Μετά την περσινή κρίση στην παιδεία υποβόσκει νέα κρίση λόγω τετραμήνων

Συνέντευξη στην Ελένη Κωνσταντίνου

Η περσινή χρονιά στον τομέα της εκπαίδευσης δεν ήταν μια συνηθισμένη χρονιά. Αυτό άλλωστε ομολογεί και ο ίδιος ο πρόεδρος της ΟΕΛΜΕΚ, Γιάννος Σωκράτους, ο οποίος και κλήθηκε να χειριστεί τη μεγάλη αυτή κρίση. Η πρόσφατη κατάληξη στη ΜΕΠΕΥ δικαίωσε στο τέλος της μέρας την ΟΕΛΜΕΚ, αλλά και τις υπόλοιπες εκπαιδευτικές οργανώσεις. Λίγο πριν παραδώσει τα ηνία μετά από δυο χρόνια στο τιμόνι της οργάνωσης των εκπαιδευτικών Μέσης, ο κ. Σωκράτους αναφέρεται στις προκλήσεις που αντιμετώπισε ο εκπαιδευτικός κόσμος αλλά και στα ζητήματα που ακόμη παραμένουν ανοικτά, με αυτό των εξετάσεων τετραμήνων να δεσπόζει. Μάλιστα, δεν αποκλείεται κατά την Παγκύπρια Συνδιάσκεψη Γενικών Αντιπροσώπων την ερχόμενη Πέμπτη να ληφθούν αποφάσεις για δυναμικά μέτρα.

Ποιες προκλήσεις θεωρείτε ότι σημάδεψαν την τρέχουσα σχολική χρονιά και πώς αποτιμάτε τα αποτελέσματα αυτών προκλήσεων;

Η σχολική χρονιά 2018-2019 δεν ήταν μια συνηθισμένη σχολική χρονιά, καθώς επισκιάστηκε από μια χωρίς προηγούμενο κρίση, εξαιτίας των μονομερών αποφάσεων της κυβέρνησης για μια σειρά από εκπαιδευτικά ζητήματα. Μια κρίση, η οποία άφησε δυστυχώς ανεξίτηλα τα σημάδια της στο χώρο της Δημόσιας Εκπαίδευσης. Δικαιολογημένα οι εκπαιδευτικοί ξεκίνησαν τη σχολική χρονιά με έντονη απογοήτευση, αλλά και αγανάκτηση για τον διασυρμό και την απαξίωση, που υπέστησαν το περασμένο καλοκαίρι. Κι αυτό ήταν ευδιάκριτο από την πρώτη μέρα. Στα παρεπόμενα της κρίσης ήταν και η μη έγκαιρη στελέχωση των σχολείων, αλλά και μια σειρά από άλλα ζητήματα, τα οποία θα έπρεπε να τύχουν σωστής διαχείρισης για το καλό των παιδιών μας. Η καθυστέρηση του θεσμικού διαλόγου, ο οποίος ολοκληρώθηκε μόλις πρόσφατα αισίως, προκάλεσε, επίσης, αναστάτωση και εντάσεις. Ας ευχηθούμε όλα αυτά να ανήκουν στο παρελθόν και η νέα χρονιά να ξεκινήσει υπό καλύτερους όρους και συνθήκες. Άλλωστε αυτό είναι οφειλόμενο χρέος προς τα παιδιά μας, αλλά και το θεσμό του Δημόσιου Σχολείου.

Αυτό που ζήσατε και έζησε γενικότερα η κοινωνία το περασμένο καλοκαίρι ήταν κάτι το πρωτοφανές. Μετά και την ολοκλήρωση του διαλόγου στη ΜΕΠΕΥ εκτιμάτε πως έχει επιτευχθεί ο σκοπός των κινητοποιήσεων του εκπαιδευτικού κόσμου; 

Αυτό που ζητήσαμε από την αρχή την κρίσης ήταν ο θεσμικός διάλογος. Αντισταθήκαμε στις μονομερείς και ετσιθελικές αποφάσεις της κυβέρνησης της 4ης Ιουλίου 2018 και αυτό που προτάξαμε ήταν ότι τα προβλήματα λύνονται μέσα από διάλογο, στο πλαίσιο των θεσμοθετημένων, για δεκαετίες, διαδικασιών. Νομίζω ότι η κατάληξη του διαλόγου στη ΜΕΠΕΥ δικαίωσε τις εκπαιδευτικές οργανώσεις, καθώς μέσα από τον διάλογο εξευρέθηκαν εκείνες οι φόρμουλες, που οδήγησαν τελικά σε συμφωνία. Αν ακολουθούσαμε από την αρχή αυτή την οδό δεν θα φτάναμε σε αυτά τα οριακά σημεία, που φτάσαμε το περασμένο καλοκαίρι. Επί της ουσίας του διαλόγου, οι εκπαιδευτικές οργανώσεις απέδειξαν με επιχειρήματα τα όσα ισχυρίζονταν και για τον θεσμό της Υπευθυνότητας Τμήματος, που είναι μια αμιγώς εκπαιδευτική πολιτική, που στηρίζει τα παιδιά σε πολλαπλά επίπεδα αλλά και για άλλα ζητήματα, όπως η μείωση του διδακτικού χρόνου με βάση τα έτη υπηρεσίας και τις προαγωγές, τα θέματα της λειτουργίας των εκπαιδευτικών οργανώσεων και του εξωδιδακτικού έργου των εκπαιδευτικών. Αυτό για το οποίο είμαι σίγουρος και μπορώ να το πω μετά βεβαιότητας είναι ότι αν οι εκπαιδευτικές οργανώσεις δεν ήταν ενωμένες και αν ο εκπαιδευτικός κόσμος δεν στήριζε καθολικά τις οργανώσεις του, σήμερα θα μιλούσαμε για εντελώς διαφορετικά δεδομένα.

Την ίδια ώρα όμως στο τραπέζι μένουν ανοικτά μια σειρά από κρίσιμα ζητήματα. Πώς θα προχωρήσετε;

Όντως, τα ανοικτά θέματα στην Εκπαίδευση είναι πάρα πολλά. Από τα εργασιακά ζητήματα το πρώτιστο που θα πρέπει αντιμετωπίσουμε είναι αυτό με τους ανασφάλιστους εκπαιδευτικούς και αναφερόμαστε σε αυτούς που μονιμοποιήθηκαν -και όχι μόνο- μετά τον Οκτώβριο του 2011. Το θέμα αυτό είναι πολύ σοβαρό, καθώς ήδη αφυπηρετούν συνάδελφοι οι οποίοι είναι συνταξιοδοτικά μετέωροι. Ως προς τα εκπαιδευτικά ζητήματα, ανοικτό παραμένει το θέμα των εξετάσεων στο τέλος των τετραμήνων, για το οποίο εκτιμώ ότι θα δημιουργήσει νέες εντάσεις αν δεν αντιμετωπιστεί το επόμενο διάστημα, το θέμα της αξιολόγησης του/της μαθητή/-τριας, το θέμα της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού και του εκπαιδευτικού έργου, το θέμα της αναβάθμισης των Εσπερινών Γυμνασίων, της Ενιαίας Εκπαίδευσης, της αναθεώρησης των Αναλυτικών Προγραμμάτων και του Ωρολογίου Προγράμματος, της αξιολόγησης της νέας δομής του Δημόσιου Σχολείου, τα θέματα της βίας και παραβατικότητας κ.λπ.

Ένα μεγάλο ξεχωριστό κεφάλαιο είναι η ασφάλεια και υγεία μέσα στα σχολεία. Θεωρείτε ότι έχουν γίνει ουσιαστικά βήματα; Είστε ικανοποιημένοι με την τοποθέτηση, ας πούμε, θυροτηλεφώνων ή την τοποθέτηση περιφράξεων;

Τα θέματα ασφάλειας και υγείας τόσο των μαθητών/-τριών όσο και των εκπαιδευτικών είναι πολύ σημαντικά. Με κατασταλτικά μέτρα και πολιτικές δεν αντιμετωπίζονται αυτά τα ζητήματα. Εκεί που θα πρέπει να επενδύσουμε είναι στην πρόληψη. Αυτό όμως απαιτεί έναν μακρόπνοο σχεδιασμό και συνέργεια πολλών φορέων και θεσμών. Δυστυχώς, αυτός ο σχεδιασμός και η συνέργεια δεν φαίνεται, κατά την άποψή μου, να υπάρχει αυτή τη στιγμή από την αρμόδια αρχή. Γι’ αυτό η εγκατάσταση περιφράξεων και θυροτηλεφώνων είναι ένα μέτρο που μπορεί να βοηθήσει τη δεδομένη στιγμή να αντιμετωπίσουμε πολύ σοβαρά προβλήματα, όπως το φαινόμενο των εξωσχολικών που εισέρχονται στους σχολικούς χώρους, καταστρέφουν σχολική περιουσία, προσεγγίζουν μαθητές/-τριες με όλους τους κινδύνους που ενδεχομένως αυτό να εγκυμονεί κ.λπ. Όμως, οι περιφράξεις και τα θυροτηλέφωνα δεν είναι η λύση του προβλήματος. Με την ευκαιρία θα ήθελα για άλλη μια φορά να υπογραμμίσω ότι το έργο αυτό δεν έχει προχωρήσει στον αναμενόμενο βαθμό. Δική μου εκτίμηση, μακάρι να κάνω λάθος, είναι ότι το έργο δεν θα ολοκληρωθεί μέχρι την 31η Αυγούστου 2019, όπως είναι οι δεσμεύσεις του Υπουργείου Παιδείας.

Αξιολόγηση του εκπαιδευτικού και του εκπαιδευτικού έργου. Σας έχουν παρουσιάσει κάποιες πτυχές από τις αλλαγές που προωθούνται. Είστε ικανοποιημένοι ή όχι; Τι είναι αυτό που εσείς ζητάτε;

Κατ’ αρχάς, η ΟΕΛΜΕΚ έχει καταθέσει το βασικό περίγραμμα των θέσεών της στο τραπέζι του διαλόγου και αναμένει την τελική πρόταση της Επιτροπής, που έχει διοριστεί από τον Υπουργό Παιδείας και Πολιτισμού, για να διαπιστώσει σε ποιον βαθμό έχουν υιοθετηθεί οι θέσεις της. Μέχρι αυτή τη στιγμή δεν μας έχει παραδοθεί οποιαδήποτε ολοκληρωμένη πρόταση που να περιλαμβάνει όλες τις πτυχές του συγκεκριμένου θέματος. Η ΟΕΛΜΕΚ διαχρονικά στηρίζει την ανάγκη για εκσυγχρονισμό του υφιστάμενου συστήματος αξιολόγησης και οι θέσεις που έχει καταθέσει κινούνται προς αυτήν ακριβώς την κατεύθυνση. Στις βασικές της θέσεις είναι ότι το όποιο νέο σύστημα πρέπει να καταργεί το υφιστάμενο αναχρονιστικό και απαρχαιωμένο σύστημα αξιολόγησης, να εστιάζει στη διαμορφωτική αξιολόγηση, να είναι δίκαιο και αξιοκρατικό, να σέβεται την αξιοπρέπεια του εκπαιδευτικού, να αποσκοπεί στη συνεχή βελτίωση του εκπαιδευτικού συστήματος στο σύνολό του, να στηρίζεται στη βασική αρχή ότι όποιος αξιολογεί αξιολογείται, να προνοείται μεταβατικό διάστημα εφαρμογής του, να μην επιτείνει το άγχος και την ένταση του αξιολογούμενου κ.λπ. Θα αναμένουμε να δούμε την ολοκληρωμένη πρόταση του Υπουργείου Παιδείας και η ΟΕΛΜΕΚ, πάντα σοβαρά και υπεύθυνα, θα είναι στην πρώτη γραμμή για να στηρίξει ό,τι πραγματικά κινείται προς την κατεύθυνση του εκσυγχρονισμού.

Μετά από μια δύσκολη διετία αποχωρεί από τη θέση του Προέδρου

Κύριε Σωκράτους, μετά από δύο χρόνια στην προεδρία παραδίδετε τα ηνία της ΟΕΛΜΕΚ. Με ποια συναισθήματα αποχωρείτε από τη θέση του Προέδρου;

Ήταν πραγματικά τιμή μου που υπηρέτησα από τη θέση του Προέδρου μιαν ιστορική Οργάνωση όπως η ΟΕΛΜΕΚ και ασφαλώς αισθάνομαι περήφανος για το έργο που επιτελέσαμε μαζί με τους συνεργάτες μου. Για εμένα προσωπικά ήταν μια πάρα πολύ δύσκολη διετία, καθώς έχοντας την κύρια ευθύνη, κλήθηκα να διαχειριστώ πρωτόγνωρες καταστάσεις, με αποκορύφωμα την χωρίς προηγούμενο κρίση του περασμένου καλοκαιριού. Αυτή η κρίση, αλλά και τα παρεπόμενά της, θα μείνουν για πάντα χαραγμένα στη μνήμη όλων μας, αλλά και στην ιστορία της Εκπαίδευσης της χώρας μας. Με την ευκαιρία που μου προσφέρετε θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες μου σε όλα τα μέλη του ΚΔΣ και της Παγκύπριας Συνδιάσκεψης των Γενικών Αντιπροσώπων της ΟΕΛΜΕΚ για την εποικοδομητική συνεργασία που είχαμε αυτά τα δύο χρόνια. Οφειλόμενες ευχαριστίες απευθύνω και προς τις ηγεσίες της ΠΟΕΔ και της ΟΛΤΕΚ, που μαζί φυτέψαμε τον σπόρο της ενότητας, μιας ενότητας που είναι απαραίτητη για την επίτευξη των σκοπών και των στόχων των Οργανώσεών μας και υποθήκη για το μέλλον. Ιδιαίτερες ευχαριστίες θα ήθελα να απευθύνω σε όλες και όλους τις/τους λειτουργούς των ΜΜΕ για την, επίσης, άψογη συνεργασία. Τις θερμότερες όλων ευχαριστίες εκφράζω προς στις χιλιάδες των μελών της Οργάνωσής μας, στην κρίση των οποίων παραδίδεται ό,τι προσπαθήσαμε να πετύχουμε αυτό το διάστημα. Τέλος, δεν θα μπορούσα να μην ευχαριστήσω από καρδιάς και την Προοδευτική Κίνηση Καθηγητών, που με εμπιστεύτηκε και με στήριξε σε αυτή τη θέση.