Μνήμη Κώστα Παρτασίδη (1919-1977) 

Αποσπάσματα από το άρθρο Ανεκτίμητη προσφορά στον πολιτισμό, την κοινωνική πρόνοια και τον αθλητισμό του Μπάμπη Αναγιωτού από την έκδοση-λευκωμα Κώστας Παρτασίδης (1919-1977), Ο Δήμαρχος, ο αγωνιστής, ο οραματιστής.

 

 

 

 

Εδραίωσε και ανέπτυξε τη Δημοτική Βιβλιοθήκη

[…] Αμέσως μετά την εκλογική νίκη του Ενιαίου Μετώπου Εργατών και Εργαζόμενου Λαού (ΕΜΕΚΕΛ) και την ανάδειξη του Πλουτή Σέρβα ως δημάρχου, το 1943, λήφθηκε οριστικά η απόφαση για ίδρυση της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Λεμεσού. Στη λήψη της απόφασης αυτής, αλλά και στην υλοποίησή της, σημαντικότατος υπήρξε ο ρόλος που διαδραμάτισε ο Νικόλαος Ξιούτας, εκπαιδευτικός, πνευματική φυσιογνωμία της πόλης και μέλος του τότε δημοτικού συμβουλίου, στο οποίο συμμετείχε και ο Κώστας Παρτασίδης. Ορίστηκε, λοιπόν, ειδική επιτροπή και άρχισαν να συγκεντρώνονται βιβλία, με αγορές και δωρεές, στον δεύτερο όροφο του δημοτικού μεγάρου. Η Δημοτική Βιβλιοθήκη Λεμεσού άνοιξε τις θύρες της στο κοινό τον Οκτώβριο του 1945.

[…] Μέσα σε δέκα μήνες, από τον Ιούνιο του 1949 μέχρι και τον Μάρτιο του 1950, κατά την πρώτη θητεία του Κώστα Παρτασίδη ως δημάρχου, δαπανήθηκαν για εμπλουτισμό της Βιβλιοθήκης 218 λίρες, 1 σελίνι και 4 γρόσια. Την περίοδο αυτή επισκέφθηκαν τη Βιβλιοθήκη 5.040 αναγνώστες, ηλικίας από 10 μέχρι 65 χρόνων. ( i )

[…] Μεγάλη σημασία δόθηκε στον εμπλουτισμό του Κυπρολογικού τμήματος της Βιβλιοθήκης, όπως επίσης και των τμημάτων της Αρχαίας και Νεοελληνικής Φιλολογίας και Ιστορίας. Πέραν της ετήσιας συνεισφοράς του Δήμου για εμπλουτισμό της Βιβλιοθήκης, άοκνα το δημοτικό συμβούλιο εξασφάλιζε δωρεές από διάφορα κυβερνητικά τμήματα, τόσο της Κύπρου, όσο και της Ελλάδας, αλλά και από ιδρύματα, εμπορικούς οίκους, ιδιώτες βιβλιόφιλους, συγγραφείς και εκδότες περιοδικών και εφημερίδων που παραχωρούσαν δωρεάν τα τεύχη και τα φύλλα τους. Ανάμεσα στους δωρητές διαβάζουμε ονόματα επιφανών πολιτικών, πνευματικών ανθρώπων και λογοτεχνών, όπως των Ν. Κλ. Λανίτη, Πυθαγόρα Δρουσιώτη, Τερέζας Χατζηπαύλου, Θεοδόση Πιερίδη, Μελή Νικολαΐδη και Νικόλαου Ξιούτα, καθώς και του ιδίου του δημάρχου, γεγονός που δείχνει τη σημασία που προσέδιδε προσωπικά στη μόρφωση, στην «αυτομόρφωση» και στη φιλαναγνωσία.

[… ] Ο Κώστας Παρτασίδης, επιδεικνύοντας το αμέριστο ενδιαφέρον του για τον ρόλο που καλείτο να επιτελέσει η Βιβλιοθήκη, κατά τη διάρκεια της θητείας του ως δημάρχου, παρόλο που δεν ήταν μέλος της επιτροπής της, παρακαθόταν πολύ συχνά στις συνεδρίες της. (ii )

i Βλ. Πληροφοριακό Δελτίο – Δέκα μήνες δημοτικής δράσης – Έκθεση Δράσης του Δημοτικού Συμβουλίου Λεμεσού (1.6.1949–31.3.1950) –  Περίοδος Δεύτερη Αρ. 1, Δήμος Λεμεσού, Λεμεσός, 1950.
ii Προσωπική μαρτυρία του Ανδρέα Μακρίδη.

 

Ίδρυσε Δημοτική Πινακοθήκη με έργα σπουδαίων καλλιτεχνών

Κάτω από την ομπρέλα της Δημοτικής Βιβλιοθήκης τέθηκε και η Δημοτική Πινακοθήκη, που ιδρύθηκε τον Ιούνιο του 1957, επί δημαρχίας του Κώστα Παρτασίδη, και η οποία στεγαζόταν στον χώρο της Βιβλιοθήκης. Από το ισχνό βαλάντιο του Δήμου άρχισαν να αγοράζονται ζωγραφικοί πίνακες και να παροτρύνονται καλλιτέχνες να προσφέρουν δωρεάν έργα τους. Σ’ αυτό συνέβαλε σημαντικά η φιλία και η γνωριμία του Κώστα Παρτασίδη με πολλούς καλλιτέχνες. Από τους πρώτους ζωγράφους, έργα των οποίων αγοράστηκαν ή δωρήθηκαν στην Πινακοθήκη, στο διάστημα 1957–1960, ξεχωρίζουν οι: Αδαμάντιος Διαμαντής, Βίκτωρας Ιωαννίδης, Τάκης Φραγκούδης, Τηλέμαχος Κάνθος, Χριστόφορος Σάββα, η Ελληνίδα Αθηνά Ταρσούλη, καθώς επίσης ο Άγγλος John Corbidge, που έζησε και δημιούργησε για πολλά χρόνια στην Κύπρο. Συνολικά, κατά την πιο πάνω περίοδο, αποκτήθηκαν 22 έργα.

Από τα εγκαίνια της έκθεσης ζωγραφικής του Βίκτωρα Ιωαννίδη, ο οποίος διακρίνεται στα αριστερά. (Α.Ο.Κ.Π.)

Προώθησε τη διοργάνωση μουσικών συναυλιών

Το δημοτικό συμβούλιο Λεμεσού δεν θεωρούσε ότι ο ρόλος της Δημοτικής Βιβλιοθήκης θα έπρεπε να περιοριστεί στο πλαίσιο της ανάγνωσης βιβλίων και εντύπων. Το ίδρυμα αυτό μπορούσε και έπρεπε να διαδραματίσει πιο ουσιαστικό και διευρυμένο ρόλο στον τομέα της μορφωτικής και εκπολιτιστικής του αποστολής. Έτσι, άρχισαν να οργανώνονται στον χώρο της αρκετές συναυλίες Κυπρίων και ξένων καλλιτεχνών. Με σκοπό να καταδείξουμε το γεγονός του πολιτισμικού εκσυγχρονισμού της Λεμεσού, που συντελέστηκε τις δεκαετίες του 1950 και 1960, με πρωτοπόρους και καθοδηγητές τον δήμαρχο και το δημοτικό συμβούλιο, θα πρέπει εδώ να αναφέρουμε μερικά ονόματα αυτών των σημαντικότατων μουσικών, όπως: των διεθνούς φήμης καλλιτεχνών Ζιλ Γκιλμπέρ, Πνίνα Σάλτζμαν, Μανούκ Παρικιάν και Γεώργιου Θέμελη, του Γιώργου Αρβανιτάκη, ο οποίος, αν και γεννήθηκε στην Αθήνα, έζησε και δημιούργησε στην Κύπρο, καθώς και των Κυπρίων Γεώργιου Μιχαηλίδη, Αράμ Βορσκανιάν, Νόρμας Γαβρία, Έλενας Λαμάρη, Ιόλης Μουστερή, Στέλιου Αργύρη, Περικλή Μαρκουλή, του Κυπριακού Κουιντέτου και της Ορχήστρας του Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου.

Άνθρωποι των γραμμάτων και του πνεύματος έδιναν διαλέξεις

Στον χώρο της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Λεμεσού διοργανώνονταν, επίσης, διάφορες σημαντικές διαλέξεις με εκλεκτούς ομιλητές. Ανάμεσα στους ομιλητές αυτούς διακρίνουμε ονόματα όπως: του μουσουργού Σόλωνα Μιχαηλίδη, του ποιητή και φιλόλογου Ανδρέα Παστελλά, του συγγραφέα και ερευνητή της ιστορίας της Λεμεσού Κώστα Πιλαβάκη, του Νικόλαου Ξιούτα, της ζωγράφου και ερευνήτριας Αθηνάς Ταρσούλη, του φυσιοθεραπευτή Σάββα Σαββίδη και του λόγιου και θεατρικού συγγραφέα Σωτηράκη Μαρκίδη.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η πληροφορία ότι στο φιλολογικό μνημόσυνο του σημαντικότατου ανά το πανελλήνιο πεζογράφου και εικαστικού καλλιτέχνη Νίκου Νικολαΐδη, ομιλητής, εκτός από τον δημοσιογράφο και λογοτέχνη Δημητρό Δημητριάδη, γνωστό με το φιλολογικό ψευδώνυμο «Ντόριαν», ήταν και ο Κώστας Παρτασίδης, γεγονός που καταδεικνύει το ενδιαφέρον και την κατάρτισή του στα της κυπριακής λογοτεχνίας.

Ο Νικόλαος Ξιούτας, λαμπρός εκπαιδευτικός και λόγιος, πνευματικός άνθρωπος από τους λίγους, ήταν σύμβουλος και στενός συνεργάτης του Κώστα Παρτασίδη σε θέματα πολιτισμού. Διετέλεσε επίσης μέλος του δημοτικού συμβουλίου Λεμεσού. Η φωτογραφία είναι από εκδήλωση, στην οποία ο Νικόλαος Ξιούτας ήταν ομιλητής.

Επίκεντρο πολιτιστικής ζωής το δημοτικό μέγαρο

Στον χώρο του δημοτικού μεγάρου, και ιδιαίτερα στην αίθουσα της Βιβλιοθήκης, ελλείψει άλλων πολιτιστικών στεγών, πραγματοποιούνταν και διάφορες άλλες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις.

Το εξώφυλλο της πρόσκλησης για την έκθεση με αντίγραφα έργων του Πάμπλο Πικάσο, στο δημοτικό μέγαρο της Λεμεσού. (Α.Ο.Κ.Π.)

[…] Τον Ιανουάριο του 1958, διοργανώθηκε έκθεση ζωγραφικής του πρωτοπόρου ζωγράφου και γλύπτη Χριστόφορου Σάββα, προσωπικού φίλου τού Κώστα Παρτασίδη. Τον Οκτώβριο του 1960 διοργανώθηκε έκθεση έργων της Κύπριας ζωγράφου Αυγής Σιακαλλή, ενώ τον Δεκέμβριο πραγματοποιήθηκε έκθεση αναπαράστασης έργων Αμερικανών ζωγράφων του 20ού αιώνα, υπό την αιγίδα της αμερικανικής πρεσβείας στην Κύπρο. Το 1961 εξέθεσε έργα του ο Λεμεσιανός ζωγράφος Βίκτωρ Ιωαννίδης.(i) Επίσης, από τις 25 Μαΐου μέχρι τις 8 Ιουνίου 1961, διοργανώθηκε έκθεση αντιγράφων έργων του Πάμπλο Πικάσο, στο πλαίσιο της οποίας ο John Corbidge έδωσε διάλεξη για τη ζωή και το έργο του διάσημου Ισπανού ζωγράφου. Στις 11 Νοεμβρίου 1961, έγιναν τα εγκαίνια έκθεσης του ναΐφ ζωγράφου Μιχαήλ Κάσιαλου. Ακόμα, από τις 17 μέχρι τις 26 Φεβρουαρίου του 1962, διοργανώθηκε έκθεση ζωγραφικής του Νίκου Αντωνιάδη. Όλες αυτές οι εκθέσεις πραγματοποιήθηκαν στο δημοτικό μέγαρο, το οποίο παραχωρήθηκε δωρεάν από το δημοτικό συμβούλιο.

i Κύπριοι καλλιτέχνες, σελ. 85, Εκδόσεις Χρ. Ανδρέου, 1982–1983.

 

Επιδόθηκε και σε εκδοτική δραστηριότητα ο Δήμος Λεμεσού

Το εξώφυλλο της πρώτης έκδοσης επιλεγμένων ποιημάτων του Βασίλη Μιχαηλίδη. (Αρχείο Μπάμπη Αναγιωτού -Α.ΜΠ.Α.)

Με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, τον Ιούλιο του 1953, συστάθηκε ειδική επιτροπή, αποτελούμενη από καθηγητές, λογοτέχνες και διανοουμένους, η οποία ανέλαβε να εκδώσει τα άπαντα του Βασίλη Μιχαηλίδη.  […]  Το βιβλίο εκδόθηκε σε 3.000 αντίτυπα κοινής έκδοσης και 2.000 αντίτυπα πολυτελείας, που πωλούνταν 150 και 250 μιλς αντίστοιχα. «Οι τιμές αυτές ορίστηκαν πολύ χαμηλά για να γίνει προσιτό το βιβλίο και στο πιο φτωχό σπίτι, σκοπό δε έχουν την κάλυψη μόνον των εξόδων της έκδοσης του βιβλίου.» (i) Αυτό αποδεικνύει για μιαν ακόμη φορά το έμπρακτο ενδιαφέρον τού Κώστα Παρτασίδη ως δημάρχου και του αριστερού δημοτικού συμβουλίου για την πλατιά διάδοση του βιβλίου και της φιλαναγνωσίας, καθώς και για την εξύψωση του πολιτιστικού επιπέδου των λαϊκών μαζών.

i Βλ. διάφορες εκθέσεις τμηματαρχών του Δήμου Λεμεσού προς τον δήμαρχο για ετοιμασία  Έκθεσης Δράσης του Δημοτικού Συμβουλίου, για την περίοδο 1953–1960. Πρόκειται για δακτυλογραφημένες αδημοσίευτες εκθέσεις από το αρχείο της οικογένειας του Κώστα Παρτασίδη.