Ιστορία που γράφτηκε µε αίµα δεν παραχαράσσεται

Της
Μαρί-Κωνστάνς Κωνσταντίνου*

 

Η ιστορία που βασίζεται σε ντοκουµέντα και µαρτυρίες γράφεται µια φορά. Η εκ των υστέρων προσπάθεια προσαρµογής της στα µέτρα κάποιων είναι προσβολή για αυτούς που έγραψαν την ιστορία µε το αίµα τους.

Στην ιστορία του εργατικού κινήµατος της Κύπρου, οι αγώνες των Ελληνοκύπριων και Τουρκοκύπριων µεταλλωρύχων, αµιαντωρύχων και οικοδόµων του 1948 αποτελούν ορόσηµο για πολλούς λόγους. Όχι µόνο για τη µαζικότητά τους και για όσα κερδήθηκαν. Αποτελούν ορόσηµο και για το λόγο ότι οι εργάτες απεργοί βρήκαν απέναντί τους µια ισχυρή συµµαχία µεταξύ Βρετανών αποικιοκρατών, εργοδοσίας, Εκκλησίας και οργανωµένων απεργοσπαστών που σήµερα κάποιοι επιχειρούν να τους παρουσιάσουν ως ήρωες. Ας ξαναθυµηθούµε την πραγµατική ιστορία µε ντοκουµέντα…

Στις παραµονές του Β’ Παγκοσµίου Πολέµου, η Μεταλλευτική Βιοµηχανία στην Κύπρο έφτασε στο υψηλότερο σηµείο της. O αριθµός των εργατών που απασχολούνταν, σε άθλιες συνθήκες, σε όλες τις µεταλλευτικές εταιρείες ξεπερνούσαν τις 10.000 -στην πλειοψηφία τους ξεκληρισµένοι αγρότες.

Την περίοδο 1938-1939, η Παλµεροκρατία έσκιαζε βασανιστικά την Κύπρο. Οι µεταλλωρύχοι της Κυπριακής Μεταλλευτικής Εταιρείας (ΚΜΕ) στην προσπάθειά τους να οργανωθούν για να λύσουν τα προβλήµατά τους, έστειλαν στην κυβέρνηση την πρώτη αίτηση για ίδρυση συντεχνίας. Η αδιάλλακτη στάση της κυβέρνησης, η οποία χαρακτήρισε το έγγραφο «κοµµουνιστικό» και το αγνόησε, δεν άφηνε καµία άλλη επιλογή στους µεταλλωρύχους εκτός από εκείνην του αγώνα.

Η ίδρυση της Παγκύπριας Συντεχνιακής Επιτροπής (ΠΣΕ) το 1941 από Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους εργαζοµένους δηµιούργησε νέες προϋποθέσεις και δυνατότητες.

Η πρώτη µεγάλη ταξική µάχη άρχισε µε τις απεργίες των 2.100 µεταλλωρύχων της αµερικανικής εταιρείας ΚΜΕ που κράτησε 121 ηµέρες. Σε αυτή τη µάχη δυνάµεις των αποικιοκρατών άνοιξαν πυρ εναντίον των απεργών µε αποτέλεσµα πολλοί να τραυµατιστούν. 77 απεργοί καταδικάστηκαν σε φυλάκιση και σε εκατοντάδες άλλους επιβλήθηκε πρόστιµο.

Συνέχεια έδωσε η απεργία των αµιαντωρύχων, που διήρκεσε 29 ηµέρες και σε αυτή φυλακίστηκαν πάνω από 60 εργάτες. Στις 3 Μαρτίου του 1948, οργισµένοι απεργοί δοκίµασαν να ανακόψουν απεργοσπάστες, δέχτηκαν όµως την επίθεση της Αστυνοµίας, η οποία πυροβόλησε στο ψαχνό. Τραυµατίστηκαν σοβαρά οι απεργοί Τσακίρ Ριζέτ, Αχµέτ Νετζιατί, Γιώργης Γεωργιάδης, Ιζέτ Αλή Ιζέτ, Μεχµέτ Πιλάλ, Ανδρέας Χαραλάµπους που µεταφέρθηκαν στο Νοσοκοµείο Λευκωσίας.

Η χρονιά έκλεισε µε την απεργία των 1.200 οικοδόµων που κράτησε 118 ηµέρες. Κατά την απεργία 60 οικοδόµοι φυλακίστηκαν.

Η αλληλεγγύη και η συµπαράσταση προς τους απεργούς από όλο τον κυπριακό λαό ήταν συγκινητική. Έρχονταν από παντού χρήµατα, τρόφιµα, ρούχα, αλλά και κάθε είδους βοήθεια. Αυτοκίνητα φορτώνονταν καθηµερινά από διάφορες πόλεις και χωριά µε προορισµό το Μαυροβούνι και το Ξερό. Η µάχη του ψωµιού και του γάλακτος για τα παιδιά των απεργών, ο αγώνας για την ηθική και υλική τους στήριξη είναι µια από τις πιο φωτεινές εκδηλώσεις γνήσιας και ανιδιοτελούς κοινωνικής αλληλεγγύης.

Αν και τα αιτήµατα των Ε/κ και Τ/κ εργατών ήταν δικαιολογηµένα, πέραν της κάθετης άρνησης της εργοδοσίας, οι απεργοί συνάντησαν τη λυσσαλέα αντίδραση των αποικιακών αστυνοµικών, την εχθρική στάση της Εκκλησίας και κυρίως την απεργοσπαστική στάση των λεγόµενων Νέων Συντεχνιών (ΣΕΚ), οι οποίες επιστρατεύτηκαν από τους αποικιοκράτες εφαρµόζοντας το γνωστό δόγµα των Βρετανών «διαίρει και βασίλευε». Η Εκκλησία µε εγκύκλιό της καλούσε τους απεργούς να παραδοθούν, ενώ η ΣΕΚ µε ανακοίνωσή της παρότρυνε την αποικιακή Αστυνοµία να ζητήσει τη βοήθεια του αγγλικού στρατού προκειµένου «να παταχθεί η κοµµουνιστική αναρχία άπαξ και διά παντός». Στελέχη της ΣΕΚ γύριζαν τα χωριά µαζεύοντας απεργοσπάστες µε σύνθηµα «καλύτερα 12 ώρες γαλάζιες, παρά 8 ώρες κόκκινες».

Ο ίδιος ο διευθυντής τότε της Αµερικανικής Εταιρείας, ο Χέντριξ, δήλωνε: «Η χώρα µου ξοδεύει εκατοµµύρια δολάρια για να πολεµήσει τον κοµµουνισµό σε όλο τον κόσµο. ∆εν θα σκεφθεί αν θα ξοδέψει και µερικές χιλιάδες λίρες για τον ίδιο σκοπό στην Κύπρο». Μιλούσε ασφαλώς για την κατάπνιξη των απεργών µέσω χρηµατοδότησης της οργανωµένης απεργοσπασίας.

Υ.Γ.: Το κείµενο αυτό γράφτηκε προς επιβεβαίωση της ιστορικής αλήθειας και είναι αφιερωµένο στη µνήµη των χιλιάδων Ε/κ και Τ/κ µεταλλωρύχων, αµιαντωρύχων και οικοδόµων που καταδιώχθηκαν, µαυροπινακίστηκαν, τραυµατίστηκαν και φυλακίστηκαν στους αγώνες για ένα καλύτερο µέλλον.

*Υπεύθυνη Ιστορικού Εργατικού Μουσείου και Ιστορικού Αρχείου ΠΕΟ

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.