Ερατώ Κοζάκου-Μαρκουλλή και Άννα Κουκκίδη-Προκοπίου σχολιάζουν τις εξελίξεις στην περιοχή μας και εκφράζουν εκτιμήσεις για τι δέον γενέσθαι. Για τη στάση της Κύπρου, δεδομένης και της γειτνίασης αλλά και των σχέσεων με χώρες της περιοχής, συμφωνούν και οι δύο πως η ουδετερότητα της χώρας μας διασφαλίζει την ασφάλειά της. Η πρώην Υπουργός Εξωτερικών, κα Μαρκουλλή, εκτιμά πως η Κύπρος μπορεί να διαδραματίσει τον ίδιο ρόλο, όπως και το 2006, κατά τη διάρκεια της κρίσης στο Λίβανο και η διεθνολόγος και Ανώτερη Επιστημονική Συνεργάτιδα στο Κέντρο Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, κα Κουκκίδη-Προκοπίου, σημειώνει πως μπορεί να μη διατρέχει κίνδυνο η χώρα μας, παρ’ όλα αυτά είναι σημαντικό να παίρνονται μέτρα ασφάλειας.

Συνεντεύξεις στη Μαρία Φράγκου

Ερωτήσεις:

  1. Η ανάφλεξη, με όρους ασύμμετρης στρατιωτικής ενέργειας, που ζει η περιοχή μας μετά τη δολοφονία του Ιρανού στρατηγού, μέχρι πού μπορεί να φτάσει;
  2. Πώς αποκλιμακώνεται η ένταση; Ποιες νηφάλιες προσεγγίσεις και από ποιους μπορούν να γίνουν, ώστε να αποφευχθεί η κλιμάκωση και οι απειλές των πρωταγωνιστών, εκατέρωθεν, να παραμείνουν ως τέτοιες μόνο;
  3. Δεν κινδυνεύει η Κύπρος, καθησυχάζουν οι αρμόδιοι. Πώς δεν κινδυνεύει ή πώς δεν επηρεάζεται, αφού από το θέρετρο των διαδραματιζομένων δεν απέχουμε πολύ; Και το ερώτημα δεν αφορά μόνο την απόσταση, αλλά και τις σχέσεις μας με χώρες τής υπό απειλή περιοχής.

 

 

 

Ερατώ Κοζάκου-Μαρκουλλή: Ασήκωτο το κόστος και ανεπανάληπτος ο όλεθρος

 

  1. Οι πρόσφατες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή έχουν μετατρέψει την περιοχή, που ήδη είναι βεβαρημένη με δεκάδες συγκρούσεις, καταστροφές και τεράστια ανθρωπιστικά προβλήματα, όπως στη Συρία, την Παλαιστίνη, το Ιράκ, την Υεμένη, τον Λίβανο, σε μια μεγάλη πυριτιδαποθήκη έτοιμη να εκραγεί με τους παραμικρούς λανθασμένους υπολογισμούς κυβερνητικών ή παραστρατιωτικών δυνάμεων, απευθείας ή δι’ αντιπροσώπων. Η Μέση Ανατολή τα τελευταία χρόνια αποτελεί το θέατρο ασύμμετρων συγκρούσεων και μη συμβατικών στρατιωτικών ενεργειών, με πρωτόγνωρες τακτικές και μεθόδους, που είναι εξαιρετικά δύσκολο να προβλεφθούν και να αντιμετωπιστούν. Είναι τόσο επικίνδυνη η κατάσταση που εκτιμώ ότι όλοι οι διεθνείς παίκτες έχουν αντιληφθεί πλέον ότι από μια σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, το κόστος θα είναι ασήκωτο και ο όλεθρος ανεπανάληπτος, με παράπλευρες απώλειες παγκοσμίων προεκτάσεων. Είναι γι’ αυτό που πιστεύω ότι η μετρημένη ιρανική αντίδραση στο αμερικανικό πλήγμα ήταν με τέτοιο τρόπο σχεδιασμένη, ούτως ώστε ενώ ικανοποίησε την ανάγκη επίδειξης ισχύος για εσωτερική κατανάλωση, να μη δώσει την αφορμή για περαιτέρω συνέχεια εκ μέρους των ΗΠΑ, ιδιαίτερα με την αποφυγή πρόκλησης ανθρώπινων απωλειών. Με τη σχετικά ήπια απάντηση των ΗΠΑ, φαίνεται μέχρι στιγμής, τουλάχιστον, να αποκλιμακώνεται η κρίση, ή καλύτερα να παγώνει η οποιαδήποτε περαιτέρω ανάφλεξη, αφήνοντας το πεδίο ελεύθερο για μια πιο διαρκή διευθέτηση του τεράστιου χάσματος που χωρίζει τις δύο χώρες.

 

  1. Μπορεί οι φόβοι για ένα διευρυμένο πόλεμο στη Μέση Ανατολή να έχουν προς το παρόν απομακρυνθεί και η αποκλιμάκωση να έχει επιτευχθεί, μετά την υπερίσχυση πιο ψύχραιμων αποφάσεων εκ μέρους και των δύο πλευρών, όμως αυτό δεν διασφαλίζει ότι δεν θα δούμε, στο σύντομο ή απώτερο μέλλον, νέα ανάφλεξη στις σχέσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, με καταστροφικές αυτή τη φορά συνέπειες. Είναι τώρα, επομένως, που θα πρέπει η διπλωματία και όχι τα όπλα να υπερισχύσουν. Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών και η ΕΕ αποτελούν τους δύο διεθνείς θεσμούς που θα πρέπει να παρέμβουν και να καλύψουν το επικίνδυνο κενό που αφήνει η εμφανής παράλυση της πολυμερούς διπλωματίας και η υπερίσχυση μονομερών ενεργειών εκτός του πλαισίου του Χάρτη και του διεθνούς δικαίου. Δυστυχώς το γεγονός ότι μία εκ των αντιπάλων πλευρών είναι ένα από τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, δεν αφήνει πολλά περιθώρια για δράση εκ μέρους του ΟΗΕ, επομένως η ΕΕ παραμένει ο διεθνής πρωταγωνιστής που θα πρέπει επιτέλους να αποδείξει ότι έχει τη βούληση και μπορεί να συμβάλει στην αποτροπή κρίσεων με χρήση ειρηνικών μεθόδων επίλυσης διαφορών, κυρίως της διπλωματίας και της διαμεσολάβησης. Ιδιαίτερα, ως ένα των μερών της διεθνούς πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν, η ΕΕ έχει αυξημένη υποχρέωση να δράσει, ούτως ώστε το Ιράν να παραμείνει δεσμευμένο στην εν λόγω συμφωνία και να διασφαλίσει τη συμμετοχή όλων των μερών στην υλοποίησή της. Αν η ΕΕ συνεχίσει την πολιτική του αποστασιοποιημένου μεγάλου απόντος, όπως συνέβη στην περίπτωση της Συρίας, τότε θα έχουμε, δυστυχώς, δυσάρεστες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.

 

  1. Η Κύπρος παρά τη γειτνίαση με τον εύφλεκτο χώρο της Μέσης Ανατολής και τις στενές σχέσεις που διατηρεί με όλους σχεδόν τους πρωταγωνιστές των μαινόμενων συγκρούσεων, κατόρθωσε διαχρονικά να διατηρήσει την ουδετερότητά της και τη μη εμπλοκή της με οποιονδήποτε τρόπο, άμεσο ή έμμεσο, στον ξέφρενο φαύλο κύκλο των συγκρουόμενων συμφερόντων, που οδήγησαν σε ολέθριους πολέμους με την απώλεια και προσφυγοποίηση εκατομμυρίων ανθρώπων και την καταστροφή και αποσταθεροποίηση πολλών χωρών της πολύπαθης Μέσης Ανατολής. Όπως κατά τη διάρκεια της κρίσης στο Λίβανο το 2006, η Κύπρος απέδειξε ότι μπορεί να αναλάβει ρόλο ζωτικής σημασίας ως συντονιστικό κέντρο για τη διάθεση έκτακτης ανθρωπιστικής βοήθειας σε περιπτώσεις ένοπλων συγκρούσεων στην περιοχή, δεδομένης της γεωγραφικής της θέσης και των καλών σχέσεων που διατηρεί με τις χώρες της Μέσης Ανατολής, την ίδια πολιτική και ρόλο θα πρέπει να συνεχίσουμε και να ενισχύσουμε, κινούμενοι πάντοτε στα πλαίσια του διεθνούς δικαίου και των ευρύτερων πολιτικών της ΕΕ.

 

 

 

Άννα Κουκκίδη-Προκοπίου: Δύσκολα θα προχωρήσει με στρατιωτική κλιμάκωση ο Αμερικανός Πρόεδρος

 

  1. Η εκλογή Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ αναβίωσε την τεταμένη σχέση Ουάσινγκτον – Τεχεράνης, της οποίας η ένταση είχε καταλαγιάσει υπό την προεδρία Ομπάμα και με την επίτευξη της συμφωνίας περιορισμού του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν που είχε υπογραφεί. Η πρόσφατη απόσυρση των Αμερικανών, από μια συμφωνία στην οποία οι ίδιοι είχαν πρωτοστατήσει, έδωσε το έναυσμα σε μια σειρά προκλήσεων εκ μέρους του Ιράν, που στόχο είχαν, ανάμεσα σε άλλα, τάνκερ δυτικών συμφερόντων, αλλά και πιο πρόσφατα τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της σαουδαραβικής Αράμκο, σημαντικού συμμάχου των ΗΠΑ στην περιοχή. Έκτοτε, πολλές ήταν οι αμερικανικές απειλές για δράση ως απάντηση στις ιρανικές προκλήσεις, χωρίς όμως να συνοδεύονται από πράξεις.

Η δολοφονία του Σουλεϊμανί ήταν ένα μεγάλο σε έκταση, αναπάντεχο κτύπημα, του οποίου οι επιπτώσεις μπορούν να είναι πολυεπίπεδες, έστω κι αν δεν είναι άμεσες.

Είδαμε, μέχρι τώρα, μια σειρά εκδικητικών κτυπημάτων με ρουκέτες, ενάντια σε αμερικανικές βάσεις στο Ιράκ, δηλαδή γεωγραφικά και πολιτικά ευκολότερους στόχους για την Τεχεράνη, χωρίς να φαίνεται να υπάρχουν θύματα. Όμως, είναι πιθανόν ότι θα ακολουθήσουν, σε βάθος χρόνου, κι άλλες τέτοιες ενέργειες, οι οποίες θα μπορούσαν να συμπεριλάβουν κυβερνοεπιθέσεις, τρομοκρατικές επιθέσεις εναντίον στόχων φιλικά προσκείμενων στους Αμερικανούς ή ακόμα και επιθέσεις αυτοκτονίας σε αμερικανικό έδαφος, απόπειρες δολοφονίας Αμερικανών αξιωματούχων ή επιθέσεις σε λιγότερο επανδρωμένες κι άρα λιγότερο ασφαλείς πρεσβείες των ΗΠΑ. Δεν αποκλείεται να έχουμε κι άλλες επιθέσεις εναντίον ενεργειακών στόχων, αμερικανικών ή σαουδαραβικών συμφερόντων, στην περιοχή. Η (προγραμματισμένη) ενίσχυση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος θεωρείται δεδομένη και θα μπορεί να αιτιολογηθεί ευκολότερα από την ιρανική κυβέρνηση. Ανησυχητικό παραμένει και το τι μπορεί να πράξουν σιιτικές τρομοκρατικές ομάδες, οι οποίες με το θάνατο του Σουλεϊμανί θα μπορούσαν να κινηθούν ανεξάρτητα, μακριά από την τροχιά ελέγχου της Τεχεράνης.

 

  1. Ορθολογιστικά, κανένας από τους δύο πρωταγωνιστές ή και τους συμμάχους τους, δεν επιθυμεί να εμπλακεί σε μια παρατεταμένη πολεμική διένεξη, η οποία δεν θα εξυπηρετήσει καμία πλευρά και στην οποία, εν πάση περιπτώσει, η Ουάσινγκτον έχει το πάνω χέρι. Η χωρίς θύματα πυραυλική αντεπίθεση του Ιράν επέστρεψε στην Τεχεράνη να “εκδικηθεί” ναι μεν το θάνατο του Σουλεϊμανί, εις το όνομα του σιιτικού κόσμου, αλλά δεν δημιούργησε την ανάγκη για ένα σπιράλ αμερικανικών αντιδράσεων, το οποίο θα αύξανε το ρίσκο και τις πιθανότητες στρατιωτικού λάθους. Ταυτόχρονα, ο Αμερικανός Πρόεδρος καλείται να διαχειριστεί την οργή ενός μη ενημερωμένου Κογκρέσου και μιας μαινόμενης αντιπολίτευσης, ενώ βρίσκεται στο μέσο μιας διαδικασίας αποπομπής του, η οποία εστιάζεται σε μια άλλη κρίση εξωτερικής πολιτικής, με επίκεντρο την Ουκρανία. Έχοντας υποσχεθεί απεμπλοκή από το εμπόλεμο περιβάλλον της Μέσης Ανατολής, δύσκολα θα προχωρήσει με στρατιωτική κλιμάκωση, κατά τη διάρκεια προεκλογικής εκστρατείας.

Πολλοί από τους σύμμαχους του κ. Τραμπ έχουν ήδη αποδοκιμάσει τη δολοφονία Σουλεϊμανί (με έντονη την αντίδραση της Γαλλίας), ενώ η Ρωσία φαίνεται να επιθυμεί ρόλο ανεπίσημου διαμεσολαβητή, έχοντας ήδη επικοινωνήσει και με τις δύο πλευρές, αλλά και με την Κίνα. Της δολοφονίας Σουλεϊμανί ακολούθησε έκτακτη επίσκεψη του κ. Πούτιν στη Συρία κι αμέσως μετά προγραμματισμένη επίσκεψη στην Τουρκία. Η εβδομάδα τελειώνει με την επίσκεψη της κας Μέρκελ στη Μόσχα. Παρότι η Ρωσία θα εκμεταλλευτεί στο έπακρο τον αρνητικό απόηχο του αμερικανικού κτυπήματος στη Μέση Ανατολή για δικό της όφελος, σίγουρα δεν επιθυμεί περισσότερη αστάθεια στην περιοχή, κάτι που θα μπορούσε να ανατρέψει τα κεκτημένα της στη Συρία, όπου το Ιράν παραμένει σημαντικός παίκτης επί του εδάφους.

 

  1. Δύσκολα αποκομίζει κάποια από τις δύο πλευρές εντυπωσιακά οφέλη από ένα κτύπημα στην Κύπρο. Άρα, λογικά ομιλούντες, η Κυπριακή Δημοκρατία δεν φαίνεται να διατρέχει σοβαρό κίνδυνο, αυτή τη στιγμή, από την ένταση στην περιοχή. Παρ’ όλα αυτά, είναι σημαντικό να παίρνονται μέτρα ασφάλειας, με τις κυπριακές Αρχές να βρίσκονται σε επαγρύπνηση. Καλύτερα να είμαστε προσεκτικοί κι ας μη χρειάζεται, παρά το αντίθετο.