Η γυναικεία οπτική στις ειρηνευτικές διαδικασίες

Το ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών 1325

Της Άννας Μισιαούλη


Κατεβάστε το  Dialogos App
Apple | Android | Huawei



  • Ειρήνη δεν είναι η απουσία πολέμου, αλλά το δικαίωμα όλων να έχουν πρόσβαση σε μια αξιοπρεπή ζωή
  • Χρειάζεται η συμμετοχή στη διαδικασία και ανθρώπων που επηρεάστηκαν από τη σύγκρουση και συμπεριλαμβάνει όσους κρατούσαν τα όπλα, αλλά και τις γυναίκες που επηρεάστηκαν από τα όπλα
  • Στην Κύπρο ζούμε σε υπό ανακωχή σύγκρουση, υπό κατοχή, παρόλο που ζούμε σε μια από τις πιο ασφαλείς χώρες στον κόσμo

Το 2000 αναγνωρίζεται για πρώτη φορά μέσα από το ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών 1325 ο ρόλος που μπορεί να διαδραματίσει στις ειρηνευτικές διαδικασίες η γυναικεία οπτική. Η Μάγδα Ζήνων, ακτιβίστρια σε θέματα κοινωνικού φύλου και ειρήνης, εξηγεί στην «Κυριακάτικη Χαραυγή» τη σημασία του ψηφίσματος 1325 και αναφέρει τα βήματα που έχουν γίνει ώστε το ψήφισμα να υιοθετηθεί και στις διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό.

Τον Οκτώβρη του 2000 ήταν η πρώτη φορά που που η διεθνής κοινότητα αναγνώρισε ότι η γυναικεία εμπειρία είναι διαφορετική και γι’ αυτό το λόγο αναγνωρίστηκε ότι αυτή η εμπειρία χρειάζεται να τεθεί στο τραπέζι όταν οικοδομείται ή επανοικοδομείται μια κοινωνία μετά από διένεξη. «Ήταν ένα ορόσημο αυτό το ψήφισμα και άνοιξε πολλές συζητήσεις όσον αφορά στην οικοδόμηση ειρήνης και το κοινωνικό φύλο. Δεν είναι πανάκεια, αλλά είναι σίγουρα μια αφετηρία», αναφέρει η Μάγδα Ζήνων στην «Κυριακάτικη Χαραυγή».

Γυναικες

Συμμετοχή, προστασία, πρόληψη και αποκατάσταση

Η βάση του ψηφίσματος 1325 είναι τέσσερις πυλώνες: συμμετοχή, προστασία, πρόληψη και αποκατάσταση. Το ψήφισμα 1325 δεν έχει να κάνει μόνο με την οικοδόμηση ειρήνης και πώς να συμπεριληφθούν οι γυναίκες σε διαπραγματευτικές διαδικασίες ειρήνευσης, εξηγεί η Μάγδα Ζήνων. Έχει να κάνει με το πώς οι γυναίκες είναι μέρος μιας σύγκρουσης, πώς επηρεάζονται από τη σύγκρουση, ακόμα και όταν δεν συμμετέχουν ενεργά ή εκ των πραγμάτων είναι μέρος της σύγκρουσης. Γι’ αυτό χρειάζεται να είναι μέρος των διαδικασιών μετά τη σύγκρουση, αλλά και μέρος της επανοικοδόμησης.

Η επανοικοδόμηση δεν αρχίζει με την υπογραφή μιας συμφωνίας όταν σταματήσει η σύγκρουση. Χρειάζεται η δημιουργία των συνθηκών και των προνοιών και των δομών που θα διασφαλίζουν ότι όλες οι ανάγκες που δημιούργησαν τη σύγκρουση καλύπτονται, ώστε να μην υπάρξει ανάφλεξη, σημειώνει η Μάγδα Ζήνων.

Ειρήνη, σημειώνει η Μάγδα Ζήνων, δεν είναι η απουσία πολέμου, αλλά το δικαίωμα όλων να έχουν πρόσβαση σε μια αξιοπρεπή ζωή. Έτσι, αν τεθούν όλων οι ανάγκες και οι εμπειρίες στο πλαίσιο μιας συμφωνίας, στη διαδικασία οικοδόμησης ειρήνης, στο κράτος που ανοικοδομείται, τότε δημιουργείται ένα υπόβαθρο που δεν επαναφέρει τη σύγκρουση. Χρειάζεται επίσης να συμμετέχουν στη διαδικασία και οι άνθρωποι που επηρεάστηκαν από τη σύγκρουση που συμπεριλαμβάνει όσους κρατούσαν τα όπλα, αλλά και τις γυναίκες που επηρεάστηκαν από τα όπλα. Χρειάζεται όλοι να βρίσκονται στο τραπέζι. Στην Κύπρο ζούμε σε υπό ανακωχή σύγκρουση, υπό κατοχή, παρόλο που ζούμε σε μια από τις πιο ασφαλείς χώρες στον κόσμο.

«Έχουμε πετύχει πρόοδο σε κάποιο βαθμό όσον αφορά στην οικοδόμηση ειρήνης», επισημαίνει η Μάγδα Ζήνων και συμπληρώνει ότι «αυτό που δεν καταφέραμε να επιτύχουμε είναι να συνδέσουμε τα κομμάτια του παζλ ανάμεσα στους Κύπριους ακτιβιστές της ειρήνης. Δεν καταφέραμε να συνδέσουμε ακτιβιστές. Αν για παράδειγμα ασχολείται κάποιο άτομο με την εκπαίδευση και τα δικαιώματα αναπαραγωγικής υγείας, ή για το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων. Δεν καταφέραμε να ενώσουμε τα χέρια».

«Για μένα ειρήνη είναι ένας καθρέφτης που αντικατοπτρίζει το τι κάνουμε με την εκπαίδευση, με την υγεία, τον πολιτισμό, την εργασία, σεξουαλικά και αναπαραγωγικά δικαιώματα, ευάλωτες ομάδες, περιέχει κάθε κομμάτι της κοινότητας και της κοινωνίας και κάθε ένα από αυτά έχει λόγο και χώρο στη διαδικασία οικοδόμησης ειρήνης», τονίζει η Μάγδα.

Μιλώντας στην «Κυριακάτικη Χαραυγή», η Μάγδα Ζήνων σημειώνει κάτι που θεωρεί σημαντικό ιδιαίτερα για την περίπτωση Κύπρος. Και αυτό είναι το πώς αντιλαμβανόμαστε το θέμα «ασφάλεια». Στην Κύπρο, όταν μιλάμε για ασφάλεια, αναφέρει η Μάγδα, η μόνη ασφάλεια είναι τα στρατεύματα και οι στρατιώτες. Μιλάμε για ασφάλεια σε εθνικό επίπεδο. Επισημαίνει ότι δεν μιλάμε για ασφάλεια στην καθημερινή ζωή, δεν μιλάμε για περιεκτική ασφάλεια, ολιστική ασφάλεια, όπου το σώμα είναι ασφαλές, το σπίτι είναι ασφαλές υπάρχει εργασιακή ασφάλεια, η κοινότητα είναι ασφαλής. Η περιεκτική ασφάλεια, εξηγεί συνοπτικά, έχει να κάνει με την προσωπική ασφάλεια από όλες τις πτυχές, χωρίς να υποβαθμίζει τη σημασία της εθνικής ασφάλειας. Συμπληρώνει ότι περιεκτική ασφάλεια είναι η οπτική ότι η προσωπική ασφάλεια έχει την ίδια βαρύτητα με την εθνική ασφάλεια. Και ότι είναι μια πιο τρισδιάστατη οπτική της ασφάλειας. Και είναι η ασφάλεια που δεν τίθεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και δεν τίθεται στο δημόσιο διάλογο, επισημαίνει.

«Στην Κύπρο πετύχαμε σε κάποιο βαθμό την περιεκτική ασφάλεια. Έχει γίνει πάρα πολλή δουλειά και δεν αναγνωρίζεται. Το Hands Accross the Divide ήταν η πρώτη ομάδα σε ολόκληρο το νησί με ένα κοινό μηχανισμό λήψης αποφάσεων. Ήταν από τις πρώτες ομάδες που έθεσε θέμα ισότητας φύλων και κουλτούρας ειρήνης, ισότιμης πρόσβασης παροχές και υπηρεσίες.

Μετά ήταν η Συμβουλευτική Ομάδα Φύλου (GAT), που έκανε πολλή δουλειά και υπέβαλε προτάσεις συγκεκριμένες και στοχευμένες. Το GAT ετοίμασε πολύ καλές προτάσεις για το περιουσιακό, τη διακυβέρνηση, την ιθαγένεια και την οικονομία και τις υπέβαλε στους διαπραγματευτές», σημειώνει. «Το τι εισηγήθηκε η ομάδα -και πιστεύω ότι ήταν από τις καλύτερες ιδέες- είναι ότι οι τεχνικές ομάδες εργασίες και τα προϊόντα/ έγγραφα που παράγουν πρέπει να τυγχάνουν επιμέλειας για έμφυλο λόγο», συμπληρώνει η Μάγδα.


Λευκό Βιβλίο Οδηγός

Εκείνο που κατάφερε το Κυπριακό Λόμπι Γυναικών ήταν να προωθηθεί ομάδα ισότητας φύλων για να συμβάλει στη διαπραγματευτική διαδικασία. Δημιουργήθηκε, αλλά όχι με τον τρόπο που επιδιώχθηκε. Δεν είναι σαφής ο τρόπος και τα κριτήρια με τα οποία επιλέγηκαν τα μέλη της ομάδας ισότητας φύλων, δεν υπήρχε διαφάνεια. Επειδή υπέγραψαν συμφωνία εμπιστευτικότητας, όση δουλειά και αν έκαναν δεν μπορεί να δημοσιοποιηθεί με οποιοδήποτε τρόπο. Το Κυπριακό Λόμπι Γυναικών σε διάφορες περιστάσεις ζήτησε να συναντηθεί με την ομάδα ισότητας φύλου, αλλά ποτέ δεν πραγματοποιήθηκε συνάντηση γιατί δεν επετράπηκε η συνάντηση.

Τον Νοέμβρη του 2016, που επιχορηγήθηκε από το  Friedrich Huber Stiftung, 50 γυναίκες από όλο το νησί συμμετείχαν σε εργαστήρια που προηγήθηκαν του συνεδρίου. Τέσσερα εργαστήρια εστίαζαν στους πυλώνες του ψηφίσματος 1325 για συμμετοχή, πρόληψη, προστασία, και ανοικοδόμηση. Ήταν η πρώτη φορά που αυτές οι γυναίκες είχαν ακούσει για το ψήφισμα 1325 και συνειδητοποίησαν πως ό,τι κάνουν είναι οικοδόμηση ειρήνης.

Στο τέλος του συνεδρίου παρουσίασαν προτάσεις που αποτέλεσαν το Λευκό Βιβλίο – Οδηγό για καλές πρακτικές του ψηφίσματος 1325. Πολλά από τα ευρήματα έμοιαζαν με τη δουλειά του Hands Across the divide από το 2003, όταν πραγματοποιήθηκε κάτι παρόμοιο. Δεν άλλαξε το τι χρειαζόμαστε. Αυτά που χρειάζεται να αλλάξουν στο σύστημα δεν είναι διαφορετικά. Και αυτό είναι το λυπηρό. Δεν άλλαξαν, γιατί η κοινωνία μας δεν άλλαξε.

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.

Κατεβάστε το  Dialogos App
Apple | Android | Huawei