Του συνεργάτη μας Βαγγέλη Αρεταίου

 

  • Οι ευρωπαϊκές ηγεσίες και κυρίως οι ηγεσίες των ισχυρών χωρών του Βορρά καλούνται να πάρουν ιστορικές αποφάσεις μέσα στις επόμενες βδομάδες
  • Οι ηγέτες της ΕΕ εξακολουθούν να αδυνατούν να βρουν έναν κοινό τόπο και να συντονίσουν τις προσπάθειές τους, αφήνοντας έτσι ευάλωτες πολλές χώρες μέλη σε νέες εξάρσεις λαϊκισμού και εθνικισμού

 

 

Για την πιο μεγάλη δοκιμασία του ευρωπαϊκού οικοδομήματος μιλούν βετεράνοι διπλωμάτες στις Βρυξέλλες και σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και δεν κρύβουν την ανησυχία τους για το μέλλον της ΕΕ μετά την πανδημία του κορονοϊού.

Η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη δοκιμάζεται σκληρά από την πανδημία, αλλά οι ηγέτες της ΕΕ εξακολουθούν να αδυνατούν να βρουν έναν κοινό τόπο και να συντονίσουν τις προσπάθειές τους, αφήνοντας έτσι ευάλωτες πολλές χώρες μέλη σε νέες εξάρσεις λαϊκισμού και εθνικισμού.

Η αποτυχία των ηγετών των χωρών-μελών να βρουν μια συμφωνία όσον αφορά τον τρόπο οικονομικής ενίσχυσης των χωρών-μελών και προστασίας της οικονομίας της ευρωζώνης και της ΕΕ αποτελεί πια μια ανοιχτή πληγή που αιμορραγεί.

Όμως, η Ευρώπη έχει ανάγκη όσο ποτέ μια ισχυρή ΕΕ, καθώς οι επιπτώσεις της πανδημίας στην οικονομία και στις ευρωπαϊκές κοινωνίες θα είναι ανατρεπτικές. Και μόνο μια ενωμένη Ευρώπη θα μπορεί να τις αντιμετωπίσει. Οι ευρωπαϊκές ηγεσίες, και κυρίως οι ηγεσίες των ισχυρών χωρών του Βορρά, καλούνται να πάρουν ιστορικές αποφάσεις μέσα στις επόμενες βδομάδες.

 

 

Απειλείται η αίγλη της ΕΕ

 

«Όπως εκτυλίσσεται η κρίση του κορονοϊού, οι χώρες του Σένγκεν κλείνουν τα σύνορά τους, είτε το κάνουν γιατί επειδή πιστεύουν ότι μια συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση θα ήταν αναποτελεσματική είτε πιστεύουν ότι οι δικοί τους ψηφοφόροι δεν θα το πιστέψουν. Το απλό γεγονός ότι τα σύνορα έχουν επανέλθει στην Ευρώπη είναι μια αποτυχία για την ακεραιότητα της συμφωνίας ανοικτών συνόρων Σένγκεν», έγραψε ο αναλυτής Bill Wirtz στο πολιτικό περιοδικό Dispatch.

«Μια συντονισμένη αντίδραση της ΕΕ σε αυτή την κρίση δεν υπάρχει και καθώς οι συστάσεις έρχονται σε κωφούς, οι Βρυξέλλες αντιμετωπίζουν μια κρίση εμπιστοσύνης. Δεν υπάρχει απάντηση σε κρίσεις σε επίπεδο Ένωσης, συντονισμένες δοκιμές ή έρευνα. Τα θεσμικά όργανα παρευρίσκονται σε έναν πόλεμο μεταξύ των χωρών που προσπαθούν να περιορίσουν τις εξαγωγές ιατρικών προμηθειών για να τις κρατήσουν για τις ίδιες. Σε περιόδους κρίσης, η πραγματική επιρροή και ικανότητα της ΕΕ έχει φανεί και είναι πολύ μικρή.

Τα μεγάλα αφηγήματα της Ένωσης ότι αποτελεί μια ήπια δύναμη και ένα υπερ-εθνικό μοντέλο έχουν δεχθεί ανεπανόρθωτο πλήγμα από την πανδημία και οι επιπτώσεις του πλήγματος αυτού θα είναι βαθιές στο μέλλον της Ένωσης.

Τα κράτη έθνη είχαν ήδη κάνει την εμφάνισή τους με την οικονομική κρίση, αλλά τώρα με την πανδημία να έχει παραλύσει όλη την ΕΕ, όπως και τον υπόλοιπο κόσμο, τα κράτη έθνη δείχνουν πραγματικά τα ‘‘δόντια’’ τους.

Η αποτυχία των ηγετών της ΕΕ να συμφωνήσουν σε μια κοινή στάση όσον αφορά την οικονομική στήριξη, με την επιμονή των χωρών της λιτότητας, κυρίως της Γερμανίας, και με το βέτο της Ιταλίας, κατέδειξε ότι ακόμα και εν μέσω μιας τόσο ιστορικής πρόκλησης, η συνοχή της Ένωσης βρίσκεται κάτω των περιστάσεων».

«Η ΕΕ, η οποία χτίζεται εδώ και επτά δεκαετίες, τώρα ξετυλίγεται σε πραγματικό χρόνο – σε εβδομάδες. Μετά τη σκόνη της πανδημίας του κορονοϊού, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα συνεχίσουν σχεδόν σίγουρα να λειτουργούν όπως και πριν. Πολύ μεγάλο πολιτικό και οικονομικό κεφάλαιο έχει επενδυθεί στο ευρωπαϊκό σχέδιο για τις ευρωπαϊκές ελίτ ώστε να κάνουν διαφορετικά. Ωστόσο, η έλξη της ΕΕ ως μετα-εθνικού μοντέλου για τους δικούς της πολίτες, και λιγότερο για τον υπόλοιπο κόσμο, θα έχει περάσει», έγραψε ο Soeren Kern του Αμερικανικού Gatestone Institute.

 

Ανάγκη για ΕΕ

 

Ωστόσο, η Ευρώπη έχει ανάγκη όσο ποτέ άλλοτε από μια ισχυρή ΕΕ, καθώς η πανδημία του κορονοϊού εγκυμονεί τεράστιους κινδύνους για την οικονομία, αλλά και για την κοινωνία των χωρών-μελών.

Η έλλειψη ουσιαστικής αλληλεγγύης θα ανοίξει το κουτί της Πανδώρας της αμφισβήτησης ακόμα και της ίδιας της ΕΕ εκ των έσω και η επόμενη περίοδος μετά την απομάκρυνση της πανδημίας θα φέρει τους Ευρωπαίους πολίτες και τις κοινωνίες των χωρών-μελών με προβλήματα που το κράτος έθνος δεν θα μπορεί να διαχειριστεί.

Οι οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας δεν μπορούν ακόμα να προβλεφθούν, αλλά όλοι οι αναλυτές συμφωνούν ότι θα είναι πολύ μεγαλύτερες από αυτές της οικονομικής κρίσης του 2008. Οι επιπτώσεις αυτές θα έχουν άμεσο αντίκτυπο και στις κοινωνίες οι οποίες θα βρεθούν σε ακόμα πιο ευάλωτες καταστάσεις από ό,τι είναι σήμερα. Το αίσθημα ανασφάλειας των πολιτών θα φτάσει σε νέα ύψη και θα αποτελέσει εύφορο έδαφος για τις σειρήνες του εθνικισμού και του λαϊκισμού.

Ο πειρασμός μιας γενικευμένης εσωστρέφειας, πολιτικής και κοινωνικής θα είναι πολύ μεγάλος και αυτό θα κινδυνέψει να τινάξει στον αέρα και την ΕΕ, αλλά και τις προοπτικές η Ευρώπη να ορθοποδήσει μετά την πανδημία.

«Λογικά, ο κορονοϊός που τώρα καταστρέφει τμήμα της Ιταλίας και της Ισπανίας και σαρώνει όλη την ήπειρο, θα πρέπει να αποτελέσει την ιδανική ευκαιρία για την ΕΕ να απομακρυνθεί από τον εφησυχασμό και τον εθνικό ατομικισμό και να στραφεί στην αλληλεγγύη και στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Αντιθέτως, η πανδημία μέχρι στιγμής έχει αποδείξει το αντίθετο», έγραψε η έγκριτη πολιτική αναλύτρια Judy Dempsey στο Carnegie Europe.

«Η πανδημία δεν έχει δημιουργήσει μια αίσθηση αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών ούτε έχει οδηγήσει σε επανεξέταση του ρόλου της ΕΕ στον καθορισμό της ατζέντας, ακόμη και σε κάτι τόσο θεμελιώδες όσο η διαφύλαξη του συστήματος υγείας», σημειώνει. Και τονίζει ότι: «Επενδύοντας στην ΕΕ με εξουσίες στην υγεία, δεν είναι η απάντηση. Έχει να κάνει με τις κυβερνήσεις, τον ιδιωτικό τομέα, την κοινωνία των πολιτών και το ιατρικό-επιστημονικό επάγγελμα που εργάζονται από κοινού σε όλη την Ένωση, ώστε να προετοιμαστεί για την επόμενη πανδημία ή την επόμενη απειλή ασφάλειας.

Έχει να κάνει με αυτούς τους τέσσερις παράγοντες, που πρέπει να υπερασπιστούν, να επικοινωνήσουν τις αξίες της Ευρώπης και τους δημοκρατικούς θεσμούς. Χωρίς αυτό, ο κορονοϊός θα έχει ως αποτέλεσμα την παγίωση των εθνικών ζωνών άνεσης, προς ικανοποίηση εκείνων που θέλουν να αποδυναμώσουν την ΕΕ».