Η ένθεν και ένθεν στρατιωτικοποίηση οδηγεί σταδιακά στη διχοτόμηση



Συνέντευξη στη
Νίκη Κουλέρμου

Παρά τα μέτρα και τις κυρώσεις η τουρκική προκλητικότητα και επιθετικότητα συνεχίζεται και εντείνεται. Τελευταίο κρούσμα η συμφωνία με τη Λιβύη. Τι πρέπει να γίνει;

Οι ενέργειες της Τουρκίας είναι προκλητικές, παράνομες και απαράδεκτες και σίγουρα πρέπει να καταδικάζονται. Θα πρέπει να βρεθεί ο πιο αποτελεσματικός τρόπος αντιμετώπισής τους. Εμείς, ενώ δεν διαφωνήσαμε με την προσπάθεια επιβολής κυρώσεων, είπαμε ότι κατά την άποψή μας ο πιο αποτελεσματικός τρόπος είναι να δημιουργηθούν προϋποθέσεις επανέναρξης ουσιαστικών διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό.

Γιατί η Τουρκία συμπεριφέρεται με τον τρόπο που συμπεριφέρεται; Εκείνο που την ενδιαφέρει πρωτίστως είναι τα ενεργειακά. Διαπιστώνεται ότι καταβάλλεται προσπάθεια αποκλεισμού της από τις συνεργασίες στην ευρύτερη περιοχή και αντιδρά προσπαθώντας να πει ότι δεν μπορεί να γίνει τίποτε αν δεν συμμετέχω και εγώ… Αυτή την προσέγγιση προσπαθεί να την ντύσει με επιχειρήματα τα οποία να είναι «πιασάρικα» για τη διεθνή κοινότητα. Λέει ότι είναι εδώ για να υπερασπιστεί τα δικαιώματα των Τ/κυπρίων, ότι οι Ε/κ δεν θέλουν λύση η οποία να δίνει στους Τ/κ δικαίωμα συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων… Με αποτέλεσμα -κακά τα ψέματα- να πείσει μια μερίδα της διεθνούς κοινότητας. Αυτό το βλέπουμε και σε ό,τι αφορά τη στάση των Ηνωμένων Εθνών, αλλά και την ίδια τη στάση της ΕΕ. Δεν είναι τυχαίο που λήφθηκαν κάποιες αποφάσεις, αλλά δεν εφαρμόστηκαν στην πράξη.

Η ανησυχία μας λοιπόν είναι πάρα πολύ μεγάλη. Θεωρούμε ότι και η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν την υποχρέωση να λειτουργήσουν με τρόπο που να αποκλιμακώνει την ένταση στην ευρύτερη περιοχή.

Υπάρχει ακόμα μια ανησυχία: Εγκρίθηκε πρόσφατα η εθνική στρατηγική των ΗΠΑ για τα θέματα ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Ουσιαστικά μετατρέπει το Ισραήλ, την Ελλάδα και την Κύπρο σε χώρες που θα προστατεύουν τα συμφέροντα των ΗΠΑ στην περιοχή.

Η λέξη προτεκτοράτο είναι υπερβολική;

Όχι, κάθε άλλο. Η λέξη αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα. Κατά την άποψή μου θα απογοητευθούν όλοι εκείνοι που θεωρούν ότι με αυτό τον τρόπο ενισχύεται η Κυπριακή Δημοκρατία. Αποδείχθηκε έμπρακτα ότι δεν ενισχύεται η Κυπριακή Δημοκρατία. Αντιθέτως, θα προκληθούν τεράστια προβλήματα στις σχέσεις μας με άλλες φιλικές χώρες, όπως η Ρωσία και η Κίνα, οι οποίες διαχρονικά μας στηρίζουν στο Κυπριακό. Να υπενθυμίσω ότι ως προϋπόθεση σε αυτό το νομοσχέδιο των ΗΠΑ περιλήφθηκε η απομάκρυνση των όποιων ρωσικών ή κινέζικων συμφερόντων από την Κύπρο.

Ως εκ τούτου τα πράγματα εξελίσσονται πολύ αρνητικά και πρέπει να αντιμετωπιστεί η τουρκική επιθετικότητα. Αποδεικνύεται ότι με τα μέχρι σήμερα μέτρα κάθε άλλο παρά αντιμετωπίζεται. Εμείς επιμένουμε για ακόμα μια φορά ότι ο μόνος αποτελεσματικός τρόπος είναι η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων. Κι αυτή η προσπάθεια να είναι ειλικρινής και όχι μια τακτική που να ικανοποιεί επικοινωνιακές ανάγκες.

Ωστόσο, αυτή την ώρα μέχρι και τις λεγόμενες εκλογές στα κατεχόμενα υπάρχει ένα διαπραγματευτικό κενό. Τι μπορεί να γίνει στο μεσοδιάστημα;

Να ξεκαθαρίσουμε ότι είναι ευθύνη της τουρκικής πλευράς το γεγονός ότι οι όποιες συζητήσεις παραπέμπονται μετά τις εκλογές στα κατεχόμενα. Ο ΓΓ του ΟΗΕ στη δήλωσή του στο Βερολίνο αναφέρθηκε σε τρία σημαντικά πράγματα τα οποία πρέπει να τηρηθούν. Το πρώτο ότι ο στόχος της λύσης είναι ΔΔΟ, το δεύτερο ότι η βάση για τις διαπραγματεύσεις είναι το πλαίσιο του ΓΓ του ΟΗΕ της 30ής Ιουνίου, οι επιτευχθείσες συγκλίσεις και η συμφωνία του Φλεβάρη του 2014. Το τρίτο -εξαιρετικά σημαντικό- είναι η έκκληση που απευθύνει στους δύο ηγέτες να λειτουργήσουν με τρόπο εποικοδομητικό όλο αυτό το διάστημα: Από τη μια να προετοιμάσουν την κοινή γνώμη για την ανάγκη επίτευξης συμφωνίας και από την άλλη να την ενημερώσουν για τις πρόνοιες αυτής της συμφωνίας που επιδιώκεται, διότι υπάρχει πολλή διαστρέβλωση γι’ αυτό που συζητείται. Διαστρέβλωση που στοχεύει να εκφοβίσει τον κόσμο για να μη γίνει αποδεκτή η όποια συμφωνία. Χρειάζεται και οι δύο ηγέτες όλο αυτό το διάστημα να λειτουργήσουν προς την κατεύθυνση που τους δείχνει ο ΓΓ του ΟΗΕ.

Έχω την εντύπωση ότι τα πάντα που έχουν σχέση με τις συνομιλίες έχουν ανασταλεί. Ότι όλο αυτό το διάστημα θα είναι «νεκρό» για το Κυπριακό.

Αυτή είναι η μεγάλη μας ανησυχία. Ο ΓΓ τούς υπέδειξε τι πρέπει να κάνουν και είναι υποχρέωσή τους. Αν δεν το πράξουν, σημαίνει ότι δεν έχουν την πολιτική βούληση να προχωρήσουν.

Σε πρόσφατη συνέντευξή του στο «Βήμα» των Αθηνών ο κ. Τσαβούσογλου μίλησε για την ανάγκη να υιοθετηθούν οι θέσεις της τουρκικής πλευράς για εκ περιτροπής προεδρία, πολιτική ισότητα, θετική ψήφο… Είναι προϋποθέσεις αυτά για την επανέναρξη των συνομιλιών;

Αυτά περιλαμβάνονται στο πλαίσιο του ΓΓ του ΟΗΕ. Κατά την άποψή μας αυτά τα ζητήματα πρέπει να συζητηθούν. Σε ό,τι αφορά το ΑΚΕΛ έχει αποδεχθεί την πολιτική ισότητα από τον Νοέμβρη του 1992 όταν περιλήφθηκε στην έκθεση του ΓΓ του ΟΗΕ. Τα άλλα πολιτικά κόμματα διαφώνησαν, αλλά στη συνέχεια συμφώνησαν. Με την πολιτική ισότητα, όχι την αριθμητική ισότητα. Πολιτική ισότητα σημαίνει αποτελεσματική συμμετοχή. Όχι με τον τρόπο που ερμηνεύεται από την Τουρκία, αλλά όπως ερμηνεύεται από τον ΓΓ του ΟΗΕ, στο πλαίσιό του. Πρέπει λοιπόν να επιμείνουμε σ’ αυτά. Σε ό,τι αφορά την εκ περιτροπής προεδρία ο ΓΓ του ΟΗΕ λέει στο πλαίσιό του ότι πρέπει να συζητηθεί. Αν είναι αυτά που θέλει η Τουρκία, να πάμε στις διαπραγματεύσεις να συζητηθούν και να βρεθούν οι κατάλληλες ρυθμίσεις.

Είστε αισιόδοξος μετά τη δήλωση του Βερολίνου ως προς την προοπτική επίλυσης του Κυπριακού;

Η δήλωση του Βερολίνου βάζει κάποια πράγματα στη σωστή τους θέση. Δεν επιλύει το πρόβλημα αν δεν υπάρχει πολιτική βούληση από όλους τους εμπλεκόμενους, πρώτα και κύρια από την Τουρκία και τους κ.κ. Αναστασιάδη και Ακιντζί, 100 δηλώσεις να γίνουν όπως αυτή του Βερολίνου. Χρειάζεται να υπάρξει πολιτική βούληση και αναμένουμε από την Τουρκία, τον κ. Αναστασιάδη και τον κ. Ακιντζί να επιδείξουν αυτή τη βούληση.

Δεν βλέπετε σύγκρουση με το στόχο για αποστρατιωτικοποίηση της Κύπρου με τη λύση καθώς γίνονται ενέργειες «στρατιωτικοποίησης» των κατεχομένων, αλλά και των ελεύθερων περιοχών (βλέπε κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, PESCO ναυτική βάση κ.α.);

Η θέση του Ε. Συμβουλίου μέχρι πρόσφατα ήταν ότι με τη λύση του Κυπριακού η Κύπρος πρέπει να αποστρατιωτικοποιηθεί. Αυτή παραμένει θέση του ΑΚΕΛ. Δεν είναι θέση και των άλλων κομμάτων και του κ. Αναστασιάδη. Έχουν διαφοροποιήσεις σε αυτό το θέμα. Μέχρις ότου λυθεί το Κυπριακό η Κυπριακή Δημοκρατία είναι υποχρεωμένη να ενισχύει την άμυνά της σε πιθανές επιθέσεις. Αυτό σε καμιά περίπτωση δεν σημαίνει ότι πρέπει να στέλνουμε το μήνυμα στρατιωτικοποίησης και των περιοχών που ελέγχονται από τη Δημοκρατία. Η στρατιωτικοποίηση των κατεχομένων που επιχειρείται από την Τουρκία αν ακολουθηθεί από στρατιωτικοποίηση και στις ελεύθερες περιοχές, πολύ φοβούμαι ότι θα οδηγήσει σε ανεπιθύμητες καταστάσεις.

Επειδή πολλοί ίσως θα διερωτηθούν “αν η Τουρκία το κάνει, εμείς δεν μπορούμε;” θα απαντήσω ότι η Τουρκία το κάνει επειδή έχει ένα στόχο: Δεν θέλει λύση ΔΔΟ. Θέλει να επιβάλει τη δική της άποψη. Εμείς ποιο στόχο έχουμε; Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε. Αν πραγματικά θέλουμε λύση ΔΔΟ, δεν πρέπει να ακολουθούμε την Τουρκία σε ενέργειες που προκαλούν ένταση. Η δική μας η προσέγγιση πρέπει να είναι ακριβώς πώς αποκλιμακώνεται η ένταση, για να λύσουμε το Κυπριακό.
Αν γίνεται στρατιωτικοποίηση ένθεν και ένθεν, τα πράγματα θα γίνουν πολύ χειρότερα και σταδιακά θα οδηγηθούμε στη διχοτόμηση.

Δεν είναι καιρός και η Δημοκρατία να ανακοινώσει κάποια μέτρα για να αγκαλιάσει τους Τουρκοκύπριους συμπατριώτες μας;

Εκείνα τα μέτρα τα οποία είχαν υιοθετηθεί από την κυβέρνηση Τ. Παπαδόπουλου μετά το 2004 έχουν αναιρεθεί από την κυβέρνηση Αναστασιάδη. Νομίζω ότι εκείνο που απαιτείται αυτή τη στιγμή είναι θετικά μηνύματα προς τους Τ/κ. Να στέλνουμε μηνύματα ότι η Κύπρος είναι κοινή μας πατρίδα, ότι έχουν δικαιώματα και ότι θα συνδιαχειριστούμε την κοινή μας πατρίδα στη βάση όσων προνοούνται από το διεθνές δίκαιο και από τις μέχρι σήμερα συμφωνίες που έχουμε. Ότι εμείς δεν θέλουμε να τους αποκλείσουμε από τη λήψη σημαντικών αποφάσεων που θα καθορίσουν το μέλλον της πατρίδας μας, όπως είναι για παράδειγμα τα ενεργειακά. Ότι τους θέλουμε να συμμετέχουν σ’ αυτές τις πολύ σημαντικές και ουσιαστικές αποφάσεις, που θα καθορίσουν το μέλλον του κυπριακού λαού.

Πώς σχολιάζετε το μέτρο της παρουσίας μελών της Ε.Φ. και της Αστυνομίας στην παλιά Λευκωσία;

Μας ανησυχεί πάρα πολύ η στρατιωτικοποίηση που επιχειρείται της παλιάς Λευκωσίας. Είναι μέτρα που κινούνται προς λανθασμένη κατεύθυνση. Θα διώξουν τουρίστες από την παλιά πόλη και δεν θα επιλύσουν κανένα απολύτως πρόβλημα. Η προσέγγισή μας θα έπρεπε να ήταν να ξαναζωντανέψουμε την παλιά πόλη. Είτε με τη μεταφορά κάποιων πανεπιστημιακών τμημάτων, είτε με τη δημιουργία κάποιων χώρων όπως το Μουσείο του Χαμπή Τσαγγάρη που λειτουργεί και θα αποτελέσει στολίδι για την περιοχή. Τέτοιες ενέργειες έπρεπε να γίνουν και όχι να κυκλοφορούμε με Εθν. Φρουρά και Αστυνομία ως εάν να είμαστε στην κατεχόμενη Παλαιστίνη.

Υπάρχει και η πρόθεση για σκλήρυνση της Πράσινης Γραμμής με την επίκληση των μεταναστευτικών ροών.

Είναι αφέλεια να λέγονται αυτά τα πράγματα. Ο κανονισμός της Πράσινης Γραμμής καθορίζεται από την ΕΕ. Τίποτε δεν μπορεί να αλλάξει αν δεν δοθεί έγκριση. Είναι άξιον απορίας γιατί ανακοινώνονται τέτοια πράγματα χωρίς να δοθεί έγκριση από την ΕΕ.
Το ΑΚΕΛ ανέκαθεν αγκάλιαζε τους Τ/κύπριους. Με την εκλογή του Τουρκοκύπριου καθηγητή Νιαζί Κιζίλγιουρεκ στο Ευρωκοινοβούλιο κατήγαγε ακόμα μια νίκη προς αυτή την κατεύθυνση. Τι άλλο μπορεί να κάνει το ΑΚΕΛ;

Ένας τρόπος πολύ χρήσιμος και εποικοδομητικός είναι η συνεργασία ανάμεσα στις συνδικαλιστικές οργανώσεις. Ενθαρρύνουμε τις συνδικαλιστικές οργανώσεις να διοργανώνουν εκδηλώσεις κοινές, όπως ήταν η τελευταία μεγάλη εκδήλωση έξω από το Προεδρικό και το γραφείο Ακιντζί ενόψει της συνάντησης του Βερολίνου. Πέραν τούτου, οργανώνουμε συνεχώς συναντήσεις με τα τ/κ πολιτικά κόμματα, με πολιτικές δυνάμεις που συμμερίζονται το ίδιο όραμα μαζί μας για την επανένωση της Κύπρου, ενώ οι επαρχιακές επιτροπές οργανώνουν εκδηλώσεις ψυχαγωγικού χαρακτήρα, αλλά και πολιτικού περιεχομένου μαζί με τις αντίστοιχες επαρχιακές επιτροπές τ/κ κομμάτων. Όλη αυτή η δράση φέρνει πολύ κοντά Ε/κ και Τ/κ και ενισχύει τη διάθεση και τον αγώνα για την επανένωση της πατρίδας μας.

Ένα θέμα που απασχολεί τους Τ/κ είναι η καθολικότητα του ΓεΣΥ να καλύπτει και τους Τ/κ που είναι συνδεδεμένοι με το ΤΚΑ. Τι μπορεί να γίνει γι’ αυτό το θέμα;

Είναι και δική μας απαίτηση αυτή και σε ό,τι αφορά το ΤΚΑ και σε ό,τι αφορά το ΓεΣΥ. Οι κ.κ. Αναστασιάδης και Ακιντζί έχουν διαφοροποιήσει τη σύγκλιση που επιτεύχθηκε μεταξύ Χριστόφια και Ταλάτ και προνοούσε να ξεκινήσουν χωριστά αυτά τα δύο συστήματα, αλλά σε 3-5 χρόνια να ενοποιηθούν.

Λυπούμαι να πω ότι τώρα έχουν συμφωνήσει σε χωριστά συστήματα και για το ΓεΣΥ και για το ΤΚΑ. Εμείς δεν πρόκειται να το δεχθούμε. Αυτό είναι μεγάλο μειονέκτημα γιατί θα αποτελέσει ένα διαιρετικό στοιχείο που θα επιδράσει στο επίπεδο ζωής των Ε/κ και των Τ/κ. Αν υπάρχει διαφορά στο επίπεδο ζωής στις δύο κοινότητες, δεν πρέπει να υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι θα προκύπτουν πολλές συγκρούσεις. Πρέπει να φροντίσουμε να ξεπεράσουμε αυτά τα προβλήματα.

Υπάρχει ακόμα ένα πρόβλημα. Τ/κύπριοι που ζουν στις ελεύθερες περιοχές και συνεισφέρουν στο ΓεΣΥ για διαφόρους λόγους δεν έχουν ενταχθεί στο σύστημα. Αυτό είναι απαράδεκτο. Πρέπει να ενταχθούν.

Αύριο, στο β’ μέρος της συνέντευξής του ο ΓΓ του ΑΚΕΛ μιλά για το ΓεΣΥ, τη διαφθορά και γιατί επαναδιεκδικεί το πόστο του ΓΓ στο 23ο Συνέδριο του κόμματος.

Περισσότερα για το σημερινό θέμα, στην έντυπη έκδοση και ψηφιακή έκδοση της «Χ» στο pdf.dialogos.com.cy και τις υπόλοιπες μέρες διαθέσιμο δωρεάν στο αρχείο.