Καθημερινό αγώνα δίνουν οι καθηγητές για τη βελτίωση του εκπαιδευτικού επιπέδου και της κοινωνικής υπόστασης των μαθητών, που προέρχονται από ένα μωσαϊκό εθνοτήτων και δύσκολων οικογενειακών καταστάσεων

Του Χρήστου Χαραλάμπους

Είναι από τα λίγα σχολεία, αν όχι το μοναδικό σε όλη την Κύπρο, με τόσες πολλές ιδιαιτερότητες, οι οποίες το καθιστούν προβληματικό στην ομαλή λειτουργία του, με τις συνέπειες να τις επωμίζονται τόσο τα ίδια τα παιδιά όσο και οι καθηγητές. Το Γυμνάσιο Αγίου Αντωνίου, στην πρώην τουρκοκυπριακή συνοικία της Λεμεσού (την πλέον υποβαθμισμένη γειτονιά της πόλης), δεν θα ήταν υπερβολή να πει κανείς ότι αφότου ξεκίνησε τη λειτουργία του πριν 40 περίπου χρόνια, δεν έχει γνωρίσει το ουσιαστικό ενδιαφέρον του κράτους.
Ένα σχολείο εγκαταλειμμένο στο έλεος των διαχρονικών του προβλημάτων και με τους μαθητές του να αισθάνονται σαν φυλακισμένοι και να αναζητούν την ελευθερία και την επιβεβαίωσή τους στηριζόμενοι στην παραβατικότητα. Κι από την άλλη, οι καθηγητές να δίνουν καθημερινά (χρόνια τώρα) ένα σκληρό αγώνα για τη βελτίωση του εκπαιδευτικού επιπέδου αλλά και της μαθητικής κοινότητας του σχολείου που αν και χαρακτηρίζεται από την πολυπολιτισμικότητά της, ωστόσο δεν παρουσιάζει κανένα κρούσμα ρατσισμού, θρησκευτικών ή άλλων αντιπαραθέσεων. Αντίθετα, όπως χαρακτηριστικά επισημαίνουν και οι καθηγητές, συνεργάζονται άριστα και ιδιαίτερα σε θέματα απειθαρχίας ή άλλων παραπτωμάτων.

Τα παιδιά προσπαθούν να επιβιώσουν με τον πιο δύσκολο τρόπο σ’ αυτή τη γειτονιά κουβαλώντας τη δική τους ξεχωριστή κουλτούρα. «Έμαθαν ότι πρέπει να βρίσουν, να κάνουν οτιδήποτε αρνητικό, γιατί έτσι πιστεύουν ότι θα καταφέρουν να επιβληθούν και να επιβιώσουν…» μας λέει χαρακτηριστικά ο διευθυντής του σχολείου Νίκος Νικολάου.
Η κατάσταση αυτή δεν είναι χωρίς εξήγηση. Αρκεί να ειπωθεί ότι από τους 136 μαθητές που φοιτούν στο σχολείο, οι 55 ανήκουν στην Ειδική Εκπαίδευση είτε λόγω αναλφαβητισμού είτε λόγω άλλων προβλημάτων. «Κι αυτό είναι για μας το τραγικό, όμως μας άφησαν στο έλεος του Θεού…» λέει ο κ. Νικολάου, αναφέροντας ενδεικτικά ότι από τους 55 μαθητές γειτονικού δημοτικού σχολείου, οι οποίοι φέτος θα έπρεπε να εγγραφούν στο Γυμνάσιο Αγίου Αντωνίου, έγινε εγγραφή μόνο των 33, ενώ οι υπόλοιποι βρήκαν τρόπους και πήραν μετεγγραφή σε άλλα «καλύτερα» σχολεία. «Βρίσκουν τρόπους και αφήνουν στο δικό μας σχολείο όλους τους αδύνατους μαθητές και γενικότερα τα παιδιά που αντιμετωπίζουν κοινωνικά, οικονομικά και άλλα προβλήματα».
Χαρακτηριστικό αυτής της τακτικής είναι το γεγονός ότι πέρσι έξι παιδιά, που για έξι χρόνια ήταν στην ειδική μονάδα στο δημοτικό, εμφανίστηκαν όλα στο Γυμνάσιο Αγίου Αντωνίου σαν κανονικοί μαθητές χωρίς καν να ξέρουν να γράψουν το όνομά τους και βέβαια έμειναν όλοι στην ίδια τάξη.

 

Γνωστά τα προβλήματα στο Υπουργείο, αλλά…

Το πρόβλημα που ταλανίζει το Γυμνάσιο Αγίου Αντωνίου έχει να κάνει με το πρόγραμμα και το πώς καθορίζεται η εγγραφή και η ένταξη ενός μαθητή από το ίδιο το Υπουργείο, όπως υποδεικνύει ο καθηγητής Δημήτρης Διαμαντής, επισημαίνοντας ότι «όταν φέρνεις μαθητές που δεν ξέρουν ούτε το όνομά τους να γράψουν, που δεν είναι σε θέση να παρακολουθήσουν το μάθημα, τι θα κάνουν, θα κάθονται 8 ώρες στην καρέκλα βλέποντας την πλάτη του μπροστινού και ο καθηγητής θα έχει την απαίτηση να είναι ήσυχος αυτός ο μαθητής;»
Στο Υπουργείο είναι γνωστά όλα αυτά τα ζητήματα, αλλά φαίνεται οι εκεί αρμόδιοι εφησυχάζουν με το ότι το σχολείο είναι στο πρόγραμμα ΔΡΑΣΕ που με ειδικά κονδύλια εργοδοτούνται εξειδικευμένοι εκπαιδευτικοί και κάνουν σε κάποιες ομάδες μαθητών εξειδικευμένα μαθήματα. Όμως στην ουσία τα παιδιά παραμένουν αναλφάβητα και με το ζόρι τούς δίνεται ένα απολυτήριο, που κι αυτό τελικά δεν έχει καμιά αξία, αφού δεν τους αντιπροσωπεύει στη μετέπειτα πορεία τους.
Υπάρχει από πλευράς υπουργείου η παροχή οικονομικής στήριξης στα διάφορα προγράμματα του σχολείου, όμως αυτά τα χρήματα θα έπρεπε να πηγαίνουν στη Δημοτική Εκπαίδευση, απ’ όπου ξεκινά και το πρόβλημα. «Διότι όταν έρθει στο γυμνάσιο ο αναλφάβητος μαθητής, ό,τι πρόγραμμα και να του κάνω δεν είναι δυνατόν να τον φέρω στο ίδιο επίπεδο με τους υπόλοιπους», παρατηρεί ο κ. Διαμαντής, για να επισημάνει ο διευθυντής του σχολείου ότι «όταν έρθει ένα παιδί στα 12 που ξεκινά και η εφηβεία του και είναι αναλφάβητο, με ό,τι άλλο αυτό συνεπάγεται στο επίπεδο αντίληψης και συμπεριφοράς του, το πρόβλημα γίνεται ακόμα πιο σοβαρό, γιατί γίνεται ο ταραξίας και ο νταής της τάξης κι αυτό επειδή θέλει να φανεί, να τραβήξει την προσοχή…»

 

 

Παιδιά της ανέχειας και της αδιαφορίας

Πολλά από τα παιδιά που καταλήγουν στο Γυμνάσιο Αγίου Αντωνίου προέρχονται από μικτούς γάμους, με άνεργους ή διαζευγμένους γονείς, αρκετά είναι ξένα (στο σχολείο φοιτούν παιδιά από 10 διαφορετικές εθνότητες), ενώ η περιοχή όπου μεγαλώνουν είναι υποβαθμισμένη από τους πάντες.
Κατ’ επέκταση το κοινωνικό επίπεδο, σε συνδυασμό με τα τεράστια οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι περισσότερες οικογένειες που ζουν στην περιοχή, έχουν αντίκτυπο πρώτιστα στα παιδιά, τα οποία αναλώνουν τον εκτός σχολείου χρόνο τους περιφερόμενα στις αλάνες με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται…
Ενδεικτικό της οικονομικής ανέχειας που χαρακτηρίζει τους μαθητές που φοιτούν στο σχολείο είναι το γεγονός ότι από τα 136 παιδιά, η καθημερινή σίτιση 56 μαθητών γίνεται από το σχολείο, ενώ Χριστούγεννα και Πάσχα προσφέρεται σε 100 περίπου οικογένειες οικονομική βοήθεια για κάλυψη κάποιων βασικών αναγκών τους. Στο σχολείο υπάρχει αποθήκη με ρούχα και άλλα είδη, τα οποία προσφέρουν οι ίδιοι οι καθηγητές και μοιράζονται στα παιδιά ανάλογα με τις ανάγκες τους.

 


Αποτελεσματικό το Πρόγραμμα ΔΡΑΣΕ

Στα πλαίσια του Προγράμματος ΔΡΑΣΕ (Δράσεις Σχολικής Κοινωνικής Ένταξης) που λειτουργεί στο σχολείο και αποδεικνύεται πολύ αποτελεσματικό, βοηθοί καθηγητές ενισχύουν αλλόγλωσσους μαθητές την ώρα της διδασκαλίας, παρέχουν στήριξη στους αναλφάβητους, ενώ υπάρχει δημιουργική απασχόληση.
Όπως εξηγεί η καθηγήτρια Έλλη Στυλιανού (εκ των υπευθύνων του Προγράμματος) κάποιοι μαθητές φεύγουν από κάποια μαθήματα και παρακολουθούν κάτι που τους αρέσει και τους ενδιαφέρει (μαγειρική, τέχνη κ.λπ.), ώστε να βοηθηθούν να νιώθουν καλύτερα στο σχολείο, να μην κάνουν απουσίες, να βελτιώσουν τη συμπεριφορά και το επίπεδό τους.
Η επιλογή των μαθητών γίνεται από τους καθηγητές και αφορά συνήθως παιδιά που δεν πετυχαίνουν στο σχολείο (με παραβατική συμπεριφορά, που κάνουν πολλές απουσίες κ.λπ.) και στόχος είναι να ενταχθούν σε ομάδα, να νιώσουν ότι μπορούν να κάνουν κάτι. Πολλά παιδιά που δεν ήξεραν τι θα κάνουν στη ζωή τους και θα παρατούσαν το σχολείο, αποδείχθηκε ότι έχουν ενδιαφέρον για τη μαγειρική και μέσα από αυτή τη δραστηριότητα τα άπορα παιδιά τρώνε εδώ και παίρνουν και φαγητό στο σπίτι για την οικογένειά τους.
«Μέσα από το ΔΡΑΣΕ κάνουμε πράγματα που προβάλλονται οι μαθητές κι αυτό τους ευχαριστεί και τους δημιουργεί κίνητρα για συμμετοχή στο πρόγραμμα, αφού τους δίνεται η ευκαιρία να αποδείξουν ότι μπορούν να κάνουν πράγματα και να είναι δημιουργικοί», αναφέρει η κ. Στυλιανού.
Επισημαίνεται ωστόσο ότι η έναρξη του προγράμματος έγινε μόλις πριν λίγες μέρες, ενώ θα έπρεπε να γινόταν από την αρχή της σχολικής χρονιάς και μάλιστα ενισχυμένο, γεγονός που θα βοηθούσε πολύ πιο αποτελεσματικά.