Ηλίας Δημητρίου: Δουλεύουμε συλλογικά και με περισσότερο πείσμα

Συνέντευξη στον Αντώνη Γεωργίου
Η δεύτερη, μετά το Fish n’ Chips, μεγάλου μήκους ταινία του Κύπριου σκηνοθέτη Ηλία Δημητρίου, SMAC, παρουσιάζεται στις 20 Απριλίου στη Λεμεσό και στις 22 Απριλίου στη Λευκωσία, στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογραφικές Μέρες Κύπρου 2016. Μια ταινία της κρίσης, όχι όμως για την κρίση, αλλά για το φόβο του ανθρώπου μπροστά στο θάνατο. Η ερμηνεία της Βαγγελιώς Ανδρεαδάκη στην ταινία, αναγνωρίστηκε και βραβεύτηκε πρόσφατα από την Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου. Μιλάμε με τον Ηλία Δημητρίου για την ταινία του, αλλά και τις ταινίες μικρού μήκους, «το όπιο του κινηματογραφιστή», τον ελληνικό αλλά και τον κυπριακό κινηματογράφο και τα Φεστιβάλ Κινηματογράφου που ο ρόλος τους «είναι πρώτα απ’ όλα παιδευτικός».

ΗΛΙΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Υπάρχει εξέλιξη στον κυπριακό κινηματογράφο και ποσοτική και ποιοτική

Τι είναι το SMAC (Second Mitochondrial Activator of Caspases) και γιατί έδωσες το όνομα αυτό στην ταινία σου;

SΜΑC είναι τα αρχικά μιας πρωτεΐνης που βρίσκεται στα κύτταρά μας και ρυθμίζει τον φυσιολογικό θάνατο των κυττάρων, την απόπτωσή τους δηλαδή. Χωρίς αυτή την πρωτεΐνη τα κύτταρά μας μένουν αθάνατα. Δυστυχώς όμως εμείς δεν μένουμε αθάνατοι, καθώς αυτά πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα, δημιουργούνται νεοπλασίες οι οποίες τελικά μας σκοτώνουν.  Η ιδέα για να χρησιμοποιήσω αυτό τον τίτλο προέκυψε μέσα από μια σειρά γεγονότων. Πριν από τρία περίπου χρόνια αμέσως μετά το τέλος της προηγούμενής μου ταινίας ξεκίνησα ένα ντοκιμαντέρ για έναν άστεγο στην Αθήνα, το οποίο έμεινε ανολοκλήρωτο με το κλείσιμο της ΕΡΤ. Την ίδια περίοδο αναγκάστηκα να βρεθώ στο αντικαρκινικό νοσοκομείο του Αγίου Σάββα για μια επέμβαση που ευτυχώς είχε αίσιο τέλος. Ετσι άρχισα να ψάχνω στο διαδίκτυο για τον καρκίνο και ανακάλυψα τυχαία την ύπαρξη αυτής της πρωτεΐνης που έχει το παράξενο όνομα ‘SMAC DIABLO’ ή απλά ‘SMAC’ και πως πολλά εργαστήρια προσπαθούν να συνθέσουν αυτή την πρωτεΐνη ώστε να δράσει στοχευμένα στα καρκινικά κύτταρα. Τον άστεγο είχα την πρόθεση να τον φιλοξενήσω στο σπίτι μου για όσο καιρό χρειαστεί, όμως τελικά δεν το έκανα. Κι έτσι προέκυψε η ταινία. Ο κεντρικός χαρακτήρας διαγιγνώσκεται με καρκίνο και στην προσπάθειά του να βρει συμπαράσταση φιλοξενεί έναν άστεγο, ο οποίος λειτουργεί καταλυτικά στη σχέση τους, όπως ακριβώς η πρωτεΐνη SMAC στα κύτταρα.

Η ταινία έχει ήδη παρουσιαστεί σε φεστιβάλ, ήταν υποψηφία για τέσσερα βραβεία της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου και πήρε το ένα. Ποια η ανταπόκριση κοινού και κριτικών;

Η ταινία πήρε το βραβείο ερμηνείας για τη Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη και ήταν υποψήφια για βραβείο καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσίας και σεναρίου. Υπήρξε μεγάλη αποδοχή τόσο από το κοινό όσο και από τους κριτικούς. Ο Παναγιώτης Τιμογιαννάκης, ο Χρήστος Μήτσης, η Ευάννα Βενάρδου, ο Νίνος Μικελίδης, ο Ρόμπυ Εκσιέλ, ο Νεκτάριος Σακκάς γράφουν από πολύ θετικά ως διθυραμβικά σχόλια για την ταινία. Για όσους γνωρίζουν αυτά τα ονόματα ξέρουν πόσο δύσκολοι είναι. Ο πιο δύσκολος όλων ο Παναγιώτης Τιμογιαννάκης γράφει για τη Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη ότι η ερμηνεία της ειναι «Σ-Υ-Γ-Κ-ΛΟ-Ν-Ι-Σ-Τ-Ι-Κ-Η!» έτσι ακριβώς το γράφει, «… το παίξιμό της ακούμπαγε σε ένα εκπληκτικό σενάριο που της πρόσφερε ένα ρόλο μοναδικό, ολόκληρο το έργο. Με άπειρα ανεβοκατεβάσματα τόνων και ημιτονίων». Οταν ακούς αυτά τα λόγια από τον πιο δύσκολο κριτικό, τότε αρχίζεις να πιστεύεις πως μάλλον άξιζε τον κόπο που έγινε αυτή η ταινία.

H ταινία καταπιάνεται με αρκετά και δύσκολα θέματα -θνητότητα, αποδοχή εαυτού, σεξουαλικότητα, εθισμό, κρίση, μετανάστευση. Πώς τα διαχειρίζεται;
Η ταινία έχει ένα θέμα. Το φόβο του ανθρώπου απέναντι στο θάνατο και πώς αυτός διαχειρίζεται αυτόν το φόβο. Τα υπόλοιπα είναι υπο-θέματα που προκύπτουν από την πολυπλοκότητα των δύο κεντρικών ηρώων. Και όπως συμβαίνει στην πραγματική ζωή ο καθένας από μας δεν προσδιορίζεται μόνο από μια ταυτότητα, αλλά πολλές.

Είναι μια ταινία για την κρίση, μια ταινία με φόντο την κρίση ή μια ταινία της κρίσης;

Είναι και τα τρία. Να αρχίσω από το τελευταίο. Είναι μια ταινία της κρίσης, καθώς γυρίστηκε με πάρα πολύ λίγα χρήματα. Σχεδόν με τα χρήματα μιας μικρού μήκους. Ευτυχώς τελικά αυτό δεν ήταν αρνητικό για την ταινία. Η κρίση στην Ελλάδα μάς έχει αναγκάσει να δουλεύουμε συλλογικά και με περισσότερο πείσμα να δημιουργήσουμε με πολύ λιγότερα χρήματα. Η ταινία ασφαλώς έχει φόντο την κρίση, αλλά δεν είναι μια ταινία για την κρίση. Από τη στιγμή που η ταινία είναι σύγχρονη, τότε είναι επόμενο η κρίση να ποτίζει την ατμόσφαιρά της και αυτή να προκύπτει μέσα από τη δράση των χαρακτήρων της.

Διακρίνεις κάποια τάση στις καινούργιες ταινίες, ελληνικές, κυπριακές όσο και ξένες;  Πόσο επηρέασαν η κρίση και τα πολιτικά γεγονότα γενικότερα τη θεματολογία των ταινιών;
Οχι, δεν υπάρχει κάποια παγκόσμια τάση που να κυριαρχεί, καθώς παρακολουθώ τα εγχώρια και τα ξένα φεστιβάλ. Υπάρχουν πολλές τάσεις ταυτόχρονα και πολύ ενδιαφέρουσες. Ανάμεσα σε αυτές και το δικό μας Greek weird cinema. Η κρίση αλλά και τα πολιτικά γεγονότα γενικότερα πάντα επηρεάζουν τους δημιουργούς. Πρόσφατα είδα τρεις τουρκικές ταινίες που καταπιανόντουσαν και οι τρεις με το θέμα της τρομοκρατίας και την παράνοια της κρατικής εξουσίας απέναντί της. Επόμενο είναι. Αν έβλεπα στο σινεμά τους αντίστοιχα θέματα που βλέπουμε στις τουρκικές τηλεοπτικές σειρές, οι οποίες δεν έχουν καμιά σχέση με την πραγματικότητα της χώρας, θα ανησυχούσα. Είναι φυσική εξέλιξη οι ταινίες να επηρεάζονται από τα πολιτικά γεγονότα που συμβαίνουν στην κάθε χώρα που αυτά συμβαίνουν.

Οταν ήμουν εγώ στο σχολείο, το όνειρο όλων ήταν να γίνουν Chartered Acountant! Τώρα ευτυχώς τα παιδιά ονειρεύονται κι άλλα πράγματα.


Είχες ασχοληθεί αρκετά με τις ταινίες μικρού μήκους, βραβευμένες οι πιο πολλές. Ηταν λόγω (οικονομικής) ανάγκης ή αγαπάς αυτό το είδος;

Τις ταινίες μικρού μήκους δεν τις γυρίζουμε για βιοποριστικούς λόγους. Οι ταινίες μικρού μήκους γίνονται στα διαλείμματα του βιοπορισμού μας. Για να κάνεις σινεμά αυτή την εποχή πρέπει να είσαι άρρωστος ή παλαβός. Οι μικρού μήκους είναι το όπιο του κινηματογραφιστή. Εννοείται πως αγαπώ αυτό το είδος και με την πρώτη ευκαιρία θα ξανακάνω. Αλλά όχι για βιοπορισμό (γέλια).

Είναι η δεύτερή σου μεγάλου μήκους ταινία και έχει φόντο την Αθηνά, ενώ η προηγούμενη, το Fish n’ Chips, είχε φόντο την Κύπρο. Πού αισθάνεσαι πιο κοντά;

Την Κύπρο την κουβαλάω μέσα μου. Στην Αθήνα επέλεξα να ζήσω γιατί την αγαπώ. Και οι δύο τόποι με έχουν πονέσει πολύ. Οταν είμαι στην Αθήνα μού λείπει η Κύπρος, αλλά όταν είμαι στην Κύπρο μού λείπει η Ελλάδα.

Ο ελληνικός κινηματογράφος βγαίνει ξανά έξω από τα σύνορα της χώρας ή απλώς κάποιες ταινίες και κάποιοι σκηνοθέτες κάνουν διεθνή καριέρα;
Οι δημιουργοί αυτοί της περιόδου κάνουν ταινίες που τυχαίνει να έχουν μεγαλύτερη παρουσία στα διεθνή φεστιβάλ. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάνουν καλύτερες ή χειρότερες ταινίες από τους προηγούμενους. Καλό είναι για μας τους νεότερους να μην ξεχνάμε πως χρυσό φοίνικα στις Κάννες έχουμε να δούμε από την εποχή του Αγγελόπουλου.

Παρατηρείς κάποιαν εξέλιξη στον κυπριακό κινηματογράφο;

Φυσικά και υπάρχει εξέλιξη. Και ποσοτική και ποιοτική. Αυτό οφείλεται κυρίως στην κρατική στήριξη του σινεμά, αλλά και στην παιδεία. Οταν ήμουν εγώ στο σχολείο, το όνειρο όλων ήταν να γίνουν Chartered Acountant! Τώρα ευτυχώς τα παιδιά ονειρεύονται κι άλλα πράγματα.

Από την εμπειρία σου με τη συμμετοχή σου τόσο στο Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Μικρούς Μήκους της Κύπρου όσο και στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογραφικές Μέρες Κύπρου τι άποψη έχεις για αυτά τα φεστιβάλ;

Ενα φεστιβάλ για να αρχίσει να εδραιώνεται θέλει τουλάχιστον μια δεκαετία συνεχόμενης καλής παρουσίας. Πιστεύω πως και τα δύο φεστιβάλ είναι σε καλό δρόμο. Στόχος θα πρέπει να είναι να φέρουν την τοπική κοινωνία στις αίθουσες, γιατί ο ρόλος ενός φεστιβάλ είναι πρώτα απ’ όλα παιδευτικός. Είναι πολύ λυπηρό οι Κύπριοι φοιτητές να κάθονται και να πίνουν τον εσπρέσο τους αχάπαροι στην ίδια πλατεία που γίνονται οι προβολές των ταινιών.

Τι θα «συμβούλευες» τους οργανωτές να προσέξουν για να κρατήσουν το θεσμό σε ένα υψηλό επίπεδο και να τον επεκτείνουν;

Νομίζω πως τα έχουν καταφέρει πολύ καλά μέχρι τώρα. Αν θέλουν όμως να επεκτείνουν το θεσμό θα πρέπει να προσανατολίζονται στο να εξελίξουν τα δύο φεστιβάλ σε τόπους συνάντησης και δημιουργίας ταινιών χωρίς όμως να απολέσουν τον τοπικό τους χαρακτήρα. Με εργαστήρια για το σενάριο και για την ανάπτυξη συμπαραγωγών. Ενα κυπριακό Crossroads π.χ. θα έδινε στα δύο φεστιβάλ μια μεγαλύτερη αναγνώριση. Φανταστείτε μια ταινία που βραβεύεται στις Κάννες ή στο Βερολίνο να έχει γεννηθεί στην Κύπρο! Αυτό βέβαια χρειάζεται τόσο τη στήριξη της Πολιτείας όσο και της τοπικής κοινωνίας.

Google News icon Aκολουθήστε μας στο Google News

Οι τελευταίες ειδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο και όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy