“Θα χάσουμε εάν δούμε το φυσικό αέριο ως μέσο ανταγωνισμού και ισχύος”

192

Χωρίς συνομιλίες δεν υπάρχει προοπτική λύσης

Καθώς οι εξελίξεις στην ΑΟΖ και η διολίσθηση σε τετελεσμένα ανάγκασαν τους ηγέτες των δύο κοινοτήτων να προχωρήσουν σε νέα συνάντηση, η «Κυριακάτικη Χαραυγή» μιλά με το μέλος του ΠΓ του ΑΚΕΛ, Νεοκλή Συλικιώτη, για τη διασύνδεση Κυπριακού, ΑΟΖ και γεωπολιτικής.

Συνέντευξη στον Δημήτρη Παλμύρη

Την περασμένη εβδομάδα πραγματοποιήθηκε ακόμη μια τετραμερής -σε υπουργικό επίπεδο- για τα γεωπολιτικά. Θεωρείτε πως στοχεύουν στη δημιουργία εντυπώσεων ή γίνεται κάτι σοβαρό επί της ουσίας;

Η αλήθεια είναι πως δεν υπάρχει κάτι αρνητικό στην πραγματοποίηση τριμερών ή τετραμερών. Ωστόσο οι πλείστες συναντήσεις που έγιναν ώς τώρα έχουν παραπάνω επικοινωνιακό χαρακτήρα.

Αυτό το λέμε γιατί θα πρέπει να μετρήσουμε και τα αποτελέσματα. Γίνεται τόση αναφορά στη συνεργασία μας με το Ισραήλ. Ωστόσο δεν έχουμε κατορθώσει εδώ και 6 χρόνια να συνάψουμε συμφωνία συνεκμετάλλευσης για την αξιοποίηση του κοιτάσματος του «Αφροδίτη». Όταν πριν από 10 περίπου μήνες έγινε αναφορά πως πρόκειται να πωλήσουμε φυσικό αέριο (ΦΑ) στην Αίγυπτο για υγροποίηση στο τερματικό στο Ιντκού, το Ισραήλ έστειλε προειδοποιητική νότα στην Κυπριακή Δημοκρατία (ΚΔ) για προσφυγή στα δικαστήρια. Επομένως, δεν μπορεί από τη μία να μιλάμε για συμμαχία με το Ισραήλ όταν ακόμη και σε ζητήματα αυτονόητα, που αποτελούν συνήθη διεθνή πρακτική, δεν προχωρούμε.

Το άλλο θέμα που μπαίνει στην ατζέντα με ένα επίσης διακηρυκτικό χαρακτήρα είναι αυτό του EastMed. Δεν έχει ξαναγίνει υποθαλάσσιος αγωγός που να καλύπτει τέτοια απόσταση και τέτοιο βάθος. Ακόμα και αν ξεπεραστούν τα τεχνικά προβλήματα, εντούτοις όλες οι μελέτες έχουν καταδείξει πως με τέτοιο αγωγό το ΦΑ θα φτάνει στις αγορές πολύ πιο ακριβό από ό,τι να γίνει μεταφορά υγροποιημένου ΦΑ (LNG). Γι’ αυτό εμείς ως ΑΚΕΛ στηρίζουμε τη δημιουργία τερματικού υγροποίησης. Αυτό κατέδειξε η μελέτη που έκανε το 2013 το Τεχνολογικό Ινστιτούτο Μασαχουσέτης (MIT).

Το αμερικανικό ενδιαφέρον όμως για όλα αυτά πώς το βρίσκετε; Δεν αλλάζει τα δεδομένα του EastMed αυτή η συμμετοχή;

Οι ΗΠΑ συμμετέχουν καθώς δραστηριοποιούνται αμερικάνικες εταιρείες στην περιοχή. Από την άλλη επιδιώκουν την αξιοποίηση για δικούς τους γεωστρατηγικούς στόχους, μια συμμαχία με την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ. Αυτός είναι και ο μεγάλος κίνδυνος. Ο EastMed στοχεύει στη μεταφορά ΦΑ στην Ευρώπη. Τα γεωστρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ ευνοούν τη δημιουργία αυτού του αγωγού. Περιορίζει, κατά την άποψή τους, την εξάρτηση της ΕΕ από τη ρωσική τροφοδοσία ΦΑ. Από αυτή την άποψη, θέλουν να λειτουργήσει ο EastMed.

Το ΑΚΕΛ επεσήμανε αρκετές φορές ότι είναι σε βάρος της Κύπρου η εμπλοκή στους γεωστρατηγικούς σχεδιασμούς των ΗΠΑ στην περιοχή.

Με βάση όμως και τις τουρκικές ενέργειες στο ενεργειακό παιχνίδι, ποια είναι τα πραγματικά περιθώρια της ΚΔ;

Τα ζητήματα της ΑΟΖ και του ΦΑ, επειδή έχουν να κάνουν και με το Κυπριακό, εμείς θα πρέπει να τα βλέπουμε ως ένα κίνητρο που μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη λύση.

Από τη στιγμή που προσπαθούμε να το δούμε ανταγωνιστικά, θεωρώντας ότι αυτό θα μας φέρει από θέση ισχύος απέναντι στους Τ/κ και στην Τουρκία, τότε θα χάσουμε! Γιατί ούτε οι ΗΠΑ, ούτε οι μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες είναι διατεθειμένες να συγκρουστούν, λόγω των τεράστιων (επενδυτικών και γεωστρατηγικών) συμφερόντων που έχουν στην Τουρκία, αλλά και του ρόλου της στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.

Η Τουρκία εκμεταλλευόμενη το διαπραγματευτικό κενό, σε συνδυασμό με την απενοχοποίησή της, αποθρασύνθηκε πλήρως. Πέραν της παράνομης επέμβασης της Τουρκίας στην κυπριακή ΑΟΖ, να θυμίσω ότι πριν από δύο χρόνια τουρκικό πολεμικό πλοίο παράνομα και πειρατικά σταμάτησε το τρυπάνι της ΕΝΙ. Η οποία εταιρεία έχει ουσιαστικά σταματήσει de facto το ενεργειακό της πρόγραμμα, παρότι έχει συμβατικές υποχρεώσεις απέναντι στην ΚΔ. Άρα επί της ουσίας η Τουρκία με τις παρεμβάσεις της πέτυχε τους στόχους της. Κατάφερε, πρώτο, να σταματήσει μερικώς το ενεργειακό πρόγραμμα της ΚΔ και δεύτερο να θέσει υπό αμφισβήτηση μέρος της κυπριακής ΑΟΖ.

Αυτό πώς μπορεί να συμβεί;

Όσο και αν το Δίκαιο της Θάλασσας και το Διεθνές Δίκαιο είναι με το μέρος μας, να θυμίσω ότι οι παρεμβάσεις τόσο του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ όσο και του Υφυπουργού Εξωτερικών της Βρετανίας, Άλαν Ντάνκαν, πέρα από τις καταγγελίες για τις επεμβάσεις της Τουρκίας έκαναν αναφορές: α) Οι ΗΠΑ για διεκδικούμενη από την ΚΔ ΑΟΖ β) Οι Βρετανοί για αμφισβητούμενη ΑΟΖ.

Επομένως πρέπει να προχωρούμε το ενεργειακό μας πρόγραμμα σε κατεύθυνση που να είναι υποβοηθητική της λύσης. Ενώ, όμως, η κυβέρνηση λέει πως συμφωνεί με τις συγκλίσεις Χριστόφια – Ταλάτ, δεν τις προβάλλει όσο πρέπει. Οι συγκλίσεις αυτό που πετύχαιναν είναι να στείλουν το μήνυμα πως η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών θα είναι αρμοδιότητα της Ομοσπονδιακής ΚΔ, επίσης η διαχείριση των φυσικών πόρων θα ανήκει στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση και τέλος υπήρξε συμφωνία για το διαμοιρασμό των κερδών από το ΦΑ, μεταξύ των ομόσπονδων πολιτειών.

Επομένως στέλνουμε μήνυμα στους Τ/κ πως ο πλούτος ανήκει σε ολόκληρο τον κυπριακό λαό, αφού λυθεί το Κυπριακό. Επίσης στέλνει μήνυμα στη διεθνή κοινότητα. Γιατί αυτό που ισχυρίζεται η τουρκική πλευρά διεθνώς είναι πως οι Ε/κ θέλουν το φυσικό πλούτο του νησιού μόνο για τον εαυτό τους.

Έτσι ήρθε η πρόταση Ακιντζί;

Ο Ακιντζί πρότεινε μια κοινή επιτροπή για το ΦΑ. Λανθασμένη κατά την άποψή μας. Διότι αντί για κίνητρο λύσης, το να συνδιαχειρίζεσαι το ΦΑ εκτός ακτίνας λύσης, θα λειτουργήσει ως αντικίνητρο.

Ο ΓΓ του ΑΚΕΛ στην επιστολή του προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, σε σχέση με την πρόταση Ακιντζί πρότεινε: α) Την πρόταξη των συγκλίσεων Χριστόφια – Ταλάτ β) Εάν υπάρξει στρατηγική συμφωνία και βρισκόμαστε σε ακτίνα λύσης, τότε να συζητήσουμε την εμπλοκή των Τ/κ στα θέματα του ΦΑ γ) Τον τρόπο λειτουργίας του ταμείου υδρογονανθράκων, που ουσιαστικά αφορά μελλοντικές επενδύσεις δ) Είμαστε έτοιμοι μετά τη λύση να ξεκινήσει συζήτηση για την οριοθέτηση ΑΟΖ μεταξύ Κύπρου – Τουρκίας.

Το να προτάσσονται αυτά τα πράγματα σήμερα, στέλνει πολλαπλά μηνύματα τόσο στους Τ/κ και την Τουρκία όσο και στη διεθνή κοινότητα και υποβοηθά τις προσπάθειες επίτευξης λύσης.

Τώρα υπάρχει μια κινητικότητα στο Κυπριακό ξανά. Βλέπετε την κυβέρνηση να ροκανίζει χρόνο αναμένοντας να βρεθεί σε θέση ισχύος;

Η κυβέρνηση δεν μας έχει πείσει ούτε εμάς, ούτε τον ΓΓ του ΟΗΕ, αλλά ούτε και τη διεθνή κοινότητα ότι πραγματικά υπάρχει βούληση της πλευράς μας για να επαναρχίσουν οι διαπραγματεύσεις. Έχουν ήδη περάσει δύο χρόνια από το ναυάγιο στο Κραν Μοντανά. Το ΑΚΕΛ προειδοποιούσε ότι χωρίς συνομιλίες η Τουρκία απενοχοποιημένη προχωρά, προκαλεί νέα τετελεσμένα και η Κύπρος διολισθαίνει προς την οριστική διχοτόμηση.

Ο ΓΓ του ΟΗΕ, από τον Σεπτέμβρη του 2017, μετά το ναυάγιο του Κραν Μοντανά, σε όλες τις Εκθέσεις του λέει με σαφήνεια συγκεκριμένα πράγματα. Λέει ότι πρέπει οι δύο πλευρές από κοινού να τον πείσουν ότι επαναβεβαιώνουν όλες τις συγκλίσεις που επιτεύχθηκαν μέχρι τότε και ότι θα συνεχιστεί η συζήτηση από εκεί που έμεινε στο Κραν Μοντανά, στη βάση του πλαισίου του ΓΓ με τα έξι θέματα να συζητούνται πακετοποιημένα σε δύο διαφορετικά τραπέζια.

Μέχρι σήμερα η πλευρά μας δεν έπεισε για αυτά! Οι χειρισμοί του Προέδρου αυτά τα χρόνια δείχνουν πως κωλυσιεργεί. Έκανε λόγο για χαλαρή, αποκεντρωμένη ομοσπονδία, χωρίς να εξηγήσει μέχρι σήμερα τι εννοεί. Έθεσε θέμα για κοινοβουλευτικό πολίτευμα και εκ περιτροπής πρωθυπουργό. Αυτά όχι μόνο παραβιάζουν το πλαίσιο Γκουτέρες και τις συγκλίσεις, αλλά είναι και λανθασμένες θέσεις καθώς η κατάσταση στην Κύπρο απαιτεί σταθερή ομοσπονδία. Έθεσε θέμα της μιας θετικής τ/κ ψήφου στο Υπουργικό Συμβούλιο που υπήρξε σύγκλιση και είναι αυτό που αντικαθιστά το άκαμπτο βέτο που υπήρχε στο Σύνταγμα του 1960.

Τι μπορεί δηλαδή να γίνει τώρα;

Για πολλοστή φορά καλούμε τον Πρόεδρο να κάνει τέτοιους χειρισμούς που να πείσουν τον ΓΓ του ΟΗΕ και τη διεθνή κοινότητα πως πρέπει να επαναρχίσει ο διάλογος. Όσο περνά ο καιρός, όσο απενοχοποιείται η Τουρκία, όπως συμβαίνει με τις Εκθέσεις μετά το 2017, διευκολύνονται οι σχεδιασμοί της, όχι μόνο για την ΑΟΖ και για την Αμμόχωστο, αλλά και γενικότερα.

Όσο δεν διεξάγονται συνομιλίες δεν υπάρχει προοπτική για λύση. Πέρα από τις παράνομες ενέργειες της Τουρκίας οι εξελίξεις στην τ/κ κοινότητα είναι πολύ ανησυχητικές. Και στις δύο κοινότητες ενισχύονται οι εθνικιστικές δυνάμεις, που δεν θέλουν λύση και φλερτάρουν έντονα με την ιδέα της οριστικής διχοτόμησης.

Θεωρούμε ότι η πρόσφατη συνάντηση των δύο ηγετών αποτέλεσε ένα πρώτο βήμα στην προοπτική επανέναρξης του διαλόγου για επίλυση του Κυπριακού. Ως ΑΚΕΛ ευελπιστούμε ότι η νέα συνάντηση στην παρουσία της Ειδικής Απεσταλμένης του ΓΓ του ΟΗΕ Τζέιν Χολ Λουτ θα ανοίξει το δρόμο για τη διεξαγωγή της τριμερούς συνάντησης με τον ΓΓ του ΟΗΕ. Η οποία με τη σειρά της θα προετοιμάσει κατάλληλα το έδαφος για πραγματοποίηση άτυπης διάσκεψης υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.