«Η λειτουργία του μυαλού καταπολεμά τη γήρανση»

Ο γνωστός γιατρός – γεροντολόγος μιλά για την αντιγήρανση και όχι μόνο

 Ένας γιατρός ο οποίος έχει αφιερώσει τη ζωή και την καριέρα του σε έναν από τους πιο σημαντικούς τομείς της ιατρικής επιστήμης, που είναι η γήρανση του ανθρώπου, και έχει να επιδείξει σπουδαίο ερευνητικό έργο στο χώρο της αντιγήρανσης, μιλά σήμερα στην εφημερίδα μας. Ο Δρ Μάριος Κυριαζής, επιφανής προσωπικότητα της Λάρνακας και όχι μόνο, σε μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη αναπτύσσει τις θεωρίες του για την καταπολέμηση της φυσικής γήρανσης και την παράταση της ζωής του ανθρώπου. Ο Δρ Κυριαζής θυμάται επίσης την κορύφωση της κρίσης του κορονοϊού όταν επέστρεψε εθελοντικά στο λειτούργημα για να βοηθήσει, ενώ έχει να πει εξαιρετικά ενδιαφέροντα πράγματα και για το Ιατρικό Μουσείο Κυριαζή στη Λάρνακα, το οποίο έχει ιδρύσει ο ίδιος. Εκεί μπορεί κάποιος να μάθει για τις πανδημίες του παρελθόντος ανακαλύπτοντας απίθανα πράγματα…

Συνέντευξη στον Τάσο Περδίο

Είχατε βγει από την αφυπηρέτηση και επιστρέψατε στην Ιατρική κατά την κορύφωση της κρίσης του κορονοϊού. Πώς προέκυψε; Νιώσατε την ανάγκη να προσφέρετε;

Επειδή ήξερα ότι θα έρθει κάποια κρίση και επειδή είχαμε έλλειψη γιατρών και νοσοκόμων, λόγω του ότι πολλοί έμπαιναν σε απομόνωση από μόνοι τους ή επειδή είχαν έρθει σε επαφή με κρούσματα, δήλωσα εθελοντής. Από το Υπουργείο Υγείας έγινε και επίταξη και πήγαμε όλοι μαζί.

Και παρουσιαστήκατε στο Νοσοκομείο Λάρνακας. Πώς ήταν η κατάσταση;

Δεν υπήρχε καθόλου οργάνωση. Μας είπαν ότι ήταν σαν πόλεμος και να πάμε να κάνουμε ό,τι μπορούμε. Δεν υπήρχε κάποιο συγκεκριμένο σχέδιο να μας πουν τι να κάνουμε, απλά ακολουθούσαμε οδηγίες κοινής λογικής που αφορούσαν τις στολές, δεν αγγίζαμε λερωμένα ρούχα κτλ. Στην αρχή ήταν αρκετά δύσκολο επειδή υπήρχαν γιατροί και νοσοκόμοι που ήξεραν το νοσοκομείο και αυτό έκανε διαφορά σε μικρές λεπτομέρειες σε σύγκριση μ’ εμάς. Θέλαμε για παράδειγμα να στείλουμε ένα φαξ και δεν ξέραμε πού ήταν το φαξ. Αυτό έφερε καθυστερήσεις και προβλήματα. Όλοι προσπαθήσαμε όμως.

Νομίζετε γενικά τα καταφέραμε ως Κύπρος;

Νομίζω τα καταφέραμε και επειδή βοηθήσαμε ο ένας τον άλλο. Και ο κόσμος, είτε επειδή φοβόταν τα πρόστιμα ή για άλλους λόγους, τήρησε τους κανονισμούς.

Αν και ήταν αντίθετη με την κουλτούρα μας αυτή η δραματική αλλαγή και απομόνωση…

Στην αρχή ίσως ναι, αλλά μετά βρήκαν άλλους τρόπους να αξιοποιήσουν την κατάσταση. Έκαναν επιδιορθώσεις στα σπίτια και άλλα πράγματα που δεν κάνουν συνήθως. Άλλοι ανακάλυψαν την αξία της τεχνολογίας και της κοινωνικής δικτύωσης. Πολλοί με τους οποίους μιλούσα εγώ ανακάλυψαν πολύ απλά πράγματα που αγνοούσαν, όπως ένας απλός περίπατος στη γειτονιά.

Είστε πετυχημένος και βραβευμένος και αποκορύφωμα ήταν η υποψηφιότητά σας για Νόμπελ Ιατρικής. Τι σημαίνουν για εσάς αυτές οι διακρίσεις;

Δεν με απασχολεί εμένα η διασημότητα ούτε τη θέλω. Εγώ εκείνο που θέλω είναι να φτάσω στον κόσμο. Έχω και ορισμένες θεωρίες για τη γήρανση που πρέπει να μεταφερθούν στον κόσμο, άρα πρέπει να είμαι γνωστός για να μεταφέρω αυτές τις θεωρίες. Αν περιοριστώ στη συγγραφή επιστημονικών άρθρων, για παράδειγμα, δεν μπορώ να το πετύχω αυτό. Για μένα οι διακρίσεις είχαν πρακτική σημασία υπό την έννοια ότι με έμαθε ο κόσμος και έτσι μπορώ να μεταφέρω τις ιδέες μου.

Η επιστήμη σας είναι η γεροντολογία. Είναι ίσως η πιο σημαντική επιστήμη υπό την έννοια ότι στοχεύει στη μακροζωία και είναι απέναντι στον πιο μεγάλο φόβο του ανθρώπου που είναι ο θάνατος.

Δεν είναι μόνο να γερνάς το πρόβλημα, αλλά οι αρρώστιες που έρχονται με τη γήρανση. Δηλαδή κάποιος που είναι 80 χρονών και μπορεί να κάνει τη ζωή του δεν έχει πρόβλημα, αλλά έρχονται αρρώστιες που σε σταματούν από το να ζήσεις κανονικά. Είναι εκείνες που θέλουμε να εξαλείψουμε διότι όταν εξαλειφθεί ο μηχανισμός της γήρανσης, τότε θα εξαλειφθούν και οι αρρώστιες που έρχονται με τη γήρανση. Όπως μιλάς για τον καρκίνο για παράδειγμα. Όταν βρούμε ακριβώς από πού προέρχεται, τότε θα εξαλειφθούν όλοι οι καρκίνοι.

Νομίζετε ότι στο σημείο που έχει φτάσει η ιατρική επιστήμη είναι κοντά ο άνθρωπος στο να ζει 150 χρόνια για παράδειγμα;

Όπως είναι τώρα, όχι. Εγώ δεν μιλώ για το θάνατο, να μην πεθαίνεις καθόλου. Μπορεί κάποιος να πεθάνει, για παράδειγμα, από δυστύχημα. Πάντα θα πεθαίνουμε, αλλά ο σκοπός είναι να μην πεθαίνεις από τις αρρώστιες της γήρανσης. Αν είναι κοντά ή όχι να ζει ο άνθρωπος τόσα χρόνια, δεν είναι τόσο κοντά, αλλά πρέπει να προσπαθήσουμε εμείς οι ίδιοι να το φέρουμε.

Έχετε κάνει κάποιες προσπάθειες οργάνωσης επιστημόνων στο ερευνητικό πεδίο της αντιγήρανσης. Πού βρίσκονται αυτές οι πρωτοβουλίες;

Επειδή με το διαδίκτυο είναι εύκολο να έρθεις σε επαφή με διάφορα μέρη του κόσμου, έχω συνεργάτες για διάφορα θέματα και προσπαθούμε όλοι μαζί, ο καθένας από την ειδικότητά του, να δούμε το ίδιο θέμα από άλλες σκοπιές. Έχουμε γράψει βιβλία, έρευνες σε πανεπιστήμια για να δούμε πώς θα φτάσουμε σε κάποιο στάδιο που να ελαττωθεί ο ρυθμός της γήρανσης.

Έχουμε 2-3 οργανώσεις και η πιο κύρια για μένα είναι το Εθνικό Κέντρο Γεροντολογίας στην Κύπρο που τώρα αρχίζει. Είναι μια προσπάθεια για να υπάρχει μια βάση που να δίνει συμβουλές βασισμένες στην επιστήμη στο κοινό. Συνεργαζόμαστε με το Υπουργείο Υγείας για διάφορες δραστηριότητες και έρευνες για τη γήρανση.

Τι νομίζετε ότι μπορεί να κάνει ο Κύπριος με τη συγκεκριμένη κουλτούρα για να παρατείνει το προσδόκιμο ζωής του; Κάνει κάτι λάθος ο Κύπριος;

Όχι, δεν κάνει κάτι λάθος. Μπορείς να πεις ότι η δίαιτά μας, ο τρόπος ζωής που είναι χαλαρός βοηθά. Το ερώτημα όμως είναι σε τι βοηθά; Πώς καθορίζεις τη ζωή σου; Εξαρτάται από τον καθένα τι θέλει στη ζωή του και πώς θέλει να αφήνει το σημάδι του. Ο τρόπος ζωής της Κύπρου βοηθά, αλλά βοηθά και το ότι αρχίσαμε και μπαίνουμε παραπάνω στην τεχνολογία, κάτι που βάζει το μυαλό να δουλέψει. Μια από τις θεωρίες μου είναι ότι όταν δουλεύει το μυαλό με ένα συγκεκριμένο τρόπο, δημιουργεί ουσίες που καταπολεμούν τη γήρανση.

Το Ιατρικό Μουσείο Κυριαζή στη Λάρνακα ποιο σκοπό έχει;

Λόγω του ότι ο παππούς και ο προπαππούς μου ήταν γιατροί, μου άφησαν κάμποσα εργαλεία σε κιβώτια. Σιγά σιγά μαζεύτηκαν και αγόρασα το σπίτι το οποίο ανακαίνισα και είπα να το κάνω μουσείο. Όταν άνοιξε, έρχονταν και άλλοι γιατροί και άφηναν πράγματα.

Τι μπορεί να δει κάποιος πέρα από την ιατρική κοινότητα σε αυτό το μουσείο;

Όταν έρθει και έχει λίγο ενδιαφέρον να δει τις λεπτομέρειες, μπορεί να μάθει για την ιστορία της Κύπρου, για τη λαογραφία της Κύπρου, για τους παλιούς Κυπρίους, πώς ήταν, τι σκέφτονταν, τι βάσανα είχαν. Αυτά εξηγούνται με τα ιατρικά αντικείμενα. Για παράδειγμα έχουμε εξήγηση για κατάρες ή ευχές ή παροιμίες. Εδώ π.χ. εξηγούμε τη φράση “φκάλε ζίλικουρτι” που σημαίνει “βγάλε σκασμό”, αλλά κυριολεκτικά είναι τούρκικα και σημαίνει βαριά ασθένεια. Από το τούρκικο Zil Kurt που κυριολεκτικά σημαίνει κλειστός λύκος και μεταφορικά εντοπισμένη αλλά βαριά ασθένεια. Έχω ολόκληρο βιβλίο με ιατρικές λέξεις.

Έχετε και χώρο για τις πανδημίες του παρελθόντος που είναι πολύ επίκαιρο θέμα…

Και στην Κύπρο είχαμε επιδημίες. Έχουμε αναφορές τουλάχιστον από τον 14ο αιώνα για σοβαρές επιδημίες στην Κύπρο. Το 1348 ο μισός πληθυσμός του νησιού εξοντώθηκε από την πανώλη. Μερικά χρόνια αργότερα, το 1363, τα περισσότερα παιδιά πέθαναν από μια άγνωστη επιδημία. Το 1572 τα ποσοστά θανάτων από επιδημία στην Κύπρο οργίασαν και πάλι. Ακόμα και πιο πρόσφατα υπήρξαν επιδημίες όπως χολέρα, τύφος, σύφιλη και ευλογιά.

Εδώ στο Μουσείο Κυριαζή μπορεί να δει κάποιος εκείνες τις μακρουλές μάσκες που φορούσαν οι αρχαίοι ούτως ώστε να τρομάξουν τον ιό για να φύγει! Έβαζαν μέσα και μυρωδικά για να μη βρομούν από τη μυρωδιά όταν πέθαινε ο ιός. Σε άλλες χώρες έριχναν κανονιοβολισμούς για να τρομάξουν τους ιούς για να φύγουν σε περιόδους πανδημιών. Ορισμένες από τις παροιμίες που έχουμε είναι συνέπεια αυτού του φόβου.

 Η Λάρνακα έχει κάνει βήματα προς τα εμπρός τα τελευταία χρόνια. Τι πιστεύετε ότι είναι εκείνο που λείπει από την πόλη;

Κατά την άποψή μου το πιο κύριο αρνητικό είναι ότι οι κάτοικοι, παρά το γεγονός ότι έχουν ενδιαφέρον, δεν είναι πρακτικό αυτό το ενδιαφέρον. Έχουμε δημιουργήσει την Ομάδα Πρωτοβουλίας για την Ανάπτυξη της Λάρνακας και προβαίνουμε σε κάποιες πρακτικές δραστηριότητες. Αλλά οι παραπάνω Λαρνακείς μπορεί να πουν τη γνώμη τους για ένα πρόβλημα, αλλά μένουν μέχρι εκεί και δεν κάνουν κάτι οι ίδιοι. Πολλές φορές λέω σε κάποιους, πήγαινε εσύ και κάνε κάτι, όπως να ξεχορτίσεις. Περιμένουν από το δήμο να τα κάνει, για παράδειγμα. Εμένα η φιλοσοφία μου είναι να τους πιέσω να τα κάνουν, αλλά αν είναι κάτι που μπορώ να κάνω εγώ, να το κάνω.