Καμία δέσμευση της διεθνούς κοινότητας για δράση κατά της υπερθέρμανσης του πλανήτη

Η διεθνής κοινότητα έδωσε στη συμφωνία του Παρισιού τα εργαλεία που θα της δώσουν ζωή, αλλά χωρίς να αναλάβει δεσμεύσεις για πιο φιλόδοξους στόχους ή για ταχύτερη δράση κατά της υπερθέρμανσης του πλανήτη, παρά τα σήματα συναγερμού και τις φυσικές καταστροφές που πλήττουν τη Γη.

Εδώ και λίγες εβδομάδες, οι επιστήμονες της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Αλλαγή του Κλίματος (IPCC/Giec) σήμαναν συναγερμό: σε έναν κόσμο όπου η μέση θερμοκρασία θα αυξηθεί κατά 2 βαθμούς Κελσίου (+2°C), που είναι ο μίνιμουμ στόχος της συμφωνίας του Παρισιού του 2015, οι επιπτώσεις θα είναι πολύ σημαντικότερες σε σχέση με έναν κόσμο που θα βρίσκεται στον +1,5 βαθμό Κελσίου, που είναι και ο ιδανικός στόχος της συμφωνίας.

Αλλά για να παραμείνει ο πλανήτης στον +1,5 C, θα απαιτηθεί μείωση κατά 50% μέχρι το 2030 των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα (CO2) σε σχέση με το 2010, τη στιγμή που οι δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει οι χώρες παραπέμπουν σε άνοδο κατά 3°C, με τις θύελλες, τα κρούσματα ξηρασίας και τις πλημμύρες που θα συνοδεύουν αυτήν την εξέλιξη.

Απέναντι στα σήματα κινδύνου, αρκετές αντιπροσωπείες χωρών και κυρίως των πιο ευάλωτων νησιωτικών κρατών, ήλπιζαν ότι σε αυτήν την 24η Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP24) στο Κατοβίτσε της Πολωνίας οι χώρες θα αναλάμβαναν τη δέσμευση να αναθεωρήσουν μέχρι το 2020 τους στόχους τους για τη μείωση εκπομπών των αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου.

Αλλά σε μία δυσμενή γεωπολιτική συγκυρία, τα κράτη επικεντρώθηκαν στην επεξεργασία των κανόνων που θα επιτρέψουν την εφαρμογή της συμφωνίας του Παρισιού, προς μεγάλη ικανοποίηση των αντιπροσωπειών, τα μέλη των οποίων χειροκρότησαν όρθια με ενθουσιασμό το κλείσιμο των εργασιών της COP24 με συμφωνία.

Τριετής εργασία

Οι κανόνες εφαρμογής της συμφωνίας του Παρισιού υπήρξαν αντικείμενο τριετούς εργασίας που ολοκληρώθηκε τις τελευταίες 14 ημέρες -και μερικές νύκτες- στο Κατοβίτσε.

Περιέχονται σε ένα κείμενο εκατό σελίδων που ορίζει τους τρόπους εφαρμογής ανά κράτος και προσφέρει κάποια ευελιξία στις αναπτυσσόμενες χώρες. «Το “manual” είναι αρκετά σαφές για να καταστήσει λειτουργική τη Συμφωνία του Παρισιού και είναι μία καλή είδηση», σχολίασε η Υπουργός Περιβάλλοντος της Ισπανίας, Τερέζα Ριβέρα. «Τα κράτη κατέγραψαν πρόοδο, αλλά αυτό που είδαμε στην Πολωνία είναι μία θεμελιώδης έλλειψη κατανόησης της σημερινής κρίσης», δήλωσε ο Μανουέλ Πουλγάρ-Βιδάλ, της WWF, υπενθυμίζοντας ότι το Giec δίνει περιθώριο 12 ετών για την ανάληψη δράσης. «Αυτή η απραγία απέναντι στην έκθεση του Giec είναι σοκαριστική», λέει η Τζένιφερ Μόργκαν της Greenpeace. «Δεν μπορούν να συνέρχονται έπειτα από αυτό και να λένε ότι δεν μπορούν να κάνουν περισσότερα!»

Το τελικό ανακοινωθέν της COP περιορίζεται στο να επαναλαμβάνει το αίτημα ανανέωσης των στόχων μέχρι το 2020, η οποία έχει ήδη διατυπωθεί στη συμφωνία του Παρισιού. Τονίζεται ο επείγων χαρακτήρας της αναπροσαρμογής των στόχων, χωρίς ωστόσο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.

Η διάσταση των θέσεων απέναντι στα συμπεράσματα της έκθεσης του Giec εμφανίσθηκε κατά τη διάρκεια των εργασιών της COP24, με τις ΗΠΑ, τη Σαουδική Αραβία και τη Ρωσία να αρνούνται με επιμονή τη λέξη “αποδέχονται” στο κείμενο του τελικού ανακοινωθέντος. Υπ’ ατμόν για αποχώρηση από τη συμφωνία του Παρισιού, αλλά προς το παρόν εντός, οι Ηνωμένες Πολιτείες υπερασπίσθηκαν έντονα τις παραδοσιακές τους θέσεις, επισημαίνουν οι παρατηρητές, που θεωρούν ότι οι αμερικανικές θέσεις βάρυναν στους κανόνες που αφορούν τις αναπτυσσόμενες χώρες. «Ο μεγαλύτερος ρυπαντής της ιστορίας και ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου σήμερα λέει στις αναπτυσσόμενες χώρες “έχετε τις ίδιες υποχρεώσεις με εμάς”, μπλοκάροντας παράλληλα την πρόοδο στις απαραίτητες μεταφορές τεχνολογίας και στην οικονομική υποστήριξη», κατήγγειλε η Μίνα Ραμάν της ΜΚΟ Third World Network. Απέναντι στο κενό που αφήνει η μελλοντική αμερικανική αποχώρηση, η Κίνα πέρασε στην υψηλότερη ταχύτητα, δήλωσε η Υπουργός Περιβάλλοντος του Καναδά, Κάθριν ΜακΚένα, η οποία θεωρεί ότι οι Κινέζοι επέδειξαν “ευελιξία”.

Υπέρ της βιομηχανίας του άνθρακα η Πολωνία

Όσο για την Πολωνία, ο Πρόεδρος της οποίας υπερασπίσθηκε με νύχια και με δόντια τη βιομηχανία άνθρακα κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης, δέχθηκε επίσης έντονες επικρίσεις. «Είτε πρόκειται για τη διαστροφή της χρησιμοποίησης αυτής της διάσκεψης ως εμπορικής έκθεσης κάρβουνου… ή για την έλλειψη ενδιαφέροντος για φιλόδοξα αποτελέσματα, δεν θα θυμόμαστε με τρυφερότητα τους Πολωνούς», δήλωσε ο Μοχάμεντ Άντοφ της ΜΚΟ Christian Αid. Η χρηματοδότηση των πολιτικών για το κλίμα είναι η άλλη μεγάλη ανησυχία των φτωχών χωρών και κυρίως ο τρόπος οργάνωσης των πόρων που έχει υποσχεθεί να προσφέρει ο Βορράς από το 2025.

Την ώρα που οι χώρες του Βορρά έχουν υποσχεθεί ότι θα αυξήσουν σε 100 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως τη χρηματική βοήθεια για το κλίμα μέχρι το 2020, ορισμένες χώρες όπως η Γερμανία ανακοίνωσαν νέες παροχές, κυρίως στο Πράσινο Ταμείο. Και η Παγκόσμια Τράπεζα υποσχέθηκε 200 δισεκατομμύρια δολάρια για την περίοδο 2021- 2025. «Αλλά είναι ξεκάθαρο ότι πρέπει να προχωρήσουμε περισσότερο και να κάνουμε περισσότερες συγκεκριμένες εξαγγελίες για να πείσουμε τις αναπτυσσόμενες χώρες ότι θα υποστηριχθούν στις προσπάθειές τους για τη μετάβαση προς τη χαμηλή κατανάλωση άνθρακα», τονίζει ο Ντέιβιντ Λεβάι του Institut des Relations Internationales.

Το πιο απροσδόκητο, οι κανόνες των μηχανισμών ανταλλαγής ποσοστώσεων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, μπλόκαραν επί ώρες σήμερα την ολοκλήρωση των εργασιών, με τη Βραζιλία να ηγείται της αμφισβήτησης.

Το κύριο μέρος αυτού του πολύ τεχνικού θέματος, το οποίο όμως είναι απαραίτητο για να προληφθεί ο υπολογισμός των εκπομπών ρύπων δύο φορές, αποσύρθηκε από το τελικό κείμενο. Γεγονός που εξόργισε έναν βετεράνο παρατηρητή των διαπραγματεύσεων: «Αυτή η διάσκεψη καθυστέρησε λόγω των αντιρρήσεων της Βραζιλίας, την ώρα που θα έπρεπε να καθυστερήσει λόγω των αντιρρήσεων των μικρών νησιών! Είναι τραγικό!»

Όμως, όπως τόνιζε, μοιρολατρικά, ο Πρωθυπουργός των Φίτζι, Φρανκ Μπαϊνιμαράμα, πρόεδρος της COP23, το νησί του με πληθυσμό μικρότερο του ενός εκατομμυρίου κατοίκων δεν μπορεί «να απειλήσει ή να αναγκάσει κανέναν να μην κάνει ό,τι θέλει».

Greenpeace: Θα έπρεπε να πετύχουμε πολύ περισσότερα

«Η έγκριση των κανόνων που διέπουν την εφαρμογή της συμφωνίας του Παρισιού αποτελεί τη βάση για μια διαδικασία μετασχηματισμού, η οποία απαιτεί φιλοδοξία από τη διεθνή κοινότητα για να γίνει πράξη. Η επιστήμη δείχνει ότι χρειαζόμαστε φιλοδοξία για να νικήσουμε την κλιματική αλλαγή. Από δω και στο εξής λοιπόν οι πέντε προτεραιότητες είναι: φιλοδοξία, φιλοδοξία, φιλοδοξία, φιλοδοξία και φιλοδοξία», ήταν το μήνυμα του ΓΓ του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες.

Εκπρόσωποι διαφόρων οργανώσεων, όπως της Greenpeace, εξέφρασαν απογοήτευση για τα αποτελέσματα. Σύμφωνα με την επικεφαλής της ΜΚΟ, Τζένιφερ Μόργκαν, «μετά από μια χρονιά γεμάτη καταστροφές που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, καθώς και τις προειδοποιήσεις κορυφαίων επιστημόνων θα έπρεπε να πετύχουμε πολύ περισσότερα. Ο ορισμός κανόνων για την προστασία του περιβάλλοντος δεν αρκεί όταν πολλές χώρες απειλούνται να εξαφανιστούν από το χάρτη». Κριτική στα αποτελέσματα ασκεί και το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση, το οποίο εκτιμά ότι «οι αποφάσεις δεν αρκούν για να περιοριστεί η υπερθέρμανση του πλανήτη στους 1,5 βαθμούς Κελσίου».

Η επόμενη Διάσκεψη για το Κλίμα θα πραγματοποιηθεί στη Χιλή τον Δεκέμβριο του 2019 ή τον Ιανουάριο του 2020. Ήδη ο Χιλιανός Πρόεδρος Σεμπαστιάν Πένια έγραψε στο Twitter ότι η χώρα του θα κάνει ό,τι μπορεί «για να συμβάλλει στη συγκράτηση υπερθέρμανσης του πλανήτη και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής».

Μας έχεις Like στο Facebook ;