Αυτά πότε θα λυθούν;

Ο προϋπολογισμός είναι η μία όψη του νομίσματος. Η άλλη είναι τα πολλά προβλήματα τα οποία αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις, για τα οποία χρειάζονται πολιτικές αποφάσεις για την επίλυσή τους. Για παράδειγμα για τις εκποιήσεις δεν μπορούν να δοθούν λύσεις μέσω του προϋπολογισμού. Ωστόσο, είναι ένα καυτό θέμα, αφού υπάρχουν 6,5 δις ευρώ μη εξυπηρετούμενα δάνεια στις τράπεζες και άλλα 10 δις ευρώ περίπου στις εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων. Η νομοθεσία η οποία ψηφίστηκε πρόσφατα από τη Βουλή μετά από πρόταση του ΑΚΕΛ, για αναστολή των εκποιήσεων για τις περιπτώσεις πρώτης κατοικίας και μικρής επαγγελματικής στέγης μέχρι τον Μάρτιο, είναι ένα βήμα προς την ορθή κατεύθυνση. Ωστόσο, πρέπει να υπάρξει πρωτοβουλία και από την κυβέρνηση, η οποία έχει την κύρια ευθύνη για τις αλλαγές οι οποίες έγιναν στο νομοθετικό πλαίσιο και οι οποίες έχουν φέρει σε δύσκολη θέση χιλιάδες δανειολήπτες. Επίσης, πρέπει να ληφθούν αποφάσεις για το μορατόριουμ στις δόσεις. Ούτε αυτό το θέμα μπορεί να λυθεί μέσα από τον προϋπολογισμό, αλλά είναι πολύ σοβαρό και απαιτούνται πολιτικές αποφάσεις. Το προηγούμενο διάστημα είχε ανασταλεί η καταβολή των δόσεων για δάνεια ύψους 11,7 δις ευρώ, αλλά το μορατόριουμ τερματίστηκε στο τέλος του 2020 και δεν ανανεώθηκε, παρά το γεγονός ότι λίγες μέρες αργότερα επιβλήθηκαν πιο αυστηρά περιοριστικά μέτρα τα οποία αναμένεται να φέρουν σε ακόμη πιο δύσκολη θέση τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν προβλήματα. Εξίσου σημαντικό είναι το θέμα με τις καταχρηστικές ρήτρες και τις υπερχρεώσεις στα δάνεια, αφού δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την προσπάθεια για αναδιάρθρωσή τους. Επίσης, πολύ σημαντικό είναι το θέμα με τα δανειστικά επιτόκια. Τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας δείχνουν ότι οι κυπριακές επιχειρήσεις πληρώνουν σχεδόν διπλάσιο επιτόκιο σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ευρωζώνης. Στην Κύπρο ο δείκτης του κόστους δανεισμού για νέα δάνεια προς τις επιχειρήσεις είναι 3,04%, ενώ ο μέσος όρος στην ευρωζώνη είναι 1,53%. Ούτε αυτό το θέμα μπορεί να λυθεί μέσα από τον προϋπολογισμό, αλλά είναι πολύ σοβαρό και απαιτούνται πολιτικές αποφάσεις. Επιπρόσθετα, εξίσου σημαντική είναι η στήριξη των εργαζομένων, μέσα από τη θεσμοθέτηση της εφαρμογής των συλλογικών συμβάσεων και τον καθορισμό μίνιμουμ μισθών και όρων απασχόλησης, στους τομείς οι οποίοι δεν καλύπτονται από τις συλλογικές συμβάσεις. Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο αριθμός των ανέργων έφτασε στα 35 χιλιάδες πρόσωπα, ενώ η Κύπρος είναι πρωταθλήτρια στις μειώσεις μισθών. Ούτε αυτό το θέμα μπορεί να λυθεί μέσα από τον προϋπολογισμό, αλλά είναι πολύ σοβαρό και απαιτούνται πολιτικές αποφάσεις. Γιατί αν δεν μπει φρένο στις απαιτήσεις των εργοδοτών, πάλι θα την πληρώσουν οι εργαζόμενοι όπως έγινε και στην τραπεζική κρίση του 2013. Δεν γνωρίζουμε τι θα γίνει με τον προϋπολογισμό. Αλλά ακόμη και αν ψηφιστεί, θα παραμείνουν πολλά προβλήματα ακόμη για τα οποία απαιτούνται πολιτικές αποφάσεις. Η Πολιτεία και ιδιαίτερα η κυβέρνηση, οφείλουν να αναλάβουν τις ευθύνες τους.