Έσπασε το φράγμα «ένα στα πέντε» και όχι για καλό

53

Της Άννας Μισιαούλη

Ευρωπαϊκή Ημέρα για την Προστασία των Παιδιών κατά της Σεξουαλικής Εκμετάλλευσης χθες. Η σχετική καμπάνια του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη της παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης έχει το όνομα “Ένα στα Πέντε” υποδηλώνοντας ότι ένα στα πέντε παιδιά γίνεται κάποια στιγμή της παιδικής του ηλικίας θύμα σεξουαλικής βίας. Η Κύπρος έσπασε και αυτό το φράγμα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν με αφορμή τη χθεσινή μέρα, στην Κύπρο ένα στα τέσσερα παιδιά δέχεται σε κάποια φάση της ζωής του κάποιου είδους σεξουαλική κακοποίηση, τις περισσότερες φορές (γύρω στο 70-85%) ο δράστης είναι οικείο στο παιδί πρόσωπο και βρίσκεται στο περιβάλλον του, ενώ μόνο 15% των παιδιών σπάζουν τη σιωπή τους για να ζητήσουν βοήθεια ή να προβούν σε καταγγελία.

Στην Κύπρο, παρά την επικύρωση της Σύμβασης Λανζαρότε, η οποία σε παγκόσμιο επίπεδο αποτελεί το πιο χρήσιμο ίσως εργαλείο αντιμετώπισης της σεξουαλικής βίας ενάντια στα παιδιά, παρά τη δημιουργία Εθνικής Στρατηγικής δεν κατέστη δυνατή όχι μόνο η μείωση, αλλά η διατήρηση έστω του ποσοστού ένα στα πέντε. Αυξήθηκε στο ένα στα τέσσερα. Αυτό σημαίνει ότι 25% των παιδιών στην Κύπρο πέφτουν θύματα σεξουαλικής βίας. Και γι’ αυτή την αύξηση δεν είναι άμοιρη ευθυνών η Πολιτεία, όσα νομοθετήματα, Συμβάσεις και Εθνικές Στρατηγικές κι αν εκπονήσει στα χαρτιά, αφού προφανώς για τις ζωές των παιδιών δεν έχουν απολύτως κανένα αντίκρισμα.

Μια ματιά στο τι γίνεται ουσιαστικά από πλευράς Πολιτείας, μπορεί να δείχνει σε κάποιο βαθμό τι συμβάλλει σε αυτή την αποτυχία. Παράδειγμα μπορεί να αποτελέσουν τα κριτήρια που τίθενται για την παρακολούθηση συνεδρίων σχετικών με το θέμα. Σε συνέδριο που διοργάνωσε το Υπουργείο Παιδείας, αναφέρεται με έντονα γράμματα ότι το συνέδριο μπορεί να παρακολουθήσει μόνο ένα άτομο από κάθε σχολική μονάδα. Εκείνο το ένα άτομο ό,τι και αν αποκομίσει θα μπορεί να το εφαρμόσει προφανώς σε περιορισμένο αριθμό παιδιών -αυτά με τα οποία ο εκπαιδευτικός (το ένα εκείνο άτομο) έρχεται σε επαφή.

Το Υπουργείο Παιδείας διαθέτει και εγχειρίδιο για εκπαιδευτικούς για την αναγνώριση και διαχείριση περιστατικών σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Πόσο ευρέως διαδεδομένο είναι; Πόσοι εκπαιδευτικοί εκπαιδεύτηκαν ώστε να αξιοποιούν το εγχειρίδιο; Μα πάνω από όλα πόσα παιδιά ενδυναμώθηκαν και ενθαρρύνθηκαν ώστε να νιώσουν ασφάλεια και υψώσουν τη φωνή τους; Σε πόσα παιδιά διδάχθηκε ο “Κανόνας των Εσωρούχων” που εξηγεί στα παιδιά ποια είναι τα σημεία του σώματός τους που δεν μπορούν να αγγίζουν οι άλλοι και πώς να αντιδράσουν και πού να στραφούν για βοήθεια;

Η πρόληψη και η προστασία είναι ευθύνη των ενηλίκων. Και σε αυτή την ευθύνη περιλαμβάνεται η αποφυγή καλλιέργειας ταμπού γύρω από τη σεξουαλικότητα, ο σεβασμός και η αποφυγή καλλιέργειας αισθημάτων όπως η ντροπή, η ενοχή και ο φόβος, ώστε τα παιδιά να μη φορτώνονται ένα τέτοιο βάρος στους ώμους τους. Τι γίνεται προς αυτή την κατεύθυνση; Πραγματικά και πρακτικά όμως τι γίνεται;