Γρίβας: «Ο αγών μας στρέφεται κατά της ΑΚΕΛικής ηγεσίας» – Έντονες αντιδράσεις Μακαρίου και Άνθιμου

1958: Η ακροδεξιά επίθεση εναντίον της Αριστεράς Μέρος Ζ’ (Τελευταίο)

Διαρκούντος του αγώνα της ΕΟΚΑ ο Γρίβας επεξεργαζόταν τα σχέδιά του και για το κτύπημα του ΑΚΕΛ.

Θεωρούσε ότι είχε ήδη προετοιμάσει καλά το έδαφος με τα φυλλάδια και τις προκηρύξεις περί προδοσίας του ΑΚΕΛ κι ότι αυτή η ενέργειά του δεν θα συναντούσε σοβαρές αντιδράσεις. Αργότερα όμως, όταν έθεσε σε εφαρμογή το σχέδιό του, βρέθηκε προ εκπλήξεως από τις αντιδράσεις τόσο στην Κύπρο όσο και από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Η τελική ένοπλη επίθεση εκδηλώθηκε στις 21 Ιανουαρίου 1958 με τη διπλή δολοφονία των Μιχάλη Πέτρου στη Λύση και Ηλία Ττοφαρή στην Κώμα του Γιαλού.

Μέχρι τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου κα¬ταγράφονται σωρεία ενόπλων επιθέσεων, ξυλοδαρμών, κακοποιήσεων και προπηλακισμών εναντίον μελών και υποστηρικτών της Αριστεράς.

Η επιπολαιότητα του Γρίβα

Είναι χαρακτηριστικό ότι σε πολλές επιστολές του προς τον Μακάριο, τον Ευ. Αβέρωφ, τους Έλληνες προξένους κλ.π. ο Γρίβας αναφερόταν στους κομμουνιστές, χωρίς οι συνομιλητές του να είχαν θίξει τέτοιο θέμα.

Ο Γρίβας χαρακτηριζόταν από εμμονή απέναντι στο ΑΚΕΛ, ενώ έβγαζε επιπόλαια συμπεράσματα χωρίς να έχει υπόψιν του κανένα τεκμήριο. Κι αυτό δεν είναι δικός μας αυθαίρετος ισχυρισμός. Απαντώντας σε ευχετήρια επιστολή του Μακαρίου (28 Δεκ. 1957) με την ευκαιρία της εισόδου του νέου χρόνου, αφού έκανε μια ενημέρωση για την επικρατούσα
κατάσταση, του έγραφε ο Γρίβας στις 2 Ιανουαρίου 1958, αναφερόμενος στους κομμουνιστές:

«Ίσως και ούτοι να υποκινούνται υπό των Άγγλων. Νομίζω ότι θα σας εδόθη σχετική επιστολή περί των προθέσεων των κομμουνιστών και της πιθανής συνεργασίας των με την Κυπριακήν Κυβέρνησιν, ην η τελευταία θα επιζητήση. Σας είχα γράψει ότι επιδίωξις των κομουνιστών δεν είναι η αυτοδιάθεσις, αλλά η “ανεξαρτησία”, τούτο προήρχετο από συμπεράσματα δικά μου, χωρίς να έχω εικασίας ή πληροφορίας από κανένα»!!!

Και συνέχιζε: «Λόγω της παρούσης καταστάσεως, ανέστειλα πάσαν δράσιν εναντίον των κομουνιστών έστω και διά φυλλαδίων. (…) Με την έναρξιν δράσεως θα βάλω χέρι αλύπητα και στους κομμουνιστάς προδότας και θα αρχίσω ανοικτόν πόλεμον εναντίον των και με φυλλάδια…»1

Αυτά τα γράφει ο Γρίβας 19 μέρες πριν από τις δολοφονίες των Μ. Πέτρου και Ηλ. Ττοφαρή που έγιναν στις 21 Ιανουαρίου 1958. Υπενθυμίζουμε και την επιστολή του μητρ. Άνθιμου του Οκτωβρίου 1957 προς τον Ανδρ. Αζίνα, που δημοσιεύσαμε σε προηγούμενο σημείωμα, κι έλεγε ότι ο Γρίβας θέλει σώνει και καλά να ξεσπάσει εναντίον των κομμουνιστών κι ότι τον συγκρατεί, αλλά δεν ξέρει μέχρι πότε.

Μακάριος και Άνθιμος: Στόχος δεν είναι οι κομμουνιστές

Όταν έγιναν οι πρώτες δολοφονίες του Ια¬νουαρίου 1958, σύμφωνα με τον Σπ. Παπαγεωργίου «ο Μακάριος ηναγκάσθη να διαμηνύσει εις τον Διγενήν, ότι δεν πρέπει να λησμονήται ότι στόχος του Αγώνος ήσαν οι Άγγλοι και όχι τα μέλη του ΑΚΕΛ.

Εξάλλου, την 23ην Ιανουαρίου 1958 ο Εθναρχεύων Μητροπολίτης Κιτίου Άνθιμος (“Πρωτεύς”) έγραψεν εις τον Διγενήν, ότι “ευκολότερον καταβάλλει κανείς τους αντιπάλους του όταν τους αντιμετωπίζει κεχωρισμένως”, θέλων να υποδείξη ότι έπρεπε να παύσουν οι επιθέσεις εναντίον των κομμουνιστών».2

Ο Παπαγεωργίου αποκαλύπτει ότι ο Γρίβας απάντησε με οργισμένη επιστολή στον Άνθιμο στις 25 Ιανουαρίου 1958, λέγοντάς του ότι όσοι αντιδρούν δίνουν συγχωροχάρτι στους προδότες.

Και τόνιζε ότι πρέπει να αντιμετωπιστεί θαρραλέα η κατάσταση. «Οι κομμουνισταί είναι αντίπαλοί μας, είτε το θέλουμε είτε όχι. Ενδείκνυται να τους εξωντώσωμεν ως πολιτικήν οντότητα, ώστε να μην είναι πλέον υπολογίσιμος δυναμένη διά των αποφάσεών της να επηρεάζη το εθνικόν ζήτημα, όπως συνέβαινε μέχρι τούδε». Και πρόσθετε ότι ετοιμαζόταν να αντιμετωπίσει και τους τρεις αντιπάλους, Άγγλους, Τούρκους και κομμουνιστές. Σημειώνουμε ότι το τελευταίο το σημειώνει και ο ίδιος ο Γρίβας στα απομνημονεύματά του, αλλά δεν κάνει αναφορά στην επιστολή του Άνθιμου.

Μακάριος προς Γρίβα: Κίνδυνος εμφύλιας διαμάχης. Νέα ψέματα από τον Γρίβα

Εξάλλου με νέα επιστολή του ο Μακάριος (ημ. 30 Ιανουαρίου 1958) υποδεικνύει στον Γρίβα τον κίνδυνο εμφύλιας διαμάχης στην Κύπρο. Αναφερόταν επίσης στις δυσκολίες που αντιμετώπιζε η ελληνική διπλωματία.

Στον Μακάριο απάντησε και πάλι σε έντονο ύφος ο Γρίβας στις 3 Φεβρουαρίου: «Επί των δύο ζητημάτων (κομμουνιστών και εξωτερικής ελληνικής πολιτικής) παραμένω σταθερός εις τας εκφρασθείσας απόψεις μου».

Για τους κομμουνιστές έγραφε στον Μακάριο ότι προκαλούν και πρόσθετε: «Είναι όμως και περιστάσεις καθ’ ας δεν δυνάμεθα να αποφύγωμεν επεισόδια. Εάν αφήσωμεν τα ηνία θα μας καβαλήσουν. Ήδη εφοδιάζονται και με όπλα και οργανούνται με το ιδικόν μας σύστημα, διά να μας κτυπήσουν. Γνωρίζω τους κομμουνιστάς καλύτερον παντός άλλου, ώστε να μην είναι δυνατόν να μας υποσκελίσουν».3

Όπως διαπιστώνει ο αναγνώστης, ο Γρίβας δεν δίσταζε να χρησιμοποιήσει και ψέματα προκειμένου να αποδείξει ότι είχε δίκαιο. Είναι γνωστό ότι ποτέ δεν έγινε προσπάθεια από πλευράς ΑΚΕΛ για να κτυπηθεί ένοπλα η ΕΟΚΑ ούτε όταν η ΕΟΚΑ δολοφονούσε στελέχη του.

Αξιοσημείωτο είναι και το γεγονός ότι ο Παπαγεωργίου σημειώνει ότι η επιστολή αυτή αναφέρεται για πρώτη φορά στο συγκεκριμένο βιβλίο του και υποδεικνύει ότι ο Γρίβας στο «Χρονικό» της ΕΟΚΑ από την επιστολή αυτή δημοσιεύει μόνο τρεις γραμμές που αναφέρονται στην αναγκαιότητα ενίσχυσης σε πολεμικό υλικό.

Γρίβας: «Ο αγών μας στρέφεται κατά της ΑΚΕΛικής ηγεσίας»

Σε άλλη επιστολή του προς τον Μακάριο (ψευδώνυμο «Χάρης») ημ. 27/2/1958, ο Γρίβας έγραφε ότι οι κομμουνιστές χάνουν συνεχώς έδαφος και ότι η ΠΕΟ αποδυναμώνεται συνεχώς, σε αντίθεση με τη ΣΕΚ η οποία ενισχύεται.

Σημείωνε ακόμα ότι αν η ηγεσία του ΑΚΕΛ συνέχιζε την ίδια τακτική, «δεν θα ανεχθώ να καταστρέφουν τον αγώνα και “θα βάλω χέρι”».

Και συμπλήρωνε: «Ο αγών μας στρέφεται κατά της ΑΚΕΛικής ηγεσίας και ουχί των κομμουνιστών. Ήδη προσπαθώ να φέρω διά-σπασιν με αποσκιρτήσαντα Ακελικά στελέχη, τα οποία συνέπηξα εις την Ο.Α.Ε. (Οργάνωσις Αριστερών Εθνικοφρόνων, τα οποία ήδη εξέδωσαν και δύο προκηρύξεις…»4

Η Ο.Α.Ε. ήταν η οργάνωση που συνέστησε ο μετέπειτα πρόεδρος της ΕΔΕΚ Βάσος Λυσσαρίδης. Όμως και πάλι ο Γρίβας δεν λέει όλη την αλήθεια. Γνωστά μέλη αυτής της οργάνωσης ήταν ο Β. Λυσσαρίδης και ο Γώγος Κακογιάννης. Ο δεύτερος είχε αποβληθεί λίγα χρόνια προηγουμένως από το ΑΚΕΛ, ενώ ο Β. Λυσσαρίδης ουδέποτε υπήρξε μέλος ή στέλεχος του ΑΚΕΛ, όπως ξεκαθάρισε ο ίδιος στην εκπομπή «Δημόσια Κατάθεση» του ΑΝΤ1 τον Απρίλιο του 1995, καθώς και σε συνέντευξη προς τον γράφοντα τον Αύγουστο του 2014.

Έλληνας πρόξενος: «Σε εξορκίζω, όχι επίθεση εναντίον των κομμουνιστών»

Κάθετα αντίθετος με τις επιθέσεις εναντίον του ΑΚΕΛ ήταν και ο πρόξενος της Ελλάδας, Ροδής Κανακάρης Ρούφος, ο οποίος ας σημειωθεί ήταν δηλωμένος αντικομμουνιστής.
Μετά την ένταση των δολοφονικών επιθέσεων του Μαΐου, ο Ρούφος έγραφε στον Γρίβα στις 19 Ιουνίου 1958 και του συνιστούσε αυτοσυγκράτηση, διότι όλα μπορούν να χαθούν από τον εμφύλιο σπαραγμό. Και συνέχιζε ο Ρούφος: «Γι’ αυτό σας εξορκίζω, (…) να αποφύγετε την επανάληψη της ρήξεως με τους αριστερούς. Μπροστά στο διπλό μέτωπο που ήδη αντιμετωπίζουμε, μπροστά στον θανάσιμο κίνδυνο και στον φυλετικό πια αγώνα του κυπριακού ελληνισμού, κάθε διαίρεση θα είναι εθνοκτόνος. (…) Ας γλυτώσουμε για μια φορά στην ιστορία μας την κατάρα του Διχασμού».

Γρίβας: «Δεν θα αποκαλύψω το πλήρες σχέδιο…»

Ο Γρίβας σημειώνει στα απομνημονεύματά του τις αντιδράσεις του Μακαρίου κι άλλων παραγόντων σε Ελλάδα και Κύπρο και γράφει: «… είχον να αντιμετωπίσω και τας επικρίσεις μερίδος του ελληνικού Τύπου και αυτού του Αρχιεπισκόπου, όστις προέβη και εις δήλωσιν σχετικήν. Αι αντιδράσεις αύται με εξέπληξαν, διότι άτομα, αγνοούντα την κομμουνιστική τακτικήν, επέκριναν εξ Αθηνών τα λαμβανόμενα μέτρα (…) Ευτυχώς όμως, δεν ήμουν εξ εκείνων που υποχωρούν προ πιέσεων και υποδειξέων» για να καταλήξει ότι προχώρησε με σταθερότητα και ηρεμία και ότι δικαιώθηκε εκ των πραγμάτων.5

Και σε άλλο σημείο προσθέτει: «Δεν ήλλαξα γραμμήν, διότι η ακολουθουμένη ήτο η μόνη ορθή, ως απέδειξαν τα αποτελέσματα».6

Σημειώνουμε ότι στη σελίδα 223 καταγράφει ότι επέκρινε όσους τον επέκριναν και προσθέτει: «Δεν πρόκειται, βεβαίως, να αποκαλύψω το όλον σχέδιον εξουδετερώσεως πάσης κομμουνιστικής αντιδράσεως, το οποίον εφήρμοσα με συνετήν εμμονήν, παρά τις ρηθείσες αντιδράσεις». Σε αυτή τη σειρά των επτά σημειωμάτων, αποδεικνύεται ο σχεδιασμός του Γρίβα για εξόντωση της κυπριακής Αριστεράς. Και καταρρίπτει κάθε ισχυρισμό ότι η ΕΟΚΑ δεν είχε στραφεί εναντίον του ΑΚΕΛ.

Σημειώνουμε ότι κάναμε χρήση ενός μικρού μέρους των αναφορών που έχουν καταγραφεί, κι αυτό έγινε λόγω του περιορισμένου χώρου που είχαμε στη διάθεσή μας.

1 Σπ. Παπαγεωργίου, Κυπριακή Θύελλα, σελ. 593.
2 Στο ίδιο, σελ. 595.
3 Στο ίδιο, σελ. 598, 599.
4 Στο ίδιο σελ. 600.
5 Γ. Γρίβα Διγενή, Απομνημονεύματα, 194.
6 Στο ίδιο, σελ. 255.

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.