Η εμμονή στο τρίπτυχο Χριστόφια ματαίωσε τα σχέδια για την Αμμόχωστο

ÅÉÄÉÊÏ ÈÅÌÁ ÊÕÐÅ. Ç åðéóôñïöÞ óôï Âáñþóé 46 ÷ñüíéá ìåôÜ ìå ôá ìÜôéá ðÝíôå Âáñùóéùôþí, Áììü÷ùóôïò 12 Ïêôùâñßïõ 2020. ÊÕÐÅ/ÊÁÔÉÁ ×ÑÉÓÔÏÄÏÕËÏÕ

 

 

Του Μιχάλη Μιχαήλ

 

Η Τουρκία μαζί με τον Ερσίν Τατάρ, ως «πρωθυπουργό» των κατεχομένων, έκανε πράξη τις προειδοποιήσεις που για χρόνια εξακόντιζε, ότι θα άνοιγε την κλειστή πόλη της Αμμοχώστου.

Εκείνο που έγινε με την τελευταία κίνηση της Τουρκίας και των εθνικιστών των κατεχομένων είναι τελικά το άνοιγμα μέρους του παραλιακού μετώπου της πόλης.

 

Παραβίαση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ

Η τουρκική αυτή ενέργεια παραβιάζει τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών, καθώς και τη Συμφωνία Υψηλού Επιπέδου Κυπριανού – Ντενκτάς του 1979, όπου στο σημείο 5 αναφέρεται ότι «θα δοθεί προτεραιότητα στην επίτευξη συμφωνίας για την επανεγκατάσταση στα Βαρώσια Ελληνοκυπρίων προσφύγων, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, αμέσως με την έναρξη τής υπό των συνομιλητών εξέτασης των συνταγματικών και εδαφικών πτυχών επί μιας συνολικής συμφωνίας. Ειδικότερα μετά την επίτευξη συμφωνίας για τα Βαρώσια θα εφαρμοστεί αυτή χωρίς ν’ αναμένεται το αποτέλεσμα των συζητήσεων και επί των άλλων πτυχών του κυπριακού προβλήματος».

Επίσης στο ψήφισμα 550 του ΟΗΕ (1984) αναφέρεται και πάλι στο σημείο 5 ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας «θεωρεί τις απόπειρες για εποικισμό οποιουδήποτε τμήματος των Bαρωσίων από άτομα άλλα από τους κατοίκους τους ως απαράδεκτες και ζητά τη μεταβίβαση της περιοχής αυτής στη διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών».

Επίσης παρόμοια αναφέρονται και στο ψήφισμα 789 (1992) 8γ, «με σκοπό την εφαρμογή του ψηφίσματος 550 (1984) η περιοχή που σήμερα βρίσκεται υπό τον έλεγχο της Ειρηνευτικής Δύναμης των Ηνωμένων Εθνών να επεκταθεί και να συμπεριλάβει τα Bαρώσια».

 

Η πρόταση Τ. Παπαδόπουλου για την Αμμόχωστο

Το θέμα της Αμμοχώστου απασχολούσε πάντοτε τις συνομιλίες, ως ξεχωριστό θέμα του συνόλου του προβλήματος.

 

Το 2005 ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας Τάσσος Παπαδόπουλος κατέθεσε μία πρόταση για την Αμμόχωστο, η οποία αποτελείτο από τα εξής σημεία:

  1. Να τεθεί η περιοχή των Βαρωσίων υπό τον έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας.
  2. Να εξουσιοδοτήσει η Κυπριακή Δημοκρατία τη λειτουργία του λιμανιού της Αμμοχώστου, υπό την επίβλεψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για σκοπούς «απευθείας εμπορίου», με τη συμμετοχή και προς εξυπηρέτηση των Τουρκοκυπρίων και των Ελληνοκυπρίων, επί ίσοις όροις, σύμφωνα με τους κανονισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
  3. Να γίνει ουσιαστική αποστρατιωτικοποίηση της περιοχής και, πιο συγκεκριμένα, να αποσυρθούν όλες οι στρατιωτικές δυνάμεις και ο οπλισμός τους από την περιοχή Αμμοχώστου-Δερύνειας, όπως προσδιοριζόταν σε χάρτη που υποβλήθηκε.
  4. Να προχωρήσει η διάνοιξη του οδοφράγματος Δερύνειας και
  5. Να γίνει αποναρκοθέτηση της «νεκρής ζώνης» στην περιοχή, καθώς και στο δρόμο που οδηγεί στην περίκλειστη περιοχή.

 

Το τρίπτυχο Χριστόφια

Ο προγραμματισμός της Τουρκίας για άνοιγμα της κλειστής πόλης για τους νόμιμους κατοίκους της, υπό κάποιους όρους και προϋποθέσεις, γινόταν ενώ η ε/κυπριακή πλευρά είχε προτείνει από το 2010 θέσεις για το συγκεκριμένο θέμα, που έμειναν γνωστές ως «τρίπτυχο Χριστόφια».

Η πρόταση Χριστόφια προνοούσε:

  1. Την εφαρμογή από την Τουρκία του Ψηφίσματος 550 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, το οποίο προνοεί την παράδοση των Βαρωσίων στα Ηνωμένα Έθνη.
  2. Ζητούσε επίσης την κτιριακή αποκατάσταση της πόλης και την επιστροφή της στους νόμιμους κατοίκους της.
  3. Άνοιγμα του λιμανιού της Αμμοχώστου, υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για τη διεξαγωγή εμπορίου από πλευράς των Τουρκοκυπρίων.

 

Ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναγνώριζε ότι με την πρόταση η Τουρκία θα επωφελείτο της προώθησης της ενταξιακής της πορείας, αφού θα άνοιγαν κεφάλαια που την αφορούσαν και τα οποία ήταν «παγωμένα». Γινόταν επίσης αναφορά και για την επιστροφή της πόλης στους νόμιμους κατοίκους της πριν ακόμη τη συνολική λύση του Κυπριακού.

 

Τον Μάρτιο του 2012 εντάθηκε η φημολογία από τουρκικής πλευράς για άνοιγμα και εποικισμό της Αμμοχώστου.

Η εφημερίδα «Μιλλιέτ» έγραφε στις 12 του μήνα εκείνου ότι ως αντίδραση για την ανάληψη της προεδρίας της Ε.Ε. από την Κυπριακή Δημοκρατία την 1η Ιουλίου, η Άγκυρα θα προχωρούσε στο άνοιγμα της κατεχόμενης κλειστής πόλης.

Στο δημοσίευμα υπό τον τίτλο «Άνοιγμα της πόλης “φάντασμα”», έγραφε πως το λεγόμενο «κράτος» ετοιμάζεται να κάνει «ένα ιστορικό βήμα». Κι αυτό το ιστορικό βήμα, σύμφωνα με την εφημερίδα, ήταν ότι «όλοι οι Ελληνοκύπριοι θα μπορούν να επιστρέψουν στα σπίτια τους», υπό τουρκική διοίκηση, αναφέροντας πως έχουν ήδη αρχίσει οι εργασίες για μονομερές άνοιγμα των Βαρωσίων.

 

Η ανατροπή των τουρκικών σχεδίων

Ένα μήνα αργότερα, στις 23/04/2012, ο Δ. Χριστόφιας επαναλάμβανε την πρότασή του ως απάντηση στο σχέδιο «Β» που η Τουρκία διαλαλούσε ότι θα εφάρμοζε για την Αμμόχωστο.

Σε δηλώσεις του ο Δ. Χριστόφιας επαναλάμβανε την πρότασή του, υπενθυμίζοντας ότι τυχόν αποδοχή των προτάσεων της ε/κ πλευράς θα μπορούσε να οδηγήσει σε «ξεπάγωμα» αριθμού ενταξιακών κεφαλαίων προς διαπραγμάτευση μεταξύ Τουρκίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης, κάτι που θα έδινε ιδιαίτερη ώθηση στην ενταξιακή πορεία της Τουρκίας.

Υπενθύμισε ακόμη ότι η πρόταση της ε/κ πλευράς για την Αμμόχωστο στηρίζεται στο Ψήφισμα 550 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και επανέλαβε πως μπορεί να δημιουργήσει μια νέα ελπιδοφόρα προοπτική για το Κυπριακό προς όφελος όλων των πλευρών. Σημείωνε περαιτέρω ότι σε περίπτωση διευθέτησης του θέματος της Αμμοχώστου χωρίς συνολική λύση του Κυπριακού, η όποια διευθέτηση θα πρέπει να στηρίζεται στα Ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας για την κατεχόμενη πόλη.

 

Ο Πρόεδρος Χριστόφιας προέβαλλε συνεχώς δημόσια, ανοικτά και επίμονα το τρίπτυχό του, ενόσω για διάστημα τριών χρόνων η Τουρκία άφηνε να διαρρέουν συνεχώς πληροφορίες για αλλαγή της κατάστασης στην κατεχόμενη πόλη.

Η συνεχής κινητοποίηση σε διεθνές επίπεδο δεν επέτρεψε στην Τουρκία να προχωρήσει στην πραγματοποίηση των σχεδιασμών της, παρόλο που επί Ντερβίς Έρογλου ανακοινώθηκε ότι μέσα στην κλειστή πόλη θα έμπαιναν εμπειρογνώμονες και ειδικοί για να καταγράψουν την κατάσταση στην οποία βρισκόταν η πόλη από κτιριακής άποψης και θα εξυφαίνονταν σχέδια για καθαρισμό και αναστήλωση.

Η Άγκυρα όμως έμεινε στα λόγια αναμένοντας να βρεθεί η επόμενη ευκαιρία.

 

Η αδράνεια του Ν. Αναστασιάδη

Η τακτική Χριστόφια αποδείχθηκε σωτήρια, αφού απέτρεψε, όπως αναφέρθηκε, το άνοιγμα της κλειστής πόλης.

Δυστυχώς η ίδια τακτική δεν εφαρμόστηκε από την κυβέρνηση και τον Πρόεδρο Αναστασιάδη, ο οποίος τα τελευταία τρία χρόνια (από το ναυάγιο των συνομιλιών στο Κραν Μοντανά) δεν ασχολείται με το θέμα Κυπριακό.

Και είναι γνωστό ότι όταν πριν από ένα χρόνο ο Κουντρέτ Οζερσάι προειδοποιούσε ότι θα ανοίξουν την κλειστή πόλη, η κυβέρνηση, κυρίως διαμέσου του Υπουργού Εξωτερικών Νίκου Χριστοδουλίδη, μιλούσε για μπλόφα των Τούρκων και για πυροτεχνήματα εντυπωσιασμού της άλλης πλευράς.

Η κυβέρνηση Αναστασιάδη, η οποία προφανώς δεν φέρει ευθύνη για τις τουρκικές αποφάσεις, φέρει ευθύνη για την αδράνειά της.

 

Είναι αλήθεια ότι ο Ν. Αναστασιάδης κατέθεσε δική του πρόταση για την Αμμόχωστο, η οποία προνοεί:

  1. Τη σύσταση μιας τεχνικής επιτροπής για την ανοικοδόμηση της περίκλειστης πόλης της Αμμοχώστου.
  2. Η επιτροπή θα αποτελείτο από Ε/κ, Τ/κ και ξένους εμπειρογνώμονες και θα είχε στόχο την εκπόνηση σχετικών μελετών για ανοικοδόμηση.
  3. Θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί από ευρωπαϊκά κονδύλια και να διευκολύνεται από τα Ηνωμένα Έθνη.

 

Ο Πρόεδρος σε επιστολή του στον Γ.Γ. του ΟΗΕ εξέφραζε το παράπονο ότι δεν υπήρξε ανταπόκριση από την τ/κυπριακή πλευρά. Όπως δεν υπήρξε ανταπόκριση ούτε στις προτάσεις Παπαδόπουλου και Χριστόφια.

Η πραγματικότητα όμως έδειξε πως η επιμονή και η συνεχής υπόμνηση των θέσεων, όπως έκανε π.χ. ο Δ. Χριστόφιας, αποτρέπει δυσάρεστες καταστάσεις.

Δυστυχώς, στην τελευταία περίπτωση, όπου έγινε το άνοιγμα έστω κι ενός μέρους του παραλιακού μετώπου, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης δεν αναφέρθηκε ούτε μία φορά στη δική του πρόταση. Κι αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μην επαναληφθούν εκείνες οι αντιδράσεις από τον διεθνή παράγοντα που υπήρξαν την περίοδο Χριστόφια.

 

Στην αυριανή έκδοση θα εξετάσουμε το θέμα αν υπήρξαν πραγματικά χαμένες ευκαιρίες για επιστροφή της Αμμοχώστου.

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News