Η απόφαση του ΑΚΕΛ για κατάταξη στο στρατό ενάντια στο χιτλεροφασισμό

Αναμνηστική φωτογραφία εθελοντών που κατατάχθηκαν με τη σημαία του ΑΚΕΛ.

Αποτελεί ύψιστη τιμή για μια χώρα η συμμετοχή της στην καταπολέμηση του ναζισμού και του φασισμού. Όπως σχεδόν όλες οι χώρες της Ευρώπης, έτσι και η Κύπρος που τελούσε υπό τη βρετανική αποικιοκρατία έδωσε το δικό της μερίδιο σ’ αυτή την προσπάθεια, αφού χιλιάδες κατατάχτηκαν στο στρατό για να πολεμήσουν το φασισμό και το ναζισμό. Ωστόσο στην Κύπρο υπήρξε η μοναδική περίπτωση όπου ένα κόμμα – και μάλιστα νεοϊδρυθέν – οργάνωσε συντονισμένη κατάταξη στελεχών και μελών του στο στρατό.


Κατεβάστε το  Dialogos App
Apple | Android | Huawei



Το ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου βρήκε την Κύπρο κάτω από τη βρετανική αποικιοκρατία. Με την είσοδο της Βρετανίας στον πόλεμο οι αποικιοκράτες χαλάρωσαν τα σκληρά μέτρα που εφάρμοσε η παλμερική δικτατορία του Ρ. Πάλμερ και επέτρεψαν και τη δημιουργία κομμάτων. Παράλληλα άρθηκε μια σειρά από νόμους και διατάξεις που περιόριζαν τις πολιτικές και άλλες ελευθερίες των Κυπρίων. Η ενέργεια των Βρετανών δεν ήταν καθόλου τυχαία, αλλά αποσκοπούσε στο να κρατήσει τους Κυπρίους με το μέρος τους. Σημειώνεται ότι η χιτλερική προπαγάνδα μέσω ραδιοφώνου υποσχόταν ότι αν οι Κύπριοι συμβιβάζονταν μαζί τους, θα τους εξασφάλιζαν την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα.

Οι Βρετανοί θορυβημένοι από αυτή την προπαγάνδα των ναζιστών της Γερμανίας, αποφάσισαν να άρουν τα περιοριστικά μέτρα και να καλέσουν τους Κυπρίους να καταταγούν στον αγγλικό στρατό για να πολεμήσουν το φασισμό. Στο πρώτο τους κάλεσμα (1939) ανταποκρίθηκαν ελάχιστοι που στάληκαν να υπηρετήσουν κυρίως στην Αίγυπτο, Γαλλία και αλλού.

Η στάση του Κ.Κ.Κ. και του ΑΚΕΛ

Υπάρχει μια συνεχής ιστορική διαστρέβλωση που ξεκίνησε από την πρώτη στιγμή που το ΑΚΕΛ αποφάσισε να στείλει οργανωμένα εθελοντές στον πόλεμο. Αυτή η διαστρέβλωση στόχο έχει να μειώσει και να απαξιώσει τη μοναδική οργανωμένη ενέργεια που έγινε στην Κύπρο την περίοδο εκείνη. Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος είναι αλήθεια ότι πολλοί, και αρκετών Κομουνιστικών Κομμάτων περιλαμβανομένων, δεν εκτίμησαν σωστά τα αίτια του πολέμου. Θεωρούσαν ορθά μεν, ότι επρόκειτο για ενδοϊμπεριαλιστική διαμάχη, αλλά δεν εκτίμησαν ότι η κατάσταση θα έπαιρνε τις διαστάσεις που πήρε. Η στάση του Κ.Κ.Κ. και του ΑΚΕΛ (που εκείνο το διάστημα συνυπήρχαν) διαφοροποιήθηκε με την επίθεση της Ιταλίας εναντίον της Ελλάδας. Το ίδιο συνέβηκε και με την πλειοψηφία των Κυπρίων, που όπως αναφέραμε προηγουμένως έβλεπαν με καλό μάτι τις διακηρύξεις των ναζιστών. Ρόλο επίσης έπαιξε και η επίθεση της Γερμανίας κατά της ΕΣΣΔ στις 22 Ιουνίου 1941.

Σαφέστατη αντιφασιστική στάση του ΑΚΕΛ

Παρά τις διαστρεβλώσεις που επιχειρούν διάφοροι κύκλοι από τη δεκαετία του ’40 και συνεχίζουν μέχρι σήμερα να επαναλαμβάνουν τα ίδια ψέματα, υπάρχουν τα αποδεικτικά στοιχεία. Σε επιστολή προς τον Αρχιεπίσκοπο αλλά και από ανακοίνωση στον Τύπο στα τέλη Νοεμβρίου του 1940, τονιζόταν ότι το ΑΚΕΛ είναι κόμμα αντιφασιστικό, καταφερόταν κατά του χιτλεροφασισμού και καταδίκαζε την επίθεση εναντίον της Ελλάδας. Είναι επίσης σημαντικό να αναφερθεί ότι στην ιδρυτική διακήρυξη του ΑΚΕΛ τονιζόταν και πάλι ο αντιφασιστικός χαρακτήρας του κόμματος, ενώ στα πρώτα στάδια της ζωής του το κόμμα διοργάνωσε εθελοντική εργασία για οχυρωματικά έργα, ενώ πραγματοποιούνταν συνεχείς συγκεντρώσεις, όπου στελέχη του κόμματος ανέλυαν το τι είναι φασισμός και ναζισμός.

Τα ψέματα καταρρέουν

Μέσα στο αντικομμουνιστικό πλαίσιο της εποχής, η δεξιά επιχείρησε από τότε να πλήξει τις ενέργειες του ΑΚΕΛ. Τα ίδια θέματα που έθιγαν τότε οι δεξιές εφημερίδες, τα επαναφέρουν ακόμα και σήμερα όσοι εξακολουθούν να διαστρεβλώνουν την ιστορία. Έτσι την περασμένη βδομάδα σε άρθρο του ο Αλέκος Κωνσταντινίδης στην «Αλήθεια» επαναλαμβάνει τα ψεύδη περί μη αντιφασιστικής στάσης του ΑΚΕΛ μέχρι που έγινε η επίθεση στην ΕΣΣΔ. Επαναλαμβάνει επίσης το τετριμμένο επιχείρημα ότι η ιστορική απόφαση του κόμματος για κατάταξη των μελών του στο στρατό λήφθηκε μετά την επίθεση εναντίον της ΕΣΣΔ. Και τότε και τώρα οι κατήγοροι και διαστρεβλωτές της ιστορίας «ξεχνούν» κάτι πολύ βασικό. Ότι όταν ξεκινούσε ο πόλεμος (1939) δεν υπήρχε το ΑΚΕΛ, αλλά μόνο το παράνομο Κ.Κ.Κ. Το ΑΚΕΛ ιδρύθηκε τον Απρίλιο του 1941, δηλαδή μετά την επίθεση εναντίον της Ελλάδας και ένα μήνα πριν την επίθεση κατά της ΕΣΣΔ. Επομένως, αν το ΑΚΕΛ έλαβε την απόφαση να πολεμήσει έμπρακτα το φασισμό, είχε άμεση σχέση με τη γερμανική επίθεση εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης, τότε η απόφαση θα μπορούσε να ληφθεί λίγο μετά την ίδρυσή του και όχι δύο χρόνια αργότερα. Και ασφαλώς το κόμμα δεν θα περίμενε δύο ολόκληρα χρόνια για να πάρει τη σχετική απόφαση. Ο λόγος της καθυστέρησης είναι πολύ απλός. Ότι ένα νέο και ιδιάζον κόμμα όπως ήταν το ΑΚΕΛ, με τα μέλη του να προέρχονται από το παράνομο Κ.Κ.Κ. αλλά και από παράγοντες της κεντροαριστεράς, ακόμα και της κεντροδεξιάς, δεν ήταν έτοιμο ούτε οργανωτικά ούτε οικονομικά για να αναλάβει αυτού του είδους τη δράση. Αυτός είναι ο μοναδικός λόγος που υπήρξε η καθυστέρηση.

Η ιστορική απόφαση της 16ης Ιουνίου 1943

Όταν λοιπόν το κόμμα ήταν έτοιμο, μετά από αρκετή σκέψη και οργανωτική δουλειά, εξέδωσε την απόφασή του για εθελοντική κατάταξη στο στρατό των μελών του. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι το ΑΚΕΛ καλούσε τα μέλη του να καταταγούν στο στρατό «προς ενίσχυσιν του αγώνος δι’ απελευθέρωσιν της Ελλάδος από τη χιτλερική τυρρανίαν, απελευθέρωση των υπόδουλων χωρών και εξασφάλισιν του εθνικού πολιτικού και κοινωνικού μέλλοντος». Αυτό το απόσπασμα από την ανακοίνωση κονιορτοποιεί τις συκοφαντίες ότι το ΑΚΕΛ δεν ενοχλήθηκε και δεν «συγκινήθηκε» από τη φασιστική επίθεση εναντίον της Ελλάδας. Το άλλο σημαντικό που πρέπει να σημειωθεί, ως κατακλείδα, είναι ότι από τα δεκαεπτά μέλη της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος έδωσαν το παράδειγμα για κατάταξη τα 11 μέλη. Συμπερασματικά θα σημειώναμε ότι παρά τα όσα συκοφαντικά λέγονται, η ιστορία και τα ντοκουμέντα της είναι αποστομωτικά. Όσο και αν επαναλαμβάνουν κάποιοι τα ψέματα που έμαθαν να λένε μια ζωή, δεν θα μπορέσουν να αλλάξουν την ιστορία.

[pull_quote_center]

Το «Κυπριακό Σύνταγμα»

Τα πράγματα άλλαξαν δραματικά όταν η Ιταλία επιτέθηκε στην Ελλάδα τον Οκτώβριο του 1940. Ο αριθμός των Κυπρίων εθελοντών αυξάνεται με τη γερμανική επίθεση εναντίον της Ελλάδας τον Απρίλιο του 1941. Οι καταταγέντες μετά την κατάταξή τους εκπαιδεύονταν στο στρατόπεδο των Πολεμιδιών. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκύπριου Συνδέσμου Πολεμιστών Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, συνολικά κατατάχθηκαν στο στρατό πάνω από είκοσι πέντε χιλιάδες Κύπριοι. Επίσης κατατάχθηκαν στο στρατό άλλες περίπου πέντε χιλιάδες Κύπριοι που διέμεναν στο εξωτερικό, Αγγλία, Αίγυπτο και ΗΠΑ. (Βλ. Μιχάλη Πουμπουρή «Λαβωμένη Προσφορά», σελ. 26, 27). Σύμφωνα και πάλι με τα στοιχεία, το 78,5% ήταν Ελληνοκύπριοι και το 21% Τουρκοκύπριοι, ενώ το υπόλοιπο 0,5% ήταν Μαρωνίτες, Αρμένιοι και Λατίνοι. (Στο ίδιο, σελ. 29).

[/pull_quote_center]

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.

Κατεβάστε το  Dialogos App
Apple | Android | Huawei