Της Γιώργιας Ερωτοκρίτου

Κάποιοι θεωρούν ότι οι αλλεργίες εμφανίζονται κυρίως κατά τους μήνες της άνοιξης και του φθινοπώρου. Αισθητή όμως κάνουν την εμφάνισή τους και κατά την καλοκαιρινή περίοδο, παρ’ όλο που πολλές από τις αλλεργίες του καλοκαιριού είναι σχετικά άγνωστες. Εξάλλου, ποιος μπορεί να φανταστεί ότι η απόλαυση ενός παγωτού μπορεί να προκαλέσει φαγούρα και πρήξιμο στα χείλη ή ότι το εξάνθημα που εμφανίστηκε ξαφνικά οφείλεται σε αλλεργία στον ήλιο;

Συνήθως, το καλοκαίρι ορισμένες αλλεργικές παθήσεις βρίσκονται σε ύφεση, όπως είναι το αλλεργικό άσθμα και η αλλεργική ρινίτιδα που οφείλονται κυρίως στη γύρη. Ωστόσο, άλλες αλλεργικές παθήσεις που κάνουν την εμφάνιση το καλοκαίρι, εγκυμονούν σοβαρούς κινδύνους ακόμη και για τη ζωή των πολιτών που είναι ευαίσθητοι στις αλλεργίες.

Κνίδωση… εκ ψύχους

Ποιος μπορούσε να φανταστεί ότι η χαμηλή θερμοκρασία και η απότομη αλλαγή της θερμοκρασίας στο σώμα μας θα μπορούσε να προκαλέσει κνίδωση εκ ψύχους, δηλαδή φαγούρα, ερυθρότητα (κοκκίνισμα) και οίδημα (πρήξιμο). Το εξάνθημα συνήθως συμβαίνει όταν το άτομο εκτεθεί μαζικά σε κρύο περιβάλλον, όπως για παράδειγμα αν βουτήξει απότομα σε κρύα θάλασσα, ιδιαίτερα σε «ανοιχτές» παραλίες ή με τα πρώτα μπάνια του καλοκαιριού. Στις περιπτώσεις αυτές και ανάλογα με την ευαισθησία κάθε ατόμου, μπορεί να εμφανισθούν μόνο οι «κοκκινίλες» της κνίδωσης με πολύ έντονη φαγούρα, αλλά μπορεί στα πολύ ευαίσθητα άτομα να συνυπάρχουν και άλλα συμπτώματα, όπως ζάλη, πτώση της πίεσης, δυσφορία από το αναπνευστικό σύστημα με άμεσο κίνδυνο εμφάνισης αλλεργικού σοκ ή/και πνιγμού.

Επίσης, το εξάνθημα που εμφανίζεται μπορεί να αφορά μόνο ένα συγκεκριμένο σημείο του σώματος που ήλθε σε επαφή με το κρύο, π.χ. εμφάνιση κνίδωσης στα χέρια όταν βγάζει το άτομο κάτι παγωμένο από την κατάψυξη του ψυγείου του ή να εμφανισθεί φαγούρα στο στόμα και πρήξιμο του χείλους όταν φάει παγωτό ή πιει παγωμένο αναψυκτικό.

Ηλιακή κνίδωση

Η ηλιακή κνίδωση είναι η εμφάνιση εξανθήματος με έντονο κνησμό στα σημεία του σώματος που εκτίθενται στον ήλιο. Το εξάνθημα εμφανίζεται σε σύντομο χρονικό διάστημα και διαρκεί για λίγες ώρες. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εκληφθεί λανθασμένα σαν έγκαυμα από τον ήλιο, ενώ συνήθως υποχωρεί πλήρως σε λίγες ώρες. Αν είναι πολύ εκτεταμένο ή προκαλεί μεγάλη ενόχληση πρέπει να ληφθούν αντισταμινικά φάρμακα ως θεραπεία ή ακόμη και κορτιζόνη, ανάλογα με την ένταση του προβλήματος.

Φωτοδερματίτιδες

Παράλληλα, τον κώδωνα του κινδύνου κρούει ο αλλεργιολόγος Ανδρέας Λιβέρης για τη χρήση καλλυντικών και άλλων χημικών ουσιών κατά την εξόρμηση των λουομένων στις παραλίες.

Μιλώντας στον ΑΣΤΡΑ και την εκπομπή «Το ζην αναζητά το ευ», ο κ. Λιβέρης είπε ότι οι φωτοδερματίτιδες οφείλονται σε πολλά αίτια, αλλά συχνότερα ευθύνη φέρουν κάποια φάρμακα ή καλλυντικά προϊόντα. Όπως είπε, «δεν πάμε παραλία φορτωμένοι με καλλυντικά προϊόντα και αρώματα γιατί ο συνδυασμός καλλυντικών με τον ήλιο προκαλεί δερματικές παθήσεις φωτοευαισθησίας και μπορεί να αφήσει ακόμη και σημάδια τα οποία κάποιος θα τα κουβαλάει εφ’ όρου ζωής». Ο κ. Λιβέρης υπέδειξε ότι η χρήση αντηλιακής κρέμας είναι απαράβατος κανόνας υπενθυμίζοντας ότι οι λουόμενοι δεν πρέπει να ξεχνούν περίπου κάθε δυο ώρες να ανανεώνουν το αντηλιακό τους.

Επίσης, τοπικά επιθέματα αδυνατίσματος ακόμη και τα συνηθισμένα το καλοκαίρι tattoo, μπορεί να προκαλέσουν αλλεργικές δερματίτιδες σε ευαίσθητα άτομα. Οι ειδικοί προτείνουν την άμεση αποφυγή αυτών των προϊόντων για την προστασία της επιδερμίδας τους.

Αλλεργία από τη μέλισσα ή τη σφήκα

Ένα τεράστιο πρόβλημα είναι το τσίμπημα από μέλισσα ή σφήκα το οποίο προκαλεί φυσιολογικά στο σημείο του τσιμπήματος μία μικρή αντίδραση (ερυθρότητα, πόνο και ήπιο οίδημα). Στα ευαίσθητα άτομα μπορεί να προκληθεί εκτεταμένη αντίδραση (π.χ. πρήζεται όλο το χέρι και ας έχει τσιμπηθεί στο δάκτυλο), ή μπορεί να εμφανισθεί κνίδωση σε όλο το σώμα ή να εμφανίσει το άτομο αλλεργικό σοκ (καθολική κνίδωση, δύσπνοια, πτώση της πίεσης ακόμη και απώλεια των αισθήσεων). Τα άτομα με γνωστή ευαισθησία στο δηλητήριο των υμενοπτέρων (μέλισσα και σφήκα) πρέπει να διδαχθούν πώς θα αντιμετωπίσουν ένα πιθανό αλλεργικό σοκ και να λαμβάνουν μέτρα προφύλαξης. Σύμφωνα με τον κ. Λιβέρη, το τσίμπημα της μέλισσας θεωρείται από τις πιο επικίνδυνες αλλεργίες, καθώς μπορεί να προκαλέσει ακόμη και το θάνατο μέσα και σε διάστημα λίγων μόλις δευτερολέπτων ή λεπτών. Σημείωσε ότι είναι ριζική η θεραπεία στο τσίμπημα της μέλισσας ή της σφήκας, καθώς λόγω επικινδυνότητας παρέχεται δωρεάν σε όλους τους ασθενείς-δικαιούχους του κράτους. Ο κ. Λιβέρης είπε επίσης ότι τα ποσοστά αποθεραπείας αγγίζουν και ξεπερνούν το 98% των ασθενών. Αναφορικά με το τσίμπημα των κουνουπιών, είπε ότι δεν τίθεται θέμα ανησυχίας, καθώς πρόκειται για μια δερματική αντίδραση που είναι εντελώς ακίνδυνη.

Τροφική αλλεργία σε ψάρια, φρούτα και κρασί

Οι φράουλες, τα ροδάκινα, τα σύκα, το σταφύλι και τα φρούτα με κουκούτσι (κεράσια, βερίκοκα, ροδάκινα κ.λπ.) είναι μερικά από τα καλοκαιρινά φρούτα που ενοχοποιούνται περισσότερο για αλλεργικά συμπτώματα. Από τα λαχανικά πιο αλλεργιογόνες θεωρούνται οι ντομάτες. Υπάρχει ωστόσο ένα μικρό ποσοστό παιδιών που παρουσιάζουν ταυτόχρονα αλλεργία στη γύρη και σε κάποια φρούτα ή λαχανικά.

Επίσης, τα αλλεργιογόνα των ψαριών βρίσκονται στον οργανισμό τους και είναι κοινά για κάθε είδους ψάρι. Παρ’ όλα αυτά, μερικά άτομα μπορεί να εμφανίσουν υπερευαισθησία μόνο σε ένα συγκεκριμένο είδος, π.χ. γαρίδες. Επίσης, από τα θαλασσινά ενοχοποιούνται τα καβούρια, τα στρείδια, τα μύδια και τα κοχύλια. Οι αντιδράσεις μπορεί να οφείλονται σε ένα συγκεκριμένο είδος (μονοαλλεργία) ή να είναι διασταυρούμενες (π.χ. αλλεργία σε μύδια και στρείδια ταυτόχρονα). Οι τροφές μπορεί να προκαλέσουν από απλή φαγούρα στο στόμα και χείλη μέχρι αλλεργικό σοκ. Για την τροφική αλλεργία η μόνη αγωγή είναι η πρόληψη, αφού βεβαίως διαπιστωθεί η «ένοχη» τροφή.

Παράλληλα, τα αλκοολούχα ποτά συνήθως έχουν την… τιμητική τους στις καλοκαιρινές μας εξόδους. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η αντίδραση στο αλκοόλ δεν είναι αλλεργία, αλλά μια νευρολογική αντίδραση-ευαισθησία που προκαλεί έξαψη και κεφαλαλγία. Το κρασί, ωστόσο, μπορεί να προκαλέσει μια αλλεργική αντίδραση για περίπου 1% των ανθρώπων που αντιδρούν στα θειώδη που χρησιμοποιούνται ως συντηρητικά. Τα συμπτώματα της αλλεργίας δεν είναι συνήθως σοβαρά, αλλά αν έχετε άσθμα μπορεί να είναι έντονα. Στην περίπτωση αυτή, το καλύτερο είναι να αποφεύγετε όλα τα αλκοολούχα ποτά και να έχετε κατά νου ότι τα μη αλκοολούχα ποτά, μπορεί επίσης να έχουν θειώδη.

Ένας στους τρεις υποφέρει από αλλεργίες

Περίπου το 25-30% του πληθυσμού παγκοσμίως ταλανίζεται από κάποιας μορφής αλλεργία. Ο αλλεργιολόγος Ανδρέας Λιβέρης τόνισε ότι σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες και έρευνες, μέσα στα επόμενα 15-20 χρόνια είναι ορατός ο κίνδυνος οι αλλεργίες να επηρεάζουν το 50% του πληθυσμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Όπως είπε χαρακτηριστικά, «είναι τόσο ανησυχητική η κατάσταση που οι επιστήμονες κάνουν λόγο για επιδημία της αλλεργίας η οποία θα έχει αρνητικές συνέπειες στον ανθρώπινο οργανισμό».