Ισλανδία… το ιδεατό πρότυπο διαχείρισης της οικονομικής κρίσης

Το 2008 έφτασε στα όρια της χρεοκοπίας. Σήμερα έχει ρυθμό ανάπτυξης 4,3% και ανεργία μόλις 4,2%, ενώ είναι η χώρα με την πιο μικρή ανισοκατανομή εισοδήματος

Κι όμως υπάρχει εναλλακτική συνταγή – μάλιστα με πολύ καλύτερα αποτελέσματα – απ’ αυτή της Τρόικας.

Η Ισλανδία ήταν από τις πρώτες χώρες οι οποίες πλήγηκαν από τη διεθνή οικονομική κρίση. Το 2008 έφτασε στα όρια της χρεοκοπίας, ενώ σχεδόν το σύνολο (95%) του χρηματοπιστωτικού της συστήματος κατέρρευσε εν μια νυκτί. Αρνήθηκε όμως να ακολουθήσει τη συνταγή της Τρόικας. Δεν έσωσε τις τράπεζες. Εφάρμοσε δική της συνταγή. Σήμερα, όχι απλώς έχει ξεπεράσει την κρίση, αλλά έχει ρυθμό ανάπτυξης 4,3% και ανεργία μόλις 4,2%, ενώ το δημόσιο χρέος της χώρας αναμένεται να μειωθεί κάτω από το 94% το 2016. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι είναι η χώρα με την πιο μικρή ανισοκατανομή εισοδήματος!

Τη συνταγή της Ισλανδίας, η οποία αποτελεί πραγματικό πρότυπο διαχείρισης της οικονομικής κρίσης, ανέλυσε ο πρώην Υπουργός Οικονομικών της χώρας, Στέινγρκιμουρ Σίγκφουσον (Steingrímur J. Sigfússon), σε ημερίδα την οποία διοργάνωσε πρόσφατα το ΑΚΕΛ σε συνεργασία με το Κέντρο Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, με θέμα: «Οι οικονομικές πολιτικές της ΕΕ και οι ευρύτερες κοινωνικές επιπτώσεις».

Η συνταγή της Ισλανδίας περιλαμβάνει τρία βασικά χαρακτηριστικά: απόδοση δικαιοσύνης για το σκάνδαλο στις τράπεζες, διαμερισμό του βάρους της κρίσης με τρόπο κλιμακωτό, πρώτα οι έχοντες και μετά οι υπόλοιποι και έμφαση σε μέτρα ανάπτυξης.

Τράπεζες

Η πρώτη κίνηση της Ισλανδίας ήταν να μεταφέρει το σύνολο των καταθέσεων και των δανείων σε νέες εθνικοποιημένες τράπεζες. Στη συνέχεια άφησε τις παλιές ιδιωτικές τράπεζες να καταρρεύσουν. Επίσης «κούρεψε» τα δάνεια (σ.σ.:βοήθησε ότι είχε δικό της νόμισμα), ενώ παρέπεμψε στη δικαιοσύνη όλους τους υπαίτιους της τραπεζικής κρίσης (σ.σ.: πολλοί κατέληξαν στη φυλακή).

Οι ενέργειες της Ισλανδίας προκάλεσαν την οργίλη αντίδραση των γνωστών κύκλων. Το ΔΝΤ απειλούσε να διακόψει κάθε βοήθεια. Επίσης η Βρετανία και η Ολλανδία απειλούσαν με σκληρή καταστολή, η οποία θα οδηγούσε τη χώρα σε απομόνωση. Ακόμη, η Βρετανία απειλούσε να «παγώσει» τις καταθέσεις και τις αποταμιεύσεις των Ισλανδών. Επίσης, η Κομισιόν έσυρε τη χώρα σε δικαστική διαμάχη υποστηρίζοντας ότι παραβίασε την ευρωπαϊκή οδηγία για την εγγύηση των καταθέσεων και τους κανόνες μη διάκρισης καταθετών.

Ομως δεν πτοήθηκε. Συνέχισε να εφαρμόζει τη δική της συνταγή, ενώ τελικά το δικαστήριο τη δικαίωσε επισημαίνοντας ότι το ρυθμιστικό πλαίσιο του χρηματοπιστωτικού συστήματος θα πρέπει να αναθεωρηθεί, στη βάση της ενίσχυσης της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, εν μέσω οικονομικής κρίσης.

Δημόσια οικονομικά

Η δεύτερη κίνηση της Ισλανδίας ήταν η λήψη μέτρων για τα δημόσια οικονομικά. Με μία διαφορετική, όμως, φιλοσοφία απ’ αυτή που εφαρμόστηκε εδώ στην Κύπρο και σε άλλες χώρες του μνημονίου.
Σύμφωνα με τον πρώην Υπουργό Οικονομικών της χώρας, Στέινγρκιμουρ Σίγκφουσον, η Ισλανδία άλλαξε το φορολογικό της σύστημα. Μεταξύ άλλων εφάρμοσε τρεις διαφορετικούς συντελεστές για το φόρο εισοδήματος, ανάλογα με την οικονομική επιφάνεια του κάθε πολίτη, αντί του ενιαίου συντελεστή που υπήρχε προηγουμένως. Επίσης επέβαλε ειδικό φόρο για τους μεγαλοϊδιοκτήτες.

Ακόμη, άλλαξε από ενιαία σε κλιμακωτή τη φορολογία επί των κεφαλαιουχικών κερδών, παραχωρώντας την ίδια ώρα έκπτωση στους μικρούς αποταμιευτές. Επίσης, άλλαξε από ενιαία σε κλιμακωτή και τη φορολογία για τα εταιρικά κέρδη.

Σε σχέση με τις περικοπές, το βάρος διαμοιράστηκε – και πάλι – με κλιμακωτό τρόπο. Συγκεκριμένα, έγιναν περικοπές ύψους 15% – 20% στα λειτουργικά έξοδα της γενικής διοίκησης. Επίσης από τους υψηλόμισθους του Δημοσίου έγιναν επιπλέον μειώσεις μισθών μέχρι και 15%.

Γενικά υπήρξαν μεγάλες περικοπές, ωστόσο τα επιδόματα ανεργίας και κοινωνικής ασφάλισης παρέμειναν ανέπαφα.


19 προτάσεις από ΑΚΕΛ

8

«Η πολιτική της λιτότητας ερωτοτροπεί με την ύφεση. Δοκιμάστηκε, απέτυχε και αποδοκιμάστηκε. Ωρα λοιπόν για αλλαγή πορείας».

Με τις πιο πάνω επισημάνσεις, ο επικεφαλής του Γραφείου Οικονομικής Πολιτικής του ΑΚΕΛ, Σταύρος Ευαγόρου, κατέθεσε 19 προτάσεις που αφορούν τα δημόσια οικονομικά, την ώθηση της ανάπτυξης, την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και την εξυγίανση του τραπεζικού τομέα. Οι προτάσεις είναι οι εξής:

1. Επανασχεδιασμός της οικονομίας στη βάση ενός νέου κοινωνικο-οικονομικού μοντέλου στο πλαίσιο του οποίου να βρίσκονται σε αρμονία η οικονομική ανάπτυξη και η κοινωνική συνοχή.

2. Ριζική μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος με στόχο τη δικαιότερη κατανομή των φορολογικών βαρών, τη δικαιότερη ανακατανομή των πόρων, την υιοθέτηση κινήτρων για την ανάπτυξη και την πάταξη της φοροδιαφυγής.

3. Ορθολογιστικό νοικοκύρεμα στα δημόσια οικονομικά κατά τρόπο που οι εξοικονομήσεις να οδηγούν στην απελευθέρωση πόρων, οι οποίοι να διοχετεύονται για την ανάπτυξη και την ενίσχυση του κοινωνικού κράτους.

4. Διατήρηση του κοινωνικού χαρακτήρα των οργανισμών δημόσιας ωφέλειας και άμεσο νοικοκύρεμά τους, αναδιάρθρωση και εκσυγχρονισμό τους, ώστε να λειτουργήσουν αποτελεσματικότερα και να αποτελέσουν βραχίονες ανάπτυξης και περαιτέρω ενίσχυσης των οικονομικών του κράτους.

5. Στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων με εξειδικευμένα προγράμματα και με αξιοποίηση κονδυλίων από την ΕΕ.

6. Καταρτισμός νέας σύγχρονης στρατηγικής για στήριξη και ανάπτυξη της βιομηχανικής παραγωγής.

7. Εισαγωγή αγροτικής μεταρρύθμισης με τον αγρότη στο επίκεντρο της ανάπτυξης και νέες ριζοσπαστικές μεθόδους παραγωγής και εμπορίας.

8. Εκσυγχρονισμός και ριζική μεταρρύθμιση της τουριστικής πολιτικής.

9. Αναβάθμιση της πολιτικής του κράτους με στόχο την προσέλκυση ξένων παραγωγικών επενδύσεων.

10. Προώθηση πιο ευφάνταστης πολιτικής για μετατροπή της Κύπρου σε κέντρο παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών.

11. Στήριξη της ανάπτυξης στους τομείς της έρευνας και της καινοτομίας και συνεχής βελτίωση της παραγωγικότητας μέσα από την τεχνολογική αναβάθμιση, τη βελτίωση των τεχνικών διεύθυνσης των κυπριακών επιχειρήσεων και τη συνεχή επιμόρφωση των εργαζομένων.

12. Ανασυγκρότηση της κοινωνικής πολιτικής με στόχο την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού και τη στήριξη των κοινωνικά ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού και αποκατάσταση του κοινωνικού κράτους.

13. Προστασία της εργασίας και σεβασμός των εργασιακών θέσμιων και του μοντέλου εργασιακών σχέσεων.

14. Δημιουργία νέων, ποιοτικών και αξιοπρεπών θέσεων εργασίας για καταπολέμηση της ανεργίας.

15. Διαμόρφωση Ενιαίας Εθνικής Στεγαστικής Πολιτικής.

16. Υπεράσπιση του κοινωνικού χαρακτήρα στους τομείς της Υγείας, της Παιδείας, του Αθλητισμού και του Πολιτισμού.

17. Εξυγίανση του τραπεζικού τομέα μέσω αυστηρότερης εποπτείας και εφαρμογής των κανόνων εταιρικής διακυβέρνησης και η αναμόρφωση του χαρακτήρα του, ώστε να αποκατασταθεί η στήριξη προς την πραγματική οικονομία.

18. Εισαγωγή μέτρων και πολιτικών για ελάφρυνση υπερδανεισμένων νοικοκυριών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων (επιτόκιο, χρεώσεις, μη εκποίηση πρώτης κατοικίας, αναδιαρθρώσεις δανείων).

19. Εκσυγχρονισμός, εξυγίανση και παραπέρα ανάπτυξη του συνεργατικού κινήματος. Πρέπει να γίνουν όλες εκείνες οι δράσεις για να επανακτήσει το συνεργατικό κίνημα τον αρχικό κοινωνικό του χαρακτήρα και να μελετήσουμε τρόπους ίδρυσης νέων μορφών συνεταιριστικής και συνεργατικής ανάπτυξης.


Ενίσχυση του βιοτικού επιπέδου, όχι μόνο των δεικτών

3

 

Την ανάγκη για λήψη μέτρων που να έχουν ως προτεραιότητα την ποιοτική ενίσχυση του βιοτικού επιπέδου των κοινωνιών και όχι μόνο την ποσοτική βελτίωση των δεικτών, τόνισε ο ΓΓ του ΑΚΕΛ, Αντρος Κυπριανού.

Οπως υπέδειξε, οι πρόσφατες αλλαγές στην οικονομική διακυβέρνηση της ΕΕ είναι ένα ακόμα στάδιο μεταφοράς εξουσιών και αρμοδιοτήτων από τα κράτη μέλη στην ΕΕ. Τόνισε ακόμη ότι η ΕΕ θέλει τα κράτη μέλη πιστά στην εφαρμογή μιας ενιαίας, βαθιά νεοφιλελεύθερης, οικονομικής πολιτικής. Χωρίς αποκλίσεις και χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι εθνικές ιδιαιτερότητες και οι ανάγκες της κάθε κοινωνίας. Βάσει του δόγματος αυτής της πολιτικής, υπέδειξε ο Α. Κυπριανού, είναι το «λιγότερο κράτος», το ξεπούλημα του δημόσιου πλούτου και η εμβάθυνση της φιλελευθεροποίησης των αγορών.

Σε σχέση με την Ισλανδία, ο ΓΓ του ΑΚΕΛ υπέδειξε ότι η διαφορετική αντιμετώπιση της χρηματοπιστωτικής κρίσης, αλλά και ο τρόπος πάταξης της οικονομικής διαφθοράς στα ανώτερα δώματα των τραπεζών, μπορούν να αποτελέσουν σημείο αναφοράς, όχι μόνο για την Κύπρο, αλλά και για όλες τις χώρες της ΕΕ που βρέθηκαν στη δίνη της οικονομικής κρίσης.

Σε δικό του χαιρετισμό στην ημερίδα ο πρόεδρος του Συμβουλίου του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, Νίκος Περιστιάνης, αναφέρθηκε στην επίδραση που έχουν οι κοινωνικές επιστήμες στο σχεδιασμό της οικονομίας. Επίσης, ο Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας Ανδρέας Θεοφάνους περιέγραψε το ρόλο που διαδραματίζει η Ευρωζώνη σήμερα αναφέροντας ότι η κυπριακή οικονομία και κοινωνία υποτίμησαν τους κινδύνους από την είσοδό μας στην ΕΕ και σήμερα πληρώνουν βαρύ τίμημα.

Κωνσταντίνος Ζαχαρίου

Ακολουθήστε το dialogos.com.cy, στο Google News

Οι τελευταίες ειδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο και όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.