Η Μήδεια του Ευριπίδη ως ανάγκη στο σήμερα. Από την πατριαρχία στη γυναικεία φύση

Μια παράσταση εξαιρετικά επίκαιρη, «γροθιά» στην επικρατούσα κοινωνική αντίληψη

 

Του Κυριάκου Λοΐζου

 

«Είναι μια ανταλλαγή με τους ηθοποιούς, τους συντελεστές όπου όλα γίνονται με βάση τις έννοιες και την ερμηνεία που δίνω εγώ και κατ’ επέκταση οι υπόλοιποι συντελεστές στο συγκεκριμένο έργο. Επομένως, γίνεται κοινωνικοπολιτική συζήτηση για την πατριαρχία και όχι μόνο. Είναι ένας θίασος από γυναίκες που υποδύονται όλους τους ρόλους, τους αντρικούς ρόλους, κάτι που έχουν κάνει για αιώνες οι άντρες με γυναικείους ρόλους». Η αριστουργηματική τραγωδία, Μήδεια του Ευριπίδη, που πραγματεύεται την τελευταία πράξη της παθιασμένης σχέσης του Ιάσονα και της Μήδειας, αποτελεί την κυπριακή παραγωγή της φετινής διοργάνωσης σε σκηνοθεσία Αλίκης Δανέζη Knutsen. Επτά γυναίκες ηθοποιοί, σε ένα ιδιαίτερο σκηνικό χώρο με όχημα το λόγο και τον ήχο, ανασύρουν κι ανασυνθέτουν τις σκοτεινές και αγριεμένες μορφές της ευριπίδειας τραγωδίας. Η βάρβαρη, η ξένη, η μάγισσα, η γυναίκα. Πρόσωπο πολυδιάστατο με ανεξέλεγκτα συναισθήματα, χαρακτήρας σύνθετος και συναρπαστικός, η Μήδεια παλεύει ανάμεσα στον έρωτα, στα μητρικά αισθήματα, στην προδοσία, στον παραλογισμό και την εκδικητική μανία. Το διαχρονικό έργο του μεγάλου διδάσκαλου του αττικού δράματος στο αρχαίο ελληνικό θέατρο, έρχεται να υπενθυμίσει τόσο τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία, όσο και την πραγματικότητα των κατατρεγμένων και αδικημένων σε μία εποχή όπου η γυναίκα και ο πρόσφυγας ή ο μετανάστης δείχνουν να μένουν έξω από το «σανίδι» της ίδιας της ζωής, αλλά και της ύπαρξης. Αναδεικνύοντας τα ομολογουμένως έντονα στοιχεία κοινωνικού προβληματισμού, η σκηνοθέτης της παράστασης, αλλά και δύο νέες ηθοποιοί, δίνουν το στίγμα σε ό,τι αφορά τη «θέση» του έργου στη σημερινή πραγματικότητα.

 

 

Αλίκη ∆ανέζη Knutsen: Ο Ευριπίδης αµφισβητεί, παίρνει θέση και αποκαλύπτει

«Ο Ευριπίδης πριν 2,5 χιλιάδες χρόνια πήρε τη θέση του ξένου, του πρόσφυγα, πήρε τη θέση της γυναίκας, του αδύναµου και έγραψε ένα έργο απόλυτα ανατρεπτικό. ∆ηλαδή, η Μήδεια µε κάποιο τρόπο είναι µια αναρχική φιγούρα, µια επαναστάτρια η οποία αµφισβητεί τη δοµή της κοινωνίας», ανέφερε η σκηνοθέτις της παράστασης Αλίκη ∆ανέζη Knutsen, τονίζοντας παράλληλα πως, είναι ένα έργο το οποίο αµφισβητεί απόλυτα την πατριαρχική κοινωνία. Είναι ένας αγώνας να αποκατασταθεί η λογική, µια µάχη να καταλυθεί η τάξη, αναφέρει χαρακτηριστικά.

Η ίδια η Μήδεια, όπως σηµειώνει, ουσιαστικά αποδοµεί µέσα από αυτό το έργο και την πράξη της, δηλαδή, να σκοτώσει τα παιδιά της που µπορεί να θεωρηθεί και µια συµβολική πράξη για να σταµατήσει να συνεχίζεται ο κύκλος, η ίδια επανάληψη πραγµάτων και να γίνει κάτι καινούριο.
«Την αποδοµεί και προτείνει µια καινούρια, όπου η γυναίκα και ο αδύναµος και ο ξένος αποκτούν µια άλλη υπόσταση στην κοινωνία. Έχουν φωνή, το συναίσθηµα έρχεται σε αντίθεση µε τη λογική, µε τον ωφελιµισµό, µε τον τρόπο τον οποίο είναι δοµηµένη η κοινωνία µας, να αµφισβητούν».

Η σκηνοθέτις υπογραµµίζει το «συναίσθηµα», λέγοντας ότι το βάζουν σε πρώτο φόντο. «Την ευαισθησία του αδύναµου, του διαφορετικού και προτείνουν µια καινούρια κοινωνία φτιαγµένη πάνω σε αυτά».

Αναφερόµενη στη σηµερινή κοινωνική πραγµατικότητα, η κα Knutsen σηµειώνει πως διανύουµε ένα τρίτο κύµα φεµινισµού αυτή τη στιγµή, µε το κίνηµα #Μetoo. «Αµφισβητούνται πράγµατα τα οποία θεωρούσαµε δεδοµένα, ενώ έχουν περάσει 2 κύµατα φεµινισµού και παρόλα αυτά έχουν προσπεραστεί. Μιλάµε για θέµατα ισότητας σαν να έχουµε ανακαλύψει τον τροχό µόλις χθες».

Το στήσιµο µιας παράστασης είναι ένα γεγονός στο οποίο υπάρχουν συζητήσεις, ο ένας ανταλλάζει ιδέες µε τον άλλο, γίνεται µία εκ νέου διαπραγµάτευση. Μέσα από αυτή την αλληλεπίδραση, εκτός από την οριοθέτηση των ρόλων, συντελείται µία επαναδιαπραγµάτευση µε τον εαυτό, αλλά και µε την κοινωνία. «Είναι µια ανταλλαγή µε τους ηθοποιούς, τους συντελεστές όπου όλα γίνονται µε βάση τις έννοιες και την ερµηνεία που δίνω εγώ και κατ’ επέκταση οι υπόλοιποι συντελεστές στο συγκεκριµένο έργο. Εποµένως, γίνεται κοινωνικοπολιτική συζήτηση για την πατριαρχία και όχι µόνο.

Είναι ένας θίασος από γυναίκες που υποδύονται όλους τους ρόλους, τους αντρικούς ρόλους, κάτι που έχουν κάνει για αιώνες οι άντρες µε γυναικείους ρόλους», ανέφερε η σκηνοθέτις της παράστασης, εντοπίζοντας και αναδεικνύοντας τον πραγµατικό ρόλο του έργου στο σήµερα.

«Άρα είµαστε σε µια διαδικασία κοινωνικού σχολιασµού πάνω στην πατριαρχική δοµή της κοινωνίας. Το αποτέλεσµα φυσικά είναι µια ακόµη πιο µεγάλη φωνή», είπε καταλήγοντας.

 

Άννη Χούρη: «Η φαντασία χωρίς την πράξη δεν λειτουργεί»

 

«Υπάρχει το δέος για το έργο. Σίγουρα είναι κάτι µεγάλο και σηµαντικό για µένα, διότι θα είµαι µέρος ενός σηµαντικού γεγονότος. Στην εποχή της πανδηµίας είναι σηµαντικό ότι είµαι σε αυτή την παράσταση γιατί αρχικά γίνονται παραστάσεις, είµαστε στη σκηνή και η τέχνη είναι παρούσα», ανέφερε η νεαρή ηθοποιός Άννη Χούρη.

Υπογράµµισε, παράλληλα, πως, είναι σηµαντικό να υπάρχει το πάθος και η όρεξη, το να γίνονται πράγµατα, ενώ η σηµερινή πραγµατικότητα και η διαχείριση της πανδηµίας από το κράτος δυσκόλεψαν την κατάσταση κατά πολύ.

«Είµαι πολύ χαρούµενη που είµαι µέρος αυτής της δουλειάς, ενός εξαιρετικού έργου διαχρονικού, µε πολλά µηνύµατα και νοήµατα, ενώ µέσα από το κείµενο νιώθουµε ζωντανές καθώς διαµορφώνουµε κάτι καινούριο».

«Η φαντασία από µόνη της χωρίς την πράξη, χωρίς να µπορούµε όντως να βγούµε στη σκηνή, δεν λειτουργεί. Η φαντασία δεν αρκεί. Η φύση της τέχνης είναι το ενδιάµεσο, είναι το µέσο της φαντασίας και της πραγµατικότητας, δηλαδή των ιδεών µας και όλης της πνευµατικότητας και της πράξης. Άρα η τέχνη είναι το όχηµα να πας από τη φαντασία στην πράξη».

Και κατέληξε λέγοντας ότι «Αν δεν υπάρχει κοινό και σκηνή, αν δεν µπορείς να το µοιραστείς όντως, δεν φτάνει».

 

 

Πολυξένη Σάββα: «Νιώθω ότι κάπως δικαιώνεται η γυναικεία φύση»

 

«Η συγκεκριµένη παράσταση είναι εξαιρετικά σηµαντική για το πότε γίνεται και το πώς και πού γίνεται. Νοµίζω ότι όλα αυτά τα στοιχεία καθιστούν τι είναι το κείµενο και τι είναι αυτό που έχουµε να αντιµετωπίσουµε, ιδίως τώρα που έχουν γίνει τεράστιες ανατροπές και µετακινήσεις σε πολλά επίπεδα», ανέφερε η ηθοποιός Πολυξένη Σάββα, αναγνωρίζοντας µε τη σειρά της τη σηµαντικότητα του έργου ως προς τη θέση της γυναίκας.

«Το θεωρώ εξαιρετικά σηµαντικό και πάρα πολλά επίκαιρο και σε προσωπικό επίπεδο νιώθω τυχερή που είµαι σε αυτή την παραγωγή. Είναι πάντοτε επίκαιρο».

Ερωτηθείσα για το ποια είναι τα συναισθήµατα που νιώθει συµµετέχοντας στην εν λόγω παράσταση, η ηθοποιός ήταν αφοπλιστική: «Στην αρχή ένιωθα οργή, µετά ένιωθα ότι κάπως δικαιώνεται η γυναικεία φύση, τώρα ξαφνικά βρήκα µια απίστευτη χαρά κατασκευαστική γιατί είναι αρκετά ελεύθερο το πεδίο, προοδευτικό, πρωτότυπο, εξελικτικό. Τα στοιχεία τα οποία χρησιµοποιεί η σκηνοθέτης είναι αρκετά τολµηρά για την προσέγγιση αυτού του έργου. Άρα βρήκα και µια απίστευτη χαρά κατασκευαστική ως προς το πώς κατασκευάζεται η παράσταση. Έχει παιχνίδι, έχει έντονο θηλυκό στοιχείο.

Πέρασα από διάφορα στάδια συναισθηµατικά. Τώρα είµαι στο στάδιο της έντονης χαράς, της κατασκευής και της δηµιουργίας. Σε αυτή τη συγκεκριµένη παραγωγή είναι ακόµα πιο ιδιαίτερο αυτό το στάδιο γιατί είναι παιχνιδιάρικο και καινούριος ο τρόπος που κτίζεται».

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.