Το πραξικόπημα απέτυχε, πολλά όμως αλλάζουν



Του Δημήτρη Στρατή

Στην Τουρκία οι εξελίξεις τρέχουν γοργά. Ανεξαρτήτως με τις πραγματικές αιτίες του πραξικοπήματος, οι πολιτικές διεργασίες και τα γεγονότα θα διαμορφώσουν μια νέα πραγματικότητα, που, είτε το θέλουμε είτε όχι, επηρεάζει την Κύπρο και την υπόθεση της λύσης.

Οι εκκαθαρίσεις Ερντογάν (κοντά στις 8.000 στρατιωτικούς και κρατικούς λειτουργούς μέχρι χθες) και οι μαζικές συλλήψεις, αποτελούν την “ευκαιρία”, για “ξεκαθάρισμα λογαριασμών”.

Στόχος για τον Ερντογάν είναι η οριστική πολιτική επικράτηση του AKP και του πολιτικού Ισλάμ, εντός και εκτός Τουρκίας. Η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας άλλωστε έδειχνε από καιρό τις προθέσεις (βελτίωση σχέσεων με Ισραήλ και Ρωσία).

Σε κάθε περίπτωση πολύ δύσκολα μπορεί να προσπεράσει κανείς τη χθεσινή αναφορά του Επιτρόπου Διεύρυνσης της ΕΕ, Γιοχάνες Χαν για “λίστες εκκαθαρίσεων” του Ερντογάν, τις οποίες φαίνεται να είχε προετοιμάσει το τουρκικό κράτος.

Ο Χαν λίγους μήνες μετά που η ΕΕ τα έκανε πλακάκια με την Τουρκία για το προσφυγικό, αποφάσισε πως ”όσα συμβαίνουν, δεν συνάδουν με τους κανόνες διεθνούς δικαίου και δεν ικανοποιούν την ΕΕ”.

Οταν όμως ανθρώπινες ψυχές εγκλωβίζονταν στην εκμετάλλευση και την κακομεταχείριση εντός Τουρκίας, δεν υπήρχε διεθνές δίκαιο και ανθρώπινα δικαιώματα.

Μετά το 1960, το 1971, το 1980 και το 1997, το πραξικόπημα του 2016 απέτυχε, καθώς το στράτευμα της Τουρκίας δεν έχει πλέον ένα ομοιογενές ιδεολογικό προσανατολισμό.

Σε τελική ανάλυση φαίνεται πως ένας από τους κύριους λόγους που αποτράπηκε το πραξικόπημα είναι η κινητοποίηση μεγάλης μερίδας του τουρκικού πληθυσμού.

Ωστόσο, οι λαϊκές κινητοποιήσεις δεν είχαν προοδευτικά ή δημοκρατικά αιτήματα. Αντίθετα, σύμφωνα με αρκετούς αναλυτές, είχαν το χαρακτηριστικό του θρησκευτικού παροξυσμού.

Υπήρξαν αιτήματα για επιβολή της Σαρία (ισλαμικού νόμου), αλλά και για επαναφορά της θανατικής ποινής. Ενα άλλο σημείο είναι η κόντρα που έχει ξεσπάσει μεταξύ Αμερικής-Τουρκίας.

Οι ΗΠΑ ήλθαν σε σύγκρουση με την πάλαι ποτέ πιστή ΝΑΤΟϊκή σύμμαχό τους, καθώς τις κατηγορεί ευθέως για εμπλοκή στο πραξικόπημα.

Πάντως είναι γεγονός πως οι όποιες αντιδράσεις και στήριξη στην τουρκική κυβέρνηση (από ΗΠΑ και συμμάχους) ήλθε, αφού απέτυχε οριστικά το πραξικόπημα. Είναι απορίας άξιο αν το ίδιο θα συνέβαινε σε περίπτωση επιτυχίας του.

Το δεδομένο για το Κυπριακό είναι πως, είτε μας αρέσει είτε όχι, οι εξελίξεις στην Τουρκία θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό την προοπτική της λύσης.

Μας επηρεάζουν οι εξελίξεις, καθώς αυτές θα καθορίσουν και την πολιτική της Τουρκίας για την Κύπρο. Αν θα είναι προς τα μπρος ή προς τα πίσω, μόνο ο χρόνος και ο “μεγάλος νικητής” του πραξικοπήματος, Τ. Ερντογάν, θα το δείξουν.

Η χάραξη πολιτικής πρέπει να εφαρμοστεί με τη μεγαλύτερη δυνατή σύμπνοια και συναίνεση, μέσα από το Εθνικό Συμβούλιο, καθώς οι ώρες είναι κρίσιμες. Η Κύπρος πρέπει να είναι απόλυτα έτοιμη για όσα έρχονται.