωή και στην κοινωνία δεν υπάρχει άσπρο-μαύρο, αλλά πολυχρωμία. Το ίδιο ισχύει και για τη διεθνή σκηνή. Μπαίνοντας, λοιπόν, στο 2018 και συνυπολογίζοντας όλες τις εξελίξεις, μπορούμε να μιλήσουμε για ελπίδες και φόβους. Η χρονιά που απέρχεται δεν ήταν και η καλύτερη για τον κόσμο, αν και για την Ελλάδα αποτέλεσε νέο σκαλοπάτι για την ελπιδοφόρα έξοδο από την πολύχρονη και πολυδιάστατη κρίση. Δεύτερη χρονιά της προεδρίας Τραμπ, το 2018, θα συνεχιστούν οι επικίνδυνες επιλογές του «πλανητάρχη», που εμπεριέχονται και στο λεγόμενο «νέο δόγμα» για την ασφάλεια των ΗΠΑ. Η πυρηνική απειλή έχει επανέλθει για τα καλά στον ορίζοντα, με επίκεντρο την κρίση στις σχέσεις της «μόνης υπερδύναμης» με τη Β. Κορέα, ενώ υπάρχει κίνδυνος αποχώρησης των ΗΠΑ και από την πολυμερή Συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, όπως ζητά η κυβέρνηση του Ισραήλ και συναινεί η σημερινή ηγεσία των ΗΠΑ. Η ελπίδα είναι ότι θα αρχίσει διάλογος ανάμεσα σε ΗΠΑ – Β. Κορέα, κάτι που δεν θα είναι πρωτόγνωρο, αφού παλαιότερα η κυβέρνηση Κλίντον είχε κάνει διάλογο με την τότε ηγεσία της Β. Κορέας έχοντας στείλει ως προπομπό στην Πιονγιάνγκ, τον πρώην Πρόεδρο Τζίμι Κάρτερ. Μπορεί σήμερα η χώρα του Κιμ να είναι πλήρως απομονωμένη από τη Δύση, όμως δεν ισχύει το ίδιο για το Ιράν, με του οποίου την κυβέρνηση διατηρούν καλές σχέσεις η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ρωσία.  Άρα τυχόν απόσυρση από τη Συμφωνία Ειρήνης για το Ιράν θα έχει μεγάλο κόστος για τις ΗΠΑ και τον Πρόεδρό της, του οποίου η δημοτικότητα στο εσωτερικό και διεθνώς έχει πέσει στο ναδίρ.

Δυστυχώς, νέα εστία έντασης, όχι μόνο για τη Μ. Ανατολή, αλλά και για τις σχέσεις ισλαμικού κόσμου-ΗΠΑ αποτελεί η απόφαση Τραμπ να αναγνωρίσει ως πρωτεύουσα του Ισραήλ την Ιερουσαλήμ. Από την άλλη, το 2017, μας κληροδότησε μια συμφωνία εθνικής συμφιλίωσης των Παλαιστινίων με την παράδοση από τη Χαμάς στην Παλαιστινιακή Αρχή της διοίκησης στη Λωρίδα της Γάζας. Ενωμένοι οι Παλαιστίνιοι, με τη βοήθεια της διεθνούς κοινότητας, μπορεί να επαναρχίσουν διάλογο με την ηγεσία του Ισραήλ για την επίλυση του εθνικού τους προβλήματος, στο βαθμό που η κυβέρνηση Νετανιάχου θα αποδεχτεί οριστικά και αμετάκλητα τη λύση των δύο κρατών. Δεν είναι μόνο στους Αγίους Τόπους, που η ειρήνη ματώνει στη Μ. Ανατολή. Είναι και η πολύπαθη Συρία και η Υεμένη, με τον πόλεμο στην πρώτη ουσιαστικά να έχει λήξει και να βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία ειρήνης, με πολλές ελπίδες να καρποφορήσει.

Μεγαλύτερη απειλή που αφήνει πίσω του το 2017 είναι η κλιματική αλλαγή, η οποία συχνά μεταφράζεται σε φονικές καταστροφές, όπως αυτές που έζησαν οι ΗΠΑ, αλλά και πρόσφατα οι Φιλιππίνες και το Βιετνάμ. Το μέγιστο αυτό πρόβλημα μπορεί να επιδεινωθεί, δεδομένου ότι και πάλι η ηγεσία Τραμπ αρνείται να αναλάβει τις ευθύνες της έναντι της ανθρωπότητας, στο όνομα των μεγάλων συμφερόντων. Αντιθέτως, η ΕΕ, της Βρετανίας συμπεριλαμβανομένης, καθώς και η Κίνα και η Ρωσία στηρίζουν και υλοποιούν την Παγκόσμια Συμφωνία των Παρισίων για το Κλίμα. Άλλη απειλή για την ειρήνη στην Ευρώπη και διεθνώς είναι η εκλογική άνοδος νεοναζιστικών μορφωμάτων, που διεκδικούν θέση κυβερνητικού εταίρου, όπως συνέβη στην Αυστρία. Η ελπίδα είναι ότι αυτή η τάση θα ανακοπεί το 2018, καθώς καθίσταται όλο και περισσότερο συνείδηση ότι το αποκρουστικό αυτό φαινόμενο έρχεται σε ευθεία αντίθεση με την ευρωπαϊκή ενοποίηση και ευνοείται από τις ακραίες νεοφιλελεύθερες πολιτικές. Συνεπώς ωριμάζει και η ανάγκη αλλαγής πορείας της ΕΕ σε αντινεοφιλελεύθερη κατεύθυνση με κυρίαρχη την κοινωνική διάσταση, όπως προτείνει και η κυβέρνηση της Ελλάδας. Στην αναζήτηση αυτού του δρόμου μπορεί να συμβάλει και ένα ευρύτατο μέτωπο ειρήνης στην Ευρώπη, με βασική παράμετρο μια νέα σχέση της ΕΕ με την Ρωσία. Ένα τέτοιο μέτωπο είναι βασικό και για την οικοδόμηση της κοινωνικής και πολιτικής συμμαχίας των προοδευτικών δυνάμεων με πρωταγωνίστρια την ευρωπαϊκή Αριστερά. Όσο για το φιλειρηνικό κίνημα, που κέρδισε το Νόμπελ Ειρήνης το 2017, έχει σημαντικές επετείους να τιμήσει το 2018: Πενήντα χρόνια από τη δολοφονία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ (4 Απριλίου) και την υπογραφή της Συμφωνίας Μη Διασποράς των Πυρηνικών Όπλων (ΝΡΤ).

*Μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ