Η άγνωστη δίκη για το θάνατο του Γρηγόρη Αυξεντίου

1. Ο Αυγουστής Ευσταθίου συλλαμβάνεται κατά την έξοδό του από το κρησφύγετο του Μαχαιρά.

Μέρος 1ο

Ελάχιστοι γνωρίζουν ότι λίγο μετά τη λήξη της βρετανικής επιχείρησης στον Μαχαιρά, το θάνατο του Γρηγόρη Αυξεντίου και τη σύλληψη των μελών της ομάδας του ακολούθησε ανακριτική διαδικασία ενώπιον του δικαστηρίου.
Κατατέθηκε πόρισμα ιατροδικαστή, μίλησαν οι συναγωνιστές του Αυξεντίου, ως επί τω πλείστον ο Αυγουστής Ευσταθίου και η οικογένεια του Αυξεντίου εκπροσωπήθηκε από τον δικηγόρο Μιχαλάκη Τριανταφυλλίδη.
Κατά τη διάρκεια της θανατικής ανάκρισης ακούστηκαν ενδιαφέροντα πράγματα και υπήρξε καταδίκη των συναγωνιστών του Αυξεντίου.

Ωστόσο είναι αξιοσημείωτο ότι ενώ το θέμα καλύφθηκε εκτενώς και επαρκώς από τις εφημερίδες της εποχής, αργότερα, οι περισσότεροι που ασχολήθηκαν με το θέμα Αυξεντίου δεν αναφέρονται σε αυτή τη σημαντικότατη διαδικασία ή την παρουσιάζουν με αρνητικό τρόπο.
Εμείς θα παραθέσουμε όλα όσα καταγράφηκαν στον τύπο της εποχής προς γνώση της άγνωστης αυτής πτυχής της ιστορίας.

Οι κατηγορίες εναντίον των τεσσάρων

Την 1η Απριλίου 1957, σύμφωνα με τον «Φιλελεύθερο» προσήχθησαν ενώπιον του δικαστηρίου οι Αντώνης Κωνσταντίνου Παπαδόπουλος, 28 ετών, γυμναστικός στο Γυμνάσιο Αμμοχώστου, Ανδρέας Στυλιανού 25 ετών από τα Λαγουδερά, Φειδίας Μιχ. Συμεωνίδης 25 ετών επίσης από τα Λαγουδερά και ο Αυγουστής Ευσταθίου 25 ετών από την Πόλη Χρυσοχούς .
Το πρώτο στοιχείο που εντοπίζουμε είναι η αναφορά στο ίδιο δημοσίευμα (υπότιτλος) ότι «Προσήφθησαν κατ’ αυτών κατηγορίαι κατοχής όπλων και συγχρωτισμού»!

Η «Χαραυγή» της 2ας Απριλίου 1957 αναφέρει με περισσότερη λεπτομέρεια τις κατηγορίες, οι οποίες περιλάμβαναν και κατοχή όπλων και πυρομαχικών. «Η κατηγορία που διατυπώθηκε εναντίον τους είναι ότι στις 3 Μαρτίου, στο δάσος Μαχαιρά, είχαν στην κατοχή τους δύο οπλοπολυβόλα τύπου “Τόμπσον”, δύο αυτόματα πιστόλια, ένα περίστροφο, έξη σφαιροθήκες τύπου “Τόμπσον”, τρεις χειροβομβίδες επιτόπιας κατασκευής, ένα όλμο 1 ιντσών και 212 σφαίρες διαφόρων ειδών. Επίσης, κατηγορούνται ότι κατά την ίδια ημερομηνία και στον ίδιο τόπο συναναστρέφονταν με τον Γρηγόρη Αυξεντίου και ήταν μέλη της ομάδος του» .

Ο «Φιλελεύθερος» δίνει ακόμα μια λεπτομέρεια ως προς την 4η κατηγορία, «Ότι συνεχρωτίζοντο με τρομοκράτας και συγκεκριμένως μετά του Γρηγόριου Αυξεντίου, εκ Λύσης, όστις ήτο γνωστός τρομοκράτης και πρόσωπον έχον υπό τον έλεγχόν του όπλα, πολεμοφόδια και χειροβομβίδας».

Μετά την απαγγελία του δικαστηρίου οι κρατούμενοι μεταφέρθηκαν στα κρατητήρια της Ομορφίτας, ενώ η δικαστική ανάκριση ορίστηκε για τις 11 Απριλίου 1957.

274227804 1152421895571259 8312663804881153020 N

Κατηγορίες με στόχο τον Γρ. Αυξεντίου

Εκείνο που επισημαίνουμε σε σχέση με το κατηγορητήριο είναι ότι τα μέλη της ομάδας Αυξεντίου δεν κατηγορήθηκαν ότι ήταν μέλη της ΕΟΚΑ, την οποία οι Βρετανοί χαρακτήριζαν ως τρομοκρατική οργάνωση, δεν κατηγορήθηκαν ως τρομοκράτες, ούτε ως μέλη παράνομης οργάνωσης. Τους κατηγόρησαν ότι συναναστρέφονταν με τον Αυξεντίου, τον οποίον χαρακτηρίζουν (μόνο αυτόν) ως τρομοκράτη!
Όπως καταγράφεται στη «Χαραυγή», οι πέντε «επίσης κατηγορούνταν ότι ήσαν μέλη της ομάδας του Αυξεντίου που είχε υπό τον έλεγχό του όπλα και πυρομαχικά» .
Με άλλα λόγια αυτοί δεν είχαν υπό τον έλεγχο τους όπλα και πυρομαχικά, αλλά τον έλεγχο τον είχε ο Αυξεντίου.

Το επισημαίνουμε αυτό χωρίς να μπορούμε να δώσουμε εξήγηση για τη διατύπωση του κατηγορητηρίου αλλά και την επίρριψη όλης της ευθύνης στον Αυξεντίου, τη στιγμή που οι πέντε ήταν μέλη της ομάδας του και λάμβαναν μέρος στις διάφορες επιχειρήσεις του υπαρχηγού της ΕΟΚΑ. Σημειώνουμε επίσης ότι όταν ξεκίνησε η διαδικασία στο κακουργιοδικείο, οι κατηγορίες ήταν ελαφρώς διαφοροποιημένες.

Κατοχή όπλων σήμαινε θανατική καταδίκη

Ο αναγνώστης πρέπει να έχει υπόψη του ότι κατά τη διάρκεια της δράσης της ΕΟΚΑ η κατοχή όπλων και σφαιρών ισοδυναμούσε με καταδίκη σε θάνατο.
Και οι συναγωνιστές του Αυξεντίου βρίσκονταν ενώπιον αυτής της καταδίκης.

Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι τις ίδιες μέρες (12 Απριλίου 1957) επικυρώθηκε η θανατική καταδίκη του 18χρονου γεωργού Χρίστου Κυριάκου από το Λιοπέτρι, ο οποίος κατηγορήθηκε για μεταφορά δύο βομβών και 89 φυσιγγίων, ενώ συζητήθηκε και η έφεση των Νίκου Ιωάννου από το Μαραθόβουνο, Ανδρέα Αυξεντίου από τους Τρούλλους και Χρίστου Αποστόλου από την Αφάνεια . Η έφεση των τριών τελευταίων, οι οποίοι κατηγορούνταν για κατοχή όπλων και πυρομαχικών, τα οποία βρέθηκαν σε κρησφύγετο στις Γερακιές, απορρίφθηκε και το εφετείο επικύρωσε την καταδίκη τους σε θάνατο .

Το ότι αντιμετώπιζαν την ποινή του θανάτου το επιβεβαιώνει και ο ίδιος ο Αυγουστής Ευσταθίου ο οποίος στο βιβλίο του αναφέρει ότι ο δικηγόρος του, Λεύκος Κληρίδης, κατά τη διάρκεια επίσκεψης του στη φυλακή, τον πληροφόρησε ότι δεν υπάρχει ελπίδα σωτηρίας για τον ίδιο. Και συνεχίζει: «Σε μερικές ημέρες ο Αρχηγός Διγενής δια προκηρύξεως του πληροφόρησε τις κατοχικές αρχές ότι κηρύττει εκεχειρία και η Μητροπολιτική Αγγλία μέσω του Κυβερνήτη της Κύπρου άλλαξε το Νόμο και τον μετέτρεψε, για κατοχή και μεταφορά όπλου ή εκρηκτικής ύλης, σε ισόβια φυλάκιση, σε ένδειξη καλής θέλησης.
Με τη μετατροπή αυτήν δεν καταδικαζόταν κάποιος σε θάνατο, μόνο όσοι βαρύνονταν με φόνο» .

Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου

Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, ο πρώτος μάρτυρας ήταν ο επιθεωρητής της Αστυνομίας με το επίθετο Μπερτ ο οποίος περιέγραψε τα όπλα τα οποία αναφέρονται στην κατηγορία.

Επόμενος μάρτυρας ήταν ο Ουίλιαμ Τρίντερ ο οποίος ήταν εκεί στον Μαχαιρά. Κατέθεσε ότι μεταξύ των ωρών 5.30 και 6 το πρωί βρήκε ίχνη που οδηγούσαν σε ένα θάμνο. Όταν πλησίασε βρήκε εκεί ένα όλμο τυλιγμένο σε χαρτί. Ερεύνησε την περιοχή μαζί με τον λοχαγό Νιούτον και σε απόσταση 15 υαρδών αντιλήφθηκαν κενό κάτω από τα πόδια τους. παραμέρισαν τις πέτρες στις οποίες πατούσαν και ανακάλυψαν το κρησφύγετο.
Εκεί ήταν και ο δεκανέας Μπράουν. Άκουσαν ομιλίες κάτω από την κρύπτη και ο υπολοχαγός Μίντλεττον κάλεσε τους άνδρες που ήταν μέσα να παραδοθούν.
Τότε βγήκαν τέσσερα πρόσωπα που ήταν οι κατηγορούμενοι. Βγήκαν έξω με τα χέρια ψηλά. Ακούστηκε μια ριπή πολυβόλου και ο δεκανέας Μπράουν τραυματίστηκε.
Τότε ο Νιούτον έριψε μια χειροβομβίδα που εξερράγη μέσα στο κρησφύγετο, ενώ σε απάντηση ο Αυξεντίου έριξε δύο χειροβομβίδες.
Στη συνέχεια λέει ότι εστάλη ξανά μέσα ο Αυγουστής Ευσταθίου για να βγάλει έξω τον Αυξεντίου αλλά έμεινε κι εκείνος μέσα.

Στη συνέχεια ο μάρτυρας Έκτοναρτ Ντάσσεντ, επανέλαβε όσα και ο προηγούμενος μάρτυρας και πρόσθεσε ότι ο Ευσταθίου βγήκε από την κρύπτη για δεύτερη φορά.

Ο υπολοχαγός Τζων Γκλάντουιν κατέθεσε ότι την επαύριον 4 Μαρτίου 1957, μπήκε στο κρησφύγετο όπου και βρήκε το πτώμα του Αυξεντίου και διάφορα καμένα όπλα.

Ο αστυνομικός επιθεωρητής Σιάρπ κατάθεσε ότι είδε αυθημερόν τους κατηγορούμενους και διατύπωσε την κατηγορία εναντίον τους ότι ανήκουν σε παράνομη οργάνωση . Ο πρώτος κατηγορούμενος απάντησε ότι «Θα πούμε την αλήθεια», ο δεύτερος κούνησε απλώς την κεφαλή του, ο τρίτος είπε «θα πω την αλήθεια» και ο τέταρτος δεν είπε τίποτε.

Οι κατηγορούμενοι έδωσαν καταθέσεις και στις 2 μετά το μεσημέρι ο Σιαρπ είδε τον Αυγουστή Ευσταθίου ο οποίος του είπε: «Όταν ήλθαν οι στρατιώτες, ο αρχηγός Αυξεντίου μας σύστησε να βγούμε από το κρησφύγετο και να παραδοθούμε. Δεν πυροβολήσαμε εναντίον των στρατιωτών».

Όταν την επόμενη μέρα τους διατυπώθηκαν οι κατηγορίες, ο πρώτος κατηγορούμενος απάντησε ότι δεν παραδέχεται τίποτε, ο δεύτερος πως ότι έχει να πει θα το πει στο δικαστήριο και δεν υπέγραψε την κατάθεση διότι όπως είπε δεν ήθελε να την υπογράψει.
Ο τρίτος κατηγορούμενος είπε ότι δεν παραδέχεται και ότι έχει να πει θα το πει στο δικαστήριο και ο τέταρτος είπε επίσης το ίδιο χωρίς να υπογράψει την κατάθεση του .

Σημειωτέον ότι το Στέμμα αντιπροσώπευε ο Γκρίφλντ Τζόουνς και την υπεράσπιση αποτελούσαν οι δικηγόροι Μιχάλης Μοντάνιος, Γλαύκος Κληρίδης, Μιχαλάκης Τριανταφυλλίδης και Λεύκος Κληρίδης.

3. Το δημοσίευμα της «Ελευθερίας», 12 Απριλίου 1957, για την επικύρωση της θανατικής καταδίκης του Χρίστου Κυριάκου για μεταφορά βομβών και σφαιρών.

275000045 476038827326936 6733962793169884934 N
2. Το δημοσίευμα της χαραυγής, 2 απριλίου 1957, για τη μεταφορά των μελών της ομάδας του αυξεντίου στο δικαστήριο.

 

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.