Η ιδεολογία του αντι-εµβολιασµού στην Ιστορία

Του Σάββα Σκουφαρίδη*


Κατεβάστε το  Dialogos App
Apple | Android | Huawei



Σκεφτόµουν, τις προάλλες, το πρόσφορο έδαφος έρευνας για µελλοντικές µελέτες, εργασίες και διατριβές, σε αρκετά επιστηµονικά πεδία ανθρωπιστικής -και όχι µόνο- φύσεως (Ιστορία, Ψυχολογία, Κοινωνιολογία, Φιλολογία, Νοµική κ.α.), που δηµιουργήθηκε από την πανδηµία και ειδικότερα από τη φλέγουσα ιδεολογική διαµάχη «εµβολιαστών» και «αντι-εµβολιαστών» µε τον επακόλουθο αντίκτυπό της σε επιµέρους πτυχές της κοινωνίας.

Ανέκαθεν, στο φάσµα της Ιστορίας, υπήρξαν ποικίλες ιδεολογικές αντιπαραθέσεις, οι οποίες προέκυπταν, είτε από πολιτικές, είτε οικονοµικές, είτε πολιτισµικές κ.τ.λ. συγκυρίες ή συγκρούσεις, που εύγλωττα αντανακλούσαν -και κατά κάποιον τρόπο προσαρµόζονταν- στις πεποιθήσεις των ατόµων.

Είναι προφανές πως η ιδεολογικοποίηση των εκάστοτε συµβάντων συνέβαινε, κυρίως, από τους/τις καχύποπτα προσκείµενους/ες, ή ακόµα και ξεκάθαρα αντίθετους/ες, προς το «καθεστώς» των πραγµάτων. Οµοιοτρόπως, οι ιδεολογικές συγκρούσεις, που γέννησε η πανδηµία του κορονοϊού, οφείλονται, ακριβώς, στη µερική ή ολική άρνηση µιας µερίδας του πληθυσµού να ασπαστεί τις προτροπές των ειδικών επιστηµόνων, τόσο για τα µέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης, όσο και για τον εµβολιασµό.

Ενδιαφέρουσας επισκόπησης χρήζει, ακριβώς, αυτή η καχυποψία και η αντίθεση προς το πώς έχουν τα πράγµατα, η γενεσιουργός δύναµη των οποίων πρέπει να αναζητηθεί σε βαθύτερα µονοπάτια, όπως αυτό της θρησκοληψίας και του αντισυστηµισµού, που µε τη σειρά τους πηγάζουν από χρόνια και διαχρονικά προβληµατικά στοιχεία, πολλά από τα οποία διδάσκονται και αποτελούν, ταυτόχρονα, βασικούς µοχλούς χαλιναγώγησης σε ∆ηµοτική και Μέση Εκπαίδευση.

Τρανταχτά παραδείγµατα: ο συντηρητισµός, συναρτήσει της εµµονής σε ουσιαστικά νοσηρές «παραδοσιακές αξίες» και ο υποκρύπτων εθνικισµός, ως απότοκο της ειδωλοποίησης παρελθοντικών καταστάσεων και προσωπικοτήτων. […]

Εξέχοντα ρόλο στην ιδεολογία του αντι-εµβολιασµού κατέχει, φυσικά, η Εκκλησία -τόσο µερίδα της ηγεσίας του Κλήρου, όσο και το ακόλουθο αυτών ποίµνιο.

Η Εκκλησία, ως κατεξοχήν εκπρόσωπος του συντηρητισµού, κλασικά εναντιωµένη σε κάθε µορφής κοινωνικών, τεχνολογικών και επιστηµονικών εξελίξεων, βρίσκει πρόσφορο έδαφος, διαχρονικά, σε υγειονοµικές κρίσεις για τη διαιώνιση εσχατολογικών και προφητικών λόγων.

Η πρόσληψη της πανδηµίας ως «δοκιµασία της πίστεως» και ως ένα κατασκεύασµα του διαβόλου, αλλά και η χρήση της προστατευτικής µάσκας, ως ένα εµπόδιο, καθηµερινής βάσεως, για την οµαλή επίτευξη του «κατ’ εικόναν κυρίου» αποτέλεσαν τη βάση της φανατικής αντι-εµβολιαστικής προπαγάνδας υπό το µανδύα της ορθοδόξου πίστεως. Έτσι, προέκυψαν δηλώσεις όπως: «Το εµβόλιο είναι το προχάραγµα του Αντίχριστου» και «Ο εµβολιασµός αποσκοπεί στη χειραγώγηση του όχλου».

Σε αυτό το σηµείο, προκειµένου να προσεγγιστούν οι λόγοι απήχησης των ιδεών αυτών, µπορούµε να επανέλθουµε στα προαναφερθέντα «προβληµατικά στοιχεία», τα οποία µπορούν, στην εν λόγω περίπτωση, να διακριθούν σε δύο κατηγορίες. Πρώτον, η στενότατη και αποκλειστική, από παιδική ηλικία, επαφή µε τα εκκλησιαστικά δρώµενα και την εν γένει θρησκευτική (καλύτερα θρησκόληπτη) ιδεολογία, µε τη συνακόλουθη απόρριψη υιοθέτησης, ή έστω αποδοχής, οποιωνδήποτε άλλων τρόπων ζωής και δεύτερον, το περιορισµένο µορφωτικό επίπεδο, συναρτήσει της συνεχούς άρνησης για καλλιέργεια ερεθισµάτων σε κοινωνικά κ.α. ζητήµατα.

Όπως και να έχουν τα πράγµατα, η Ιστορία είναι αυτή που µε µια περισσότερο εποπτική µατιά θα κρίνει τις ιδεολογικές διαµάχες και τις ιδεολογικοποιήσεις γύρω από το ζήτηµα της πανδηµίας, έχοντας στα «χέρια της», ως πηγές και τεκµήρια, ποικιλώνυµο διαδικτυακό και έντυπο υλικό. Εδώ, αξίζει να τονιστεί, πως µε την έννοια «κρίση» δεν εννοούµε, απαραίτητα, τον αντικειµενικό διαχωρισµό σε «σωστούς» και «λανθασµένους», πράγµα που εξάλλου είναι αδύνατον, χάρη στις διαφορετικές οπτικές γωνίες του/της εκάστοτε µελλοντικού ιστορικού, αλλά την αντίληψη και την ενδελεχή διερεύνηση της τρέχουσας ταραχώδους κατάστασης, µε την επαγρύπνηση και τον εφησυχασµό, την αβεβαιότητα και τη σιγουριά (ίσως την ψευδαίσθησή της) να αποτελούν τα βασικά αντιθετικά δίπολα της περιόδου της COVID-19.

Πέραν τούτων, αναντίρρητα, τα πρώτα έτη της δεκαετίας του 2020 αποτελούν καµπή στην πορεία της Ιστορίας των Ιδεών, καθώς προστέθηκε στο ιδεολογικό οπλοστάσιο µια νέα σύγκρουση, αυτή τη φορά µη βασισµένη σε φυλετικά (µαύρος/η-άσπρος/η), πολιτικά (αριστεροί/ές-δεξιοί/ές), νοητικά (µορφωµένοι/ες-αµόρφωτοι/ες), θρησκευτικά (χριστιανοί/ές-µουσουλµάνοι/ες) και οικονοµικά (πλούσιοι/ες-φτωχοί/ές) κριτήρια, αλλά σε υγειονοµικά (εµβολιασµένοι/ες-ανεµβολίαστοι/ες), τα οποία, ωστόσο, πολλές φορές, είναι ενδεικτικά των προαναφερθέντων.

*Τριτοετής Προπτυχιακός Φοιτητής, Τµήµα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Πανεπιστήµιο Κύπρου

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.