Η Κύπρος του 2020 αναπτύσσεται πολεοδομικά με κανόνες του 2000


  • Αναπτύξεις με πεπαλαιωμένο σχεδιασμό…
  • Η ακύρωση των Τοπικών Σχεδίων επηρεάζει τις αναπτυξιακές προοπτικές πολλών περιοχών

Του Γιάννη Κακαρή

Με έναν πεπαλαιωμένο σχεδιασμό προχωρούν οι οικιστικές και άλλες αναπτύξεις στην Κύπρο, ενώ σε πολλές περιπτώσεις απουσιάζει ακόμα και ο υποτυπώδης σχεδιασμός. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν οι Δήμοι Δερύνειας και η Αθηένου, οι οποίοι αναπτύσσονται σύμφωνα με το Τοπικό Σχέδιο (ΤΣ) του 2003, αφού αυτά του 2012 έχουν ακυρωθεί στην ολότητά τους -δηλαδή σύμφωνα με τα δεδομένα που υπήρχαν πριν 17 χρόνια και πριν ακόμα ανοίξουν τα οδοφράγματα ή 16 χρόνια από την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε παρόμοιο επίπεδο, με ελλιπείς κοινοτικές λειτουργίες και υπηρεσίες βρίσκονται και πολλές άλλες περιοχές ανά το παγκύπριο, με τα Τοπικά Σχέδια που σήμερα είναι ακυρωμένα να ανέρχονται στα επτά.

Κύρια αιτία αποτελούν οι γραφειοκρατικές διαδικασίες που οδηγούν στην ολική ή μερική ακύρωση των Τοπικών Σχεδίων. Όχι για λόγους ουσίας, αλλά γιατί π.χ. έπασχε η σύνθεση του Συμβουλίου που έλαβε τις σχετικές αποφάσεις ή γιατί δεν καταγράφηκε στα πρακτικά η αποχώρηση κάποιου παρευρισκόμενου από τη συνεδρία. Έτσι, σήμερα βρισκόμαστε σε σημείο όπου οι αναπτύξεις πολλών περιοχών είναι σχεδιασμένες σύμφωνα με τα δεδομένα που υπήρχαν στις αρχές του 21ου αιώνα, γι’ αυτό το Τμήμα Πολεοδομίας ζητά την τροποποίηση της σχετικής νομοθεσίας.

Ο Δήμος Δερύνειας φαίνεται να αντιμετωπίζει τα μεγαλύτερα εμπόδια.

Όπως ανέφερε στην «Κυριακάτικη Χαραυγή» ο δήμαρχος Άντρος Καραγιάννης, «όλο μας λένε ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρέπει να κάνει σχεδιασμούς για τα επόμενα 20 χρόνια. Αντί αυτού δεν μένουμε μόνο καθηλωμένοι, αλλά πάμε και 20 χρόνια πίσω».

Σύμφωνα με τον δήμαρχο, δημότες που έχουν μόνο ένα τεμάχιο γης και δεν βρίσκεται σήμερα σε οικιστική ζώνη δεν μπορούν να χτίσουν το σπίτι τους. Ως αποτέλεσμα αυτού, αναμένουν μέχρι να δημοσιευθεί το νέο Τοπικό Σχέδιο Παραλιμνίου – Αγίας Νάπας – Δερύνειας ή αναγκάζονται να αγοράσουν και να φύγουν από το Δήμο. Πόσω μάλλον, προσθέτει, την ώρα που η Δερύνεια έχει ενταχθεί στις περιοχές όπου δίνονται κίνητρα για κατοικίες, λόγω της συμπερίληψής της στο πρόγραμμα ορεινών και ακριτικών περιοχών.

Όπως σημείωσε, προβλήματα αντιμετωπίζουν και οι επιχειρηματίες ανάπτυξης γης, αφού ο χαμηλός συντελεστής δόμησης δεν τους επιτρέπει να προβούν σε μεγάλες αναπτύξεις.

Ιδιαίτερα αναφέρθηκε στο σχεδιασμό του δήμου για προσέλκυση πανεπιστημιακών τμημάτων σε περιοχή που συνορεύει με τη νεκρή ζώνη. Όπως είπε, «η δημιουργία πανεπιστημίου συνάδει επίσης με τους μακροχρόνιους σχεδιασμούς του δήμου, για να καταστεί η Δερύνεια οικονομικά αυτόνομη και ελκυστική για νέους επιστήμονες».

Υπό αυτές τις συνθήκες, όπου η Δερύνεια είναι αναγκασμένη να αναπτύσσεται σύμφωνα με το Τοπικό Σχέδιο του 2003, μπαίνουν εμπόδια και στην ανάπτυξη και αναβάθμιση της Λαϊκής Αγοράς. Όπως εξήγησε, σήμερα η Λαϊκή βρίσκεται στο χώρο του πρώην στρατοπέδου, με το Τοπικό Σχέδιο να εμποδίζει την αναβάθμισή της.

Στην Αθηένου έχει επίσης ακυρωθεί ολόκληρο το Τοπικό Σχέδιο, δημιουργώντας πολλά προβλήματα στην ανάπτυξη και πολλές εκκρεμότητες. Σύμφωνα με τον δήμαρχο Κυριακό Καρεκλά, έχουν κατατεθεί αρκετές αιτήσεις για ανέγερση κατοικιών και ιδιωτικών φροντιστηρίων, σύμφωνα με το Τοπικό Σχέδιο του 2012. Ωστόσο σήμερα, που ισχύει το Τοπικό Σχέδιο του 2003, δεν λαμβάνουν σχετική άδεια αφού δεν βρίσκονται εντός της οικιστικής περιοχής. Έτσι αναμένουν τη δημοσίευση του νέου ΤΣ.

Ακόμα ένα σημαντικό πρόβλημα που δημιουργείται με την καθυστέρηση δημοσίευσης του νέου Σχεδίου είναι το γεγονός ότι στο νέο ΤΣ θα υπάρχει νέα κτηνοτροφική ζώνη, στην οποία θα μετακινηθούν τα κτηνοτροφικά υποστατικά που βρίσκονται πλησίον της οικιστικής περιοχής. Υπάρχουν αρκετοί αγρότες, όπως ανέφερε ο δήμαρχος, που αναμένουν το νέο ΤΣ για να ανεγείρουν νέα κτηνοτροφικά υποστατικά. Ο κ. Καρεκλάς εκτίμησε ότι εντός των επόμενων ημερών αναμένεται η δημοσίευση του ΤΣ.

Ο δήμαρχος Ιδαλίου Λεόντιος Καλλένος ανέφερε και αυτός με τη σειρά του ότι δεν μπορούν να προχωρήσουν οικιστικές αναπτύξεις, με αποτέλεσμα η περιοχή να έχει μείνει στάσιμη. Για αυτό το λόγο, με επιστολή τους προς την κυβέρνηση, όλες οι επηρεαζόμενες κοινότητες από το Τοπικό Σχέδιο Νότιας Λευκωσίας ζητούν σύντομα την αναδημοσίευση του σχεδίου.

 

Η χρησιμότητα των Τοπικών Σχεδίων

Τα Σχέδια Ανάπτυξης και ειδικότερα τα Τοπικά Σχέδια και τα Σχέδια Περιοχής στοχεύουν στην αποδοτικότερη οργάνωση των βασικών αστικών ή δημοτικών/κοινοτικών λειτουργιών και των σχέσεων μεταξύ τους, σε πιο άνετες συνθήκες ζωής σε καλά οργανωμένες περιοχές κατοικίας, εξοπλισμένες με τις αναγκαίες κοινοτικές λειτουργίες και υπηρεσίες, στην ορθολογική οργάνωση της κυκλοφορίας και των δημοσίων συγκοινωνιών, σε αποδοτικό σύστημα ελεύθερων χώρων πρασίνου και στην προστασία και αναβάθμιση του φυσικού και αστικού ή δημοτικού περιβάλλοντος, έτσι ώστε να επιτυγχάνονται και οι στόχοι της σύγχρονης στρατηγικής για τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Περαιτέρω, κάθε νέα δημοσίευση Τοπικού Σχεδίου ή Σχεδίου Περιοχής υιοθετεί νέες, σύγχρονες και καινοτόμες πολιτικές που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ελκυστικότητας, της δυναμικότητας και της ανταγωνιστικότητας του Σχεδίου. Επομένως, η ακύρωση Τοπικού Σχεδίου ή Σχεδίου Περιοχής τερματίζει ή περιορίζει σε σημαντικό βαθμό τις προοπτικές αυτές.

Με βάση τις διατάξεις του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου, κάθε Τοπικό Σχέδιο και Σχέδιο Περιοχής τελεί υπό διαρκή αναθεώρηση και αποτελεί το θέμα έκθεσης που δημοσιεύεται από τον Υπουργό Εσωτερικών κατά διαστήματα που δεν υπερβαίνουν τα πέντε χρόνια από την ημερομηνία δημοσίευσης της σχετικής γνωστοποίησης στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας από το Υπουργικό Συμβούλιο (μετά από την ολοκλήρωση της διαδικασίας υποβολής και μελέτης ενστάσεων) ή τα επτά χρόνια από την ημερομηνία δημοσίευσης γνωστοποίησης στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας από τον Υπουργό Εσωτερικών, οποιοδήποτε από τα δύο είναι το μικρότερο. Είναι δυνατόν όμως η έκθεση να προνοεί για τη μη τροποποίηση Τοπικού Σχεδίου ή Σχεδίου Περιοχής, σε περίπτωση που αυτό κρίνεται δικαιολογημένο από τον υπουργό.

 

Τροποποιήσεις εισηγείται η Πολεοδομία

Όπως έχει προαναφερθεί και γίνεται εκτενής αναφορά στη συνέχεια για το κάθε Τοπικό Σχέδιο, οι λόγοι ακύρωσης ΤΣ αφορούν αποκλειστικά διαδικαστικά θέματα, τα οποία πηγάζουν από τις διατάξεις του περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου.

Από την πλευρά του το Τμήμα Πολεοδομίας, για την οριστική επίλυση των χρόνιων προβλημάτων και τη μείωση της γραφειοκρατίας, εισηγείται την τροποποίηση του σχετικού νόμου.

Εξηγώντας, αναφέρει πως «παρά το γεγονός ότι οι διαδικασίες που προνοούνται από τον περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμο περιλαμβάνουν αρκετά στάδια, εντούτοις θα υποβοηθούσε η τροποποίηση των διατάξεων τού περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου, ώστε για καθαρά διαδικαστικά θέματα να μην ακυρώνονται Σχέδια Ανάπτυξης (Τοπικά Σχέδια και Σχέδια Περιοχής στην προκειμένη περίπτωση), η ακύρωση των οποίων επηρεάζει τις αναπτυξιακές προοπτικές των περιοχών τους».

 

 

«Πάσχει η σύνθεση του Συμβουλίου»
Σε ποιο στάδιο βρίσκονται τα Τοπικά Σχέδια και οι λόγοι που έχουν ακυρωθεί

 

Σύμφωνα με το αρμόδιο κυβερνητικό τμήμα (Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως) οι λόγοι ακύρωσης Τοπικών Σχεδίων από το Διοικητικό Δικαστήριο αφορούν αποκλειστικά διαδικαστικά θέματα και όχι θέματα ουσίας. Οι πιο κάτω περιπτώσεις αποτελούν παραδείγματα για τους λόγους που ακυρώνονται τα Τοπικά Σχέδια:

1. Το Τοπικό Σχέδιο Λεμεσού 2013 ακυρώθηκε μερικώς στις 12/06/2018 και εκκρεμεί διαδικασία έφεσης. Ανάλογα με το αποτέλεσμα της έφεσης, θα καθοριστεί η διαδικασία που θα ακολουθηθεί σε συνεννόηση με τη Νομική Υπηρεσία.

Το Διοικητικό Δικαστήριο έκρινε «…πως πάσχει ακυρότητας η μεταβίβαση αρμοδιοτήτων του Υπουργού σε πρόσωπα που είχαν ουσιαστικό προσωπικό συμφέρον στην υπό κρίση της ΕΜΕ (Επιτροπή Μελέτης των Ενστάσεων) διοικητικής περιοχής του Δήμου Λεμεσού και του Δήμου Ύψωνα ως μελών των ΕΜΕ Λεμεσού και Ύψωνα ή/και ως εκ της ex officio ιδιότητάς τους (Δήμαρχοι), που παράλληλα εκπροσωπούσαν τα Δημοτικά Συμβούλια του Δήμου στον οποίο προΐσταντο για προώθηση των ενστάσεων του Δήμου, ενώπιον των ΕΜΕ των οποίων επιλέγηκαν ως μέλη».

 

2. Το Τοπικό Σχέδιο Λάρνακας 2013 ακυρώθηκε στην ολότητά του στις 14/05/2019 και στις 20/12/2019. Ο Υπουργός Εσωτερικών δημοσίευσε νέο Τοπικό Σχέδιο (τροποποιημένο-επανεξέταση). Διανύουμε την περίοδο μελέτης ενστάσεων που θα οδηγήσει στην έγκρισή του από το Υπουργικό Συμβούλιο και στη δημοσίευση σχετικής γνωστοποίησης.

Το Διοικητικό Δικαστήριο έκρινε «…πάσχουσα τόσο τη σύνθεση του Κοινού Συμβουλίου όσο και του Πολεοδομικού Συμβουλίου, με αποτέλεσμα να συμπαρασύρεται σε ακυρότητα και η τελική απόφαση» για λόγους μη επαρκούς δικαιολόγησης των απουσιών των μελών των δύο Σωμάτων.

3. Το Τοπικό Σχέδιο Πάφου 2013 ακυρώθηκε στην ολότητά του στις 08/02/2019 και στις 13/09/2019. Ο Υπουργός Εσωτερικών δημοσίευσε νέο Τοπικό Σχέδιο (τροποποιημένο-επανεξέταση). Διανύουμε την περίοδο μελέτης ενστάσεων που θα οδηγήσει στην έγκρισή του από το Υπουργικό Συμβούλιο και στη δημοσίευση σχετικής γνωστοποίησης.

Το Διοικητικό Δικαστήριο έκρινε ότι «τόσο η σύνθεση του Κοινού Συμβουλίου όσο και αυτή του Πολεοδομικού Συμβουλίου πάσχουν για θέματα ελλείψεων και γενικότερα ελαττωμάτων που παρατηρούνται αναφορικά με το νομότυπο της πρόσκλησης σε συνεδρία των μελών των Σωμάτων.

4. Το Τοπικό Σχέδιο Δερύνειας 2012 ακυρώθηκε στην ολότητά του στις 27/04/2016, με αποτέλεσμα τώρα να εφαρμόζεται το Τοπικό Σχέδιο Δερύνειας 2003! Ο Δήμος Δερύνειας περιλαμβάνεται στο υπό εκπόνηση Τοπικό Σχέδιο Παραλιμνίου, Αγίας Νάπας και Δερύνειας και για το λόγο αυτό δεν δημοσιεύτηκε από τον Υπουργό Εσωτερικών νέο Τοπικό Σχέδιο.

5. Το Τοπικό Σχέδιο Αθηένου 2012 ακυρώθηκε στην ολότητά του στις 12/10/2018 και στους αμέσως επόμενους μήνες αναμένεται η δημοσίευση νέου Τοπικού Σχεδίου (τροποποιημένο-επανεξέταση) από τον Υπουργό Εσωτερικών. Θα ακολουθήσει περίοδος υποβολής και μελέτης ενστάσεων που θα οδηγήσει στην έγκρισή του από το Υπουργικό Συμβούλιο και στη δημοσίευση σχετικής γνωστοποίησης.

Το Διοικητικό Δικαστήριο έκρινε «…ότι τόσο η σύνθεση του Κοινού Συμβουλίου όσο και του Πολεοδομικού Συμβουλίου στις συνεδριάσεις τους έπασχαν, λόγω μη απόδειξης πρόσκλησής τους για τις επίδικες συνεδριάσεις και λόγω της μη επαρκούς αιτιολόγησης της απουσίας τους και ως εκ τούτου η προσβαλλόμενη απόφαση καθίσταται παράνομη και συνεπώς ακυρώνεται στο βαθμό και μέτρο που αυτή προσβάλλεται με τις επίδικες προσφυγές, συμπαρασύρεται σε ακυρότητα».

6. Το Τοπικό Σχέδιο Τσερίου 2015 ακυρώθηκε στην ολότητά του στις 23/07/2019. Οι διαδικασίες επανεξέτασής του έχουν ολοκληρωθεί, αλλά αναμένονται οι απόψεις του Τμήματος Περιβάλλοντος προτού δημοσιευτεί από τον Υπουργό Εσωτερικών. Θα ακολουθήσει περίοδος υποβολής και μελέτης ενστάσεων που θα οδηγήσει στην έγκρισή του από το Υπουργικό Συμβούλιο και στη δημοσίευση σχετικής γνωστοποίησης.

7. Το Τοπικό Σχέδιο για την Περιοχή Νότια της Λευκωσίας 2015 ακυρώθηκε στην ολότητά του στις 10/01/2020. Περιλαμβάνει τον Δήμο Ιδαλίου και τις Κοινότητες Λυμπιών, Πέρα Χωρίου Νήσου, Αγίας Βαρβάρας και Αλάμπρας. Οι διαδικασίες επανεξέτασής του βρίσκονται σε τελικό στάδιο και στη συνέχεια θα εξασφαλιστούν οι απόψεις του Τμήματος Περιβάλλοντος.

Τόσο στην περίπτωση του ΤΣ Τσερίου όσο και σε αυτή του ΤΣ Νότιας Λευκωσίας, το Διοικητικό Δικαστήριο έκρινε «…ότι η σύνθεση του Υπουργικού Συμβουλίου έπασχε λόγω παρευρισκομένων μη μελών, χωρίς στο Πρακτικό να αναφέρεται ότι αυτοί αποχώρησαν. Επομένως ο διορισμός των μελών του Κοινού Συμβουλίου, το οποίο έλαβε προπαρασκευαστικές αποφάσεις, οι οποίες λήφθηκαν υπόψη προς έκδοση της τελικής απόφασης και δη η συγκρότηση αυτού, πάσχουν ακυρότητας».

 

Σχέδια Περιοχής και Τοπικά Σχέδια που βρίσκονται σήμερα σε ισχύ

Στα τέλη του 2018 ξεκίνησε η διαδικασία αναθεώρησης/τροποποίησης των Τοπικών Σχεδίων Λευκωσίας 2018, Λεμεσού 2013, Λάρνακας 2013 και Πάφου 2013, η οποία, λόγω της ακύρωσης των Τοπικών Σχεδίων Λάρνακας και Πάφου στην ολότητά τους και της μερικής ακύρωσης του Τοπικού Σχεδίου Λεμεσού, «πάγωσε» μέχρις ότου εγκριθούν τα προαναφερόμενα Τοπικά Σχέδια. Η διαδικασία αναμένεται να επαναρχίσει εντός του δεύτερου εξαμήνου του 2021.

 

Τοπικά Σχέδια σε ισχύ:

1. Τοπικό Σχέδιο Δερύνειας 2003

 

2. Τοπικό Σχέδιο Αθηένου 2003

3. Τοπικό Σχέδιο Λευκωσίας 2018

4. Τοπικό Σχέδιο Λεμεσού 2013

5. Τοπικό Σχέδιο Λάρνακας 2019

6. Τοπικό Σχέδιο Πάφου 2019

7. Τοπικό Σχέδιο Κόλπου Χρυσοχούς 2015

8. Τοπικό Σχέδιο Λευκάρων 2018: Το Τοπικό Σχέδιο αναμένεται να υποβληθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο στους αμέσως επόμενους μήνες. Θα ακολουθήσει η δημοσίευση σχετικής γνωστοποίησης.

 

Σχέδια Περιοχής σε ισχύ:

1. Σχέδιο Περιοχής Κέντρου Λεμεσού 2006: Εντός του 2021 αναμένεται η δημοσίευση του τροποποιημένου/αναθεωρημένου Σχεδίου Περιοχής από τον Υπουργό Εσωτερικών. Θα ακολουθήσει περίοδος υποβολής και μελέτης ενστάσεων που θα οδηγήσει στην έγκρισή του από το Υπουργικό Συμβούλιο και στη δημοσίευση σχετικής γνωστοποίησης.

2. Σχέδιο Περιοχής Παλαιού Πυρήνα Στροβόλου 2008: Με βάση σχετική Έκθεση για την τροποποίηση/αναθεώρηση του Σχεδίου Περιοχής, η οποία ετοιμάστηκε το 2014, ο Υπουργός Εσωτερικών έκρινε δικαιολογημένη την απόφαση/εισήγηση του Πολεοδομικού Συμβουλίου για τη μη τροποποίηση/αναθεώρησή του.

3. Σχέδιο Περιοχής Κέντρου Λευκωσίας 2017.

 

 

 

 

Οριστικές λύσεις μόνο με το Σχέδιο για τη Νήσο

 

Η έλλειψη κεντρικού σχεδιασμού στην ανάπτυξη του νησιού οδήγησε σε έντονα προβλήματα που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής των πολιτών. Πρόσφατα παραδείγματα αποτελούν οι ασφαλτικές μονάδες στο Τσέρι καθώς και η ανάπτυξη του ενεργειακού κέντρου στην περιοχή Βασιλικού. Και στις δύο περιπτώσεις σπίτια, σχολεία και εργοστάσια έγιναν ένα. Το ίδιο ισχύει και σε ό,τι αφορά τις κτηνοτροφικές περιοχές.

Ακόμα και στις περιπτώσεις όπου βρίσκονται λύσεις στα προβλήματα και αποφασίζεται η μεταφορά των εγκαταστάσεων, υπάρχουν αντιδράσεις από τους κατοίκους των περιοχών στις οποίες θα γίνει η μετεγκατάσταση.
Μόνη λύση σε αυτά τα προβλήματα είναι η εφαρμογή του Σχεδίου για τη Νήσο, έστω αν μπορεί να εφαρμοστεί μόνο στις ελεγχόμενες περιοχές από την Κυπριακή Δημοκρατία.

Το Σχέδιο για τη Νήσο καθορίζει τη γενική χωροταξική πολιτική που πρέπει να ακολουθείται για την προαγωγή και τον έλεγχο της ανάπτυξης και παρέχει ένδειξη των προθέσεων της κυβέρνησης αναφορικά με τις χρήσεις γης, την κατανομή πληθυσμού, την απασχόληση, τον εντοπισμό της τουριστικής ανάπτυξης, των υπηρεσιών, των περιοχών προστασίας και διατήρησης κ.λπ. Ωστόσο, το Σχέδιο για τη Νήσο δεν εφαρμόζεται, καθώς μετά την τουρκική εισβολή και κατοχή η Κυπριακή Δημοκρατία δεν μπορεί να ασκήσει έλεγχο σε ολόκληρη την επικράτειά της.

Σύμφωνα με τις διατάξεις του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου, αρμόδιος υπουργός για την εκπόνηση Σχεδίου για τη Νήσο είναι ο Υπουργός Οικονομικών, ο οποίος μετά από απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου προχωρεί στην εκπόνηση του Σχεδίου, το οποίο στη συνέχεια υποβάλλει στο Υπουργικό Συμβούλιο για έγκριση και δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας.

Ωστόσο στο παρόν στάδιο δεν υπάρχει σε εξέλιξη διαδικασία εκπόνησης του Σχεδίου για τη Νήσο.

 

 

 

Οι ειδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο και όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy. Ακολουθήστε μας και στο Google News