Demonstrators hold Lebanese flags as they gather during a protest over deteriorating economic situation, in Beirut, Lebanon October 18, 2019. REUTERS/Mohamed Azakir

Η οικονομική κρίση οξύνεται, όπως και ο λαϊκός αγώνας

Του
Ομάρ Ντιμπ*

Στις 19 Νοεμβρίου μαζικές διαδηλώσεις μπλόκαραν το Κοινοβούλιο του Λιβάνου και εμπόδισαν την προσπάθεια από τη διεφθαρμένη ελίτ της χώρας να σχηματιστεί για μια
ακόμη φορά μια κυβέρνηση που θα μπορεί να ελέγξει.
Η λαϊκή εξέγερση στο Λίβανο είναι μία από τις διάφορες που έχουν ξεσπάσει σε περιοχές
της Μέσης Ανατολής με επαναστατικό χαρακτήρα. Μια μακρά ιστορία εκμετάλλευσης
έχει οδηγήσει στην όξυνση των κοινωνικών αντιφάσεων, σε υψηλά ποσοστά φτώχειας,
ανεργίας, μετανάστευσης και κακής ποιότητας παροχής υπηρεσιών, καθώς και στη σημαντική αύξηση των ανισοτήτων.

Από το τέλος του εμφυλίου πολέμου το 1990, ο Λίβανος υπόκειτο σε συμμαχίες μεταξύ της καπιταλιστικής του τάξης, με πρωταγωνιστές τις τράπεζες και τον χρηματοπιστωτικό τομέα, και των ηγετών των θρησκευτικών πολιτοφυλακών που μέχρι τώρα είχαν τον έλεγχο του θρησκευτικά κατακερματισμένου πληθυσμού του Λιβάνου. Έκτοτε, οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές που εφαρμόζονταν από τις διαδοχικές κυβερνήσεις έχουν οδηγήσει στη ραγδαία επιδείνωση των παραγωγικών τομέων της χώρας, της βιομηχανίας και της γεωργίας.

Ο συνασπισμός αυτός μετά το 1990 ισχυρίστηκε ότι ο Λίβανος θα μπορούσε να επανέλθει ως ένας οικονομικός και εμπορικός κόμβος μεταξύ της Ανατολής και της Δύσης, όπως ήταν πριν από μερικές δεκαετίες. Αυτό ήταν απλώς μια κάλυψη για την επιβολή μιας οικονομικής ατζέντας βασισμένης σε ενοίκια και την κατανάλωση. Έχει τροφοδοτηθεί από εσωτερικούς και εξωτερικούς δανεισμούς για τη χρηματοδότηση έργων υποδομής επιτρέποντας έτσι στον χρηματοπιστωτικό τομέα και το μεγάλο κεφάλαιο να κερδοσκοπήσουν σε βάρος ολόκληρης της οικονομίας.

Τα υψηλά επίπεδα διαφθοράς έχουν επιτρέψει στους αρχηγούς των θρησκευτικών
πολιτοφυλακών, και τώρα πολιτικούς ηγέτες της χώρας, να συγκεντρώσουν τεράστιες περιουσίες και να εμφανιστούν ως δισεκατομμυριούχοι εις βάρος των δημοσίων πόρων. Ένα βασικό παραγόμενο αποτέλεσμα αυτής της σεκταριστικής πολιτικής ήταν οι πολιτικές πελατειακών σχέσεων. Οι βασικές και κρίσιμες υπηρεσίες, όπως η υγεία, η εκπαίδευση και η δημόσια απασχόληση, τώρα παρέχονται επιλεκτικά και διεφθαρμένα για τους υποστηρικτές και πιστούς τους. Μέσα σε μερικές μόνο δεκαετίες, ο Λίβανος μετατράπηκε σε μία από τις πιο καταχρεωμένες χώρες του κόσμου με το δημόσιο χρέος του να έχει εκτοξευθεί στο 160% του ΑΕΠ.

Το ένα τοις εκατόν των τραπεζικών λογαριασμών κατέχει το 52% όλων των καταθέσεων
και από τους τρεις εκατομμύρια τραπεζικούς λογαριασμούς τα 1.200 περιείχαν 30 δισεκα-
τομμύρια δολάρια. Αυτό καταδεικνύει το βάθος των ταξικών διαφορών στο Λίβανο και το χρηματικό ποσό που συσσωρεύτηκε από την πλουσιότερη τάξη τις τελευταίες δεκαετίες. Η φτώχεια ανέρχεται στο 33%. Η πρόσφατη αύξηση κατά 25% της τιμής των βασικών προϊόντων εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε επίπεδα φτώχειας μέχρι και 51%.

Η οικονομία του Λιβάνου αυτή τη στιγμή μπαίνει σε ύφεση. Το νόμισμά του έχει υποτι-
μηθεί και η αγοραστική δύναμη καταρρέει. Το 2018, εξαιτίας του μεγέθους του δανεισμού
και των οφειλόμενων πληρωμών τόκων, το δημοσιονομικό έλλειμμα έχει φτάσει το 11%
του ΑΕΠ. Προκειμένου να μειωθεί το έλλειμμα στο 7,6% το 2019 και σε λιγότερο από 6% το
2020, η κυβέρνηση πρότεινε όπως επιβληθούν φόροι στα καύσιμα, τις κλήσεις κοινωνικών δικτύων WhatsApp και στις συντάξεις.

Όπως έκανε πάντα, προστατεύει τα συμφέροντα του μεγάλου κεφαλαίου, των δισεκα-
τομμυριούχων, των τραπεζών και των φίλων τους. Αυτό προκάλεσε ένα τεράστιο κύμα οργής που τελικά εξερράγη σε μια λαϊκή εξέγερση που απλώθηκε σε ολόκληρη τη χώρα παίρνοντας έναν επαναστατικό χαρακτήρα. Αυτή η εξέγερση έχει ενώσει το λαό του Λιβάνου, σε ολόκληρο το φάσμα των θρησκευτικών ομάδων, για πρώτη φορά πάνω σε μια ταξική βάση στην πρόσφατη ιστορία. Περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού του Λιβάνου βγήκε στους δρόμους στις 17 Οκτωβρίου, αμέσως μετά την επιβολή των νέων φόρων. Τα συνθήματα εξελίχθηκαν γρήγορα από την έκφραση της αντίθεσης στους φόρους μέχρι την έκκληση για την αλλαγή του καθεστώτος, στον τερματισμό του σεχταρισμού και της εκμετάλλευσης, καθώς και στην απαίτηση για την παραίτηση της κυβέρνησης και όλων των ηγετών της χώρας. Ένα ιδιαίτερο σύνθημα που χρησιμοποιήθηκε ευρέως ήταν «Όλα σημαίνει όλα!» υπογραμμίζοντας το γεγονός ότι ο λαός θέλει όλους τους ηγέτες να απομακρυνθούν χωρίς καμία εξαίρεση ανεξαρτήτως των σεκταριστικών ή πολιτικών βάσεών τους. Οι κοσμικές και αριστερές δυνάμεις είχαν ενεργό συμμετοχή από την πρώτη ημέρα
στην εξέγερση αυτή και κάλεσαν τα μέλη και τους υποστηρικτές τους να κινητοποιηθούν
με όλες τις δυνάμεις τους, να βρίσκονται στο πλευρό των εργαζομένων, των σπουδαστών,
των ανέργων και των μεσαίων στρωμάτων που βρίσκονταν σε εξέγερση.

Προτάθηκε ένας οδικός χάρτης για αλλαγή που συμπεριελάμβανε την απαίτηση για
την άμεση παραίτηση της κυβέρνησης, τη συγκρότηση μιας μεταβατικής κυβέρνησης από ακτιβιστές και εμπειρογνώμονες που δεν θα ανήκουν στα κυβερνώντα κόμματα, με ειδικές νομοθετικές εξουσίες που να τους επιτρέπουν: Επεξεργασία ενός οικονομικού σχεδίου
έκτακτης ανάγκης για τη σωτηρία της οικονομίας και για την προστασία των φτωχών
και των μεσαίων στρωμάτων. Επεξεργασία για ένα νέο μη-σεκταριστικό εκλογικό νόμο με το σύστημα απλής αναλογικής εκπροσώπησης. Διοργάνωση πρόωρων εκλογών εντός έξι
μηνών βάσει αυτού του νέου εκλογικού νόμου.

 

*Γενικός Γραμματέας της Κ.Ε. του Λιβανέζικου Κομμουνιστικού Κόμματος, ο οποίος χαιρετίζει τη νίκη του επαναστατικού κινήματος που έχει ήδη πάρει έναν ταξικό χαρακτήρα ξεπερνώντας θρησκευτικές διαχωριστικές γραμμές.