∆ιαλεκτικός Υλισµός – Γνωσιολογία (6): Αντικειµενική Αλήθεια (1)

Έχει τονισθεί πλειστάκις προηγουµένως ότι η γνώση είναι το αποτέλεσµα της ανθρώπινης δραστηριότητας.

Οι άνθρωποι, καθοδηγούµενοι από τους ιστορικά διαµορφωνόµενους κατά καιρούς στόχους τους, δηµιουργούν ειδικά εργαλεία, µηχανήµατα, άλλα µέσα που τους υποβοηθούν να κατανοήσουν όσο το δυνατόν καλύτερα και πληρέστερα την υπάρχουσα αντικειµενική πραγµατικότητα. Και η δεδοµένη κατανόηση, των ευρισκόµενων διαδικασιών και φαινοµένων υπό το µικροσκόπιο της µελέτης από τον άνθρωπο, όλο και περαιτέρω ενισχύεται και εµβαθύνεται µε την πάροδο του χρόνου.


Για δε την ίδια την πρακτική δραστηριότητα του ανθρώπου είναι αναγκαία και απαραίτητη η γνώση και µάλιστα στην υψηλότερη δυνατή βαθµίδα της, ώστε να επιτυγχάνεται µια όσο το δυνατόν πληρέστερη και πιο ακριβής αντανάκλαση του αντικειµενικού κόσµου, έτσι όπως αυτός υπάρχει ανεξάρτητα από τη συνείδηση του ανθρώπου και τη δράση του.

Ακριβώς εδώ επικεντρώνεται η προσοχή µας όταν γίνεται λόγος για την αληθή γνώση. Τώρα τι εξυπακούεται µε την έννοια «αληθής γνώση», πώς αυτή είναι δυνατό να επιτευχθεί και ποια είναι τα κριτήριά της, σύµφωνα µε τα οποία µπορούµε να τη διαχωρίσουµε από την αναληθή, τη φανταστική ή τη ψεύτικη;

Παραδοσιακά από την αρχαιότητα αληθής ονοµάζεται εκείνη η γνώση, που ουσιαστικά ανταποκρίνεται στην υπάρχουσα πραγµατικότητα. Ένας τέτοιος όµως ορισµός είναι τόσο ευρύς, αλλά και συνάµα τόσο ασαφής, που ουσιαστικά γίνεται αποδεκτός από αλληλοαποκλειόµενες φιλοσοφικές προσεγγίσεις και σκέψεις τόσο υλιστικές, όσο και ιδεαλιστικές.

Σχεδόν όλοι οι φιλόσοφοι θεωρούν ως στόχο της γνώσης την επίτευξη από τον άνθρωπο της αλήθειας και αυτή η προσέγγιση προσδιορίζει ότι για όλους αυτούς είναι αποδεκτό ότι η αλήθεια όντως υπάρχει.


Ο µαρξισµός-λενινισµός όµως ως µια ποιοτικά διαφορετική φιλοσοφική σκέψη από τις προϋπάρχουσες φιλοσοφικές κατευθύνσεις δεν θα µπορούσε να αποδεχθεί τον πιο πάνω γενικά αφηρηµένο και ασαφή ορισµό περί της αλήθειας.

Γι’ αυτό και η µαρξιστική φιλοσοφία προχώρησε παραπέρα, συγκεκριµενοποιώντας την έννοια της αλήθειας και προσδιορίζοντάς την ως αντικειµενική αλήθεια, δηλαδή γνώση, το περιεχόµενο της οποίας δεν εξαρτάται ούτε από το υποκείµενο, ούτε από το µεµονωµένο άτοµο, όπως επίσης δεν εξαρτάται ούτε από την ανθρωπότητα στο σύνολό της.

Η αλήθεια δεν είναι πέραν των ορίων του ατόµου

Όπως σηµειώθηκε σε προηγούµενα σηµειώµατα, δεν µπορεί να υπάρχει η όποια γνώση ανεξάρτητη από την πρακτική δραστηριότητα του ανθρώπου και αυτό συµβαίνει και µε την αλήθεια. Ως εκ τούτου, από θέση αρχής οι µαρξιστές δεν µπορούν να αποδεχτούν γιατί είναι και αβάσιµη, την εκφραζόµενη άποψη των αντικειµενικών ιδεαλιστών, που τοποθετούν την αλήθεια γενικά και αόριστα πέραν των ορίων του ίδιου του ατόµου και της ανθρωπότητας σε κάποιον άλλον υπερβατικό κόσµο.


Από την άλλη άποψη όµως, η αλήθεια είναι αυτή που είναι επειδή το ίδιο το περιεχόµενό της αποτελεί την αντικειµενική πραγµατικότητα, δεδοµένου ότι αυτή η αλήθεια την αντανακλά ανάλογα. Και ως επικύρωση των λεχθέντων: Οι προτάσεις «στη δοµή του ατόµου οποιουδήποτε στοιχείου υπάρχει ηλεκτρόνιο» ή «η όποια καπιταλιστική κοινωνία στηρίζεται στην εκµετάλλευση ενός ανθρώπου από έναν άλλο» αποτελούν αντικειµενικές αλήθειες, γιατί το περιεχόµενό τους επεξηγείται από την ίδια την αντικειµενική πραγµατικότητα, δηλαδή από εκείνη την κατάσταση πραγµάτων, που υπάρχει ανεξάρτητα από τη συνείδησή µας.

Στην αντικειµενική αλήθεια εκφράζεται η διαλεκτική σχέση του υποκειµένου και του αντικειµένου. Από τη µια η αλήθεια είναι υποκειµενική, γιατί είναι µορφή της ανθρώπινης δραστηριότητας, χωρίς την οποία δεν θα µπορούσε να εκδηλωθεί και από την άλλη είναι και αντικειµενική γιατί το περιεχόµενό της δεν εξαρτάται ούτε από το µεµονωµένο άτοµο, ούτε από την ίδια την ανθρωπότητα στο σύνολό της, αλλά από την αντικειµενική πραγµατικότητα, όπως αυτή υπάρχει.

Για τους υποστηρικτές λοιπόν της υλιστικής φιλοσοφίας αποτελεί ουσιαστική υποχρέωση η αναγνώριση της αντικειµενικής αλήθειας, την ίδια στιγµή, που για τους αγνωστικιστές -υποκειµενικοί ιδεαλιστές- «αντικειµενική αλήθεια δεν µπορεί να υπάρξει» γιατί αυτοί µε τις θέσεις τους ουσιαστικά αποκλείουν τη δυνατότητα αντανάκλασης στη σκέψη του ανθρώπου των φαινοµένων και διαδικασιών, τέτοιων όπως αυτές υπάρχουν αντικειµενικά και ανεξάρτητα από τη γνώση.

Ακολουθήστε το dialogos.com.cy, στο Google News

Οι τελευταίες ειδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο και όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.