Του Κωστή Πιτσιλλούδη

• Οι οικολογικές αξιολογήσεις θα πρέπει να γίνονται σε πιο τακτά χρονικά διαστήματα από τις αρμόδιες Αρχές
• Θα πρέπει το κράτος να παραχωρήσει κονδύλια για τη διατήρηση του υδροβιότοπου
• Στον υδροβιότοπο έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 190 διαφορετικά είδη πουλιών

Είναι ένας από τους επτά φυσικούς υδροβιότοπους της Κύπρου. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση των επισκεπτών και η λίμνη έχει καταστεί ελκυστικότερη με την τοποθέτηση πτηνοπαρατηρητηρίων.

Για τη λίμνη της Ορόκλινης μιλούμε, της οποίας η ομορφιά ωστόσο απειλείται. Περιστατικά, αν και μεμονωμένα, ρίψης σκουπιδιών, εντός της αλλά και γύρω από την περίφραξή της, συνεχίζουν να παρατηρούνται στη λίμνη. Και να ήταν μόνο αυτά. «Η πιο σημαντική απειλή που αντιμετωπίζει ο υδροβιότοπος είναι η οικιστική ανάπτυξη», δήλωσε στην «Κυριακάτικη Χαραυγή» ο διευθυντής του Πτηνολογικού Συνδέσμου, Μάρτιν Χέλλικερ. Η οικιστική απειλή δημιουργεί προβλήματα στη λεκάνη απορροής, καθώς δεν θα υπάρχει σταδιακή απορρόφηση του βρόχινου νερού, δημιουργώντας διάβρωση του εδάφους από τα ορμητικά νερά. «Η στάθμη του νερού θα ανέβει, έχοντας ως αποτέλεσμα την καταστροφή των φωλιών, της πελλοκατερίνας και του καλαμοκαννά, κατά κύριο λόγο», σύμφωνα με τον κ. Χέλλικερ. Ερωτηθείς για τα επόμενα βήματα που πρέπει να γίνουν για την προστασία της λίμνης, λέει πως «οι οικολογικές αξιολογήσεις θα πρέπει να γίνονται σε πιο τακτά χρονικά διαστήματα από τις αρμόδιες Αρχές και θα πρέπει το κράτος να παραχωρήσει κονδύλια για τη διατήρηση του υδροβιότοπου».

Η μοναδικότητα της λίμνης

Η λίμνη της Ορόκλινης αποτελεί έναν από τους επτά φυσικούς υδροβιότοπους της Κύπρου και ανήκει στο πανευρωπαϊκό δίκτυο «Natura 2000». Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση των επισκεπτών, καθώς στα πλαίσια του συγχρηματοδοτούμενου από την Ευρωπαϊκή Ένωση έργου LIFE+, η λίμνη έχει καταστεί ελκυστικότερη με την τοποθέτηση πτηνοπαρατηρητηρίων, όπου ο επισκέπτης μπορεί να απολαύσει τις μαγικές εικόνες που παρέχει απλόχερα η φύση.

Στον υδροβιότοπο έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 190 διαφορετικά είδη πουλιών, μερικά από τα οποία είναι το πλουμίδι ή θαλασσοσφυριχτής, τρουλλουρίδα ή πετροτριλίδα και το γλαρόνι (Sterna albifrons), αλλά και η ροπαλόπαπια ή κοτζινοτζέφαλη (nettarufina). Ένας ιδιαίτερος επισκέπτης είναι το μεταναστευτικό πουλί φλαμίνγκο, που εντυπωσιάζει τους πάντες στην κάθοδό του.

Το χειμώνα διαχειμάζουν χιλιάδες πάπιες, ενώ την άνοιξη οργιάζει η αναπαραγωγική περίοδός τους. Το δε καλοκαίρι μπορεί κάποιος να δει τα νεογνά και το φθινόπωρο σκίζουν σε σχήμα τόξου τον ουρανό οι μεταναστευτικοί γερανοί. Φιλοξενεί επίσης την πελλοκατερίνα (vanellus spinosus) και τον καλαμοκαννά (himantopus himantopus). Αυτά τα δύο είδη πουλιών στάθηκαν η αφορμή να καταστεί η λίμνη της Ορόκλινης Ζώνη Ειδικής Προστασίας για τα Πουλιά (ΖΕΠ) του δικτύου Φύση 2000. Η πελλοκατερίνα είναι και το σύμβολο της τοπικής ομάδας (Αλκή Ορόκλινης).

Εκτός από τα είδη των πουλιών που παρατηρούνται στη λίμνη, ζουν αρκετά αμφίβια όπως ο δεντροβάτραχος της Μέσης Ανατολής (hyla savignyi), ο οποίος συναντιέται μόνο στη Μέση Ανατολή και σε χώρες της Ευρασίας. Ακόμη μπορεί να δει κανείς τον Βαλτοβάτραχο, το μεγαλύτερο αυτόχθονο είδος βατράχου στην Ευρώπη, αλλά και τον πράσινο φρύνο που απαντάται, κυρίως, στην Ανατολική Ευρώπη.

Η λίμνη που δεσπόζει στα νοτιοδυτικά της Ορόκλινης, πριν από μερικά χρόνια αντιμετώπιζε μια σειρά κινδύνων που την οδηγούσαν σε συνεχή υποβάθμιση. Σύμφωνα με έρευνα που έκανε το Πανεπιστήμιο «Frederick», η άναρχη οικιστική ανάπτυξη και το γεγονός ότι στην περιοχή λειτουργούσε παράνομα, για χρόνια, υπαίθρια αγορά, οδήγησαν στην απώλεια σημαντικής έκτασης του βιότοπου και στην καταστροφή φωλιών, ενώ η συγκέντρωση κόσμου και οχημάτων δημιουργούσαν μια άνευ προηγουμένου όχληση. Μία άλλη απειλή που αντιμετώπιζε η λίμνη ήταν η έλλειψη διαχείρισης του νερού της λίμνης, κάτι που επηρέαζε το φώλιασμα των πουλιών και των άλλων ειδών. Επίσης σε παραπλήσιο χώρο λειτουργούσε υπαίθρια λαϊκή αγορά, που ως αποτέλεσμα είχε τη συσσώρευση σκουπιδιών.

Το πρόγραμμα Life+

Για την προστασία της λίμνης το 2012 τέθηκαν οι βάσεις για αλλαγή του όλου σκηνικού. Το πρόγραμμα Life+ λειτούργησε με τη συνεργασία πέντε φορέων υλοποίησης, της Υπηρεσίας Θήρας και Πανίδας, του Πτηνολογικού Συνδέσμου Κύπρου, του Τμήματος Περιβάλλοντος, του Τμήματος Δασών και του Κοινοτικού Συμβουλίου Ορόκλινης. Το έργο αυτό είχε διάρκεια τριών χρόνων, έχοντας ως στόχο την επαναφορά της οικολογικής σταθερότητας στη λίμνη, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η συνέχιση, αλλά και η συντήρηση του υδροβιότοπου. Περιελάμβανε την περίφραξη της λίμνης, την αποκατάστασή της όντας μια υποβαθμισμένη περιοχή και τη δημιουργία καναλιού για τη μεταφορά βρόχινων νερών στη θάλασσα.
Έχουν επίσης διεξαχθεί αρκετά έργα ανάδειξης της λίμνης. Όπως η κατασκευή πτηνοπαρατηρητηρίων, που δίνουν τη δυνατότητα στον επισκέπτη να απολαύσει τη φύση όλες τις εποχές του χρόνου. Ακόμη, στα πλαίσια του προγράμματος τοποθετήθηκαν πινακίδες ενημέρωσης σε αρκετά σημεία της λίμνης και περίπτερο με ενημερωτικό και εκπαιδευτικό υλικό.

Τα οφέλη από την αναβάθμιση που προέκυψαν από το πρόγραμμα είναι πολυδιάστατα, αφού μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για μελλοντικά έργα, όχι μόνο στην Κύπρο, αλλά και σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επίσης ευαισθητοποίησε τους κατοίκους της ίδιας της κοινότητας, αλλά και των γύρω περιοχών στη δημιουργία περιβαλλοντικής συνείδησης. Η σπουδαιότητα του προγράμματος Life+ για τη διάσωση της λίμνης έχει κι άλλες επεκτάσεις, όπως την προστασία και τη διατήρηση του μεσογειακού υδροβιότοπου που απειλείται από την επίδραση των κλιματικών αλλαγών. Παρόμοιοι υδροβιότοποι χωρίς τη λήψη κατάλληλων διαχειριστικών μέτρων προβλέπεται να αποξηρανθούν.