Ιστορικές Διαδρομές: Η δικαίωση του Ντερβίς Αλή Καβάζογλου μετά από 19 χρόνια

Του Μιχάλη Μιχαήλ

Μετά από 19 χρόνια ήρθε μια δικαίωση του Ντερβίς Αλή Καβάζογλου σε σχέση με μια συκοφαντική αναφορά που προσπάθησε να περάσει το 2001 ο σημερινός πρόεδρος των Συνδέσμων Αγωνιστών Γιάννης Σπανός.

Ο κ. Σπανός έχει καταγράψει στα βιβλία του ένα ισχυρισμό, τον οποίο επανέλαβε και στην εκπομπή «Μνήμη και χρέος» που παρουσίασε στις 4 Απριλίου 2001 στο ραδιόφωνο του «Λόγου».

Παρουσίασε λοιπόν ως γεγονός τον ισχυρισμό ότι ο Καβάζογλου ήταν αυτός που συνέλαβε τον Ιάκωβο Πατάτσο μετά την εκτέλεση του Κόδρου που έγινε στην τούρκικη συνοικία της Λευκωσίας τον Απρίλιο του 1956.

Στη συγκεκριμένη εκπομπή φιλοξενούσε τον αγωνιστή, μέλος της ομάδας Πατάτσου Αιμίλιο Πατσαλίδη, ο οποίος είχε λάβει μέρος στην επιχείρηση εκτέλεσης του Κόδρου τη συγκεκριμένη ημέρα.

Έτσι δεν απέφυγε να ρίξει το φαρμάκι του θεωρώντας ότι ήταν ευκαιρία να σπιλώσει το όνομα του Καβάζογλου.

Προσπάθησε λοιπόν (χωρίς επιτυχία) να εκμαιεύσει από τον φιλοξενούμενο του τη δήλωση εμπλοκής του Καβάζογλου, ότι δηλαδή ο Καβάζογλου ήταν αυτός που συνέλαβε τον Πατάτσο.

Ο Αιμίλιος Πατσαλίδης δήλωσε άγνοια, λέγοντας μάλιστα ότι τον Πατάτσο τον συνέλαβε ένας Τούρκος αστυνομικός.

Μετά την επιμονή του κ. Σπανού στην εμπλοκή Καβάζογλου, επικοινώνησα μαζί του και όπως μου ανέφερε την πληροφορία αυτή του την έδωσε ο Γιώργος Παλαιολόγος που συμμετείχε στην ομάδα εκτέλεσης μαζί με τον Πατάτσο.

Επικοινωνία με τον Γ. Παλαιολόγο

Την επόμενη μέρα επικοινώνησα και με τον κ. Παλαιολόγο και τον πληροφόρησα για το τι λέχθηκε στη συγκεκριμένη εκπομπή το απόγευμα.

Εξεπλάγη απ’ όσα του είπα και μου δήλωσε κατηγορηματικά ότι κάτι τέτοιο δεν είπε στον κ. Σπανό.

Χωρίς να διαψεύδει την εμπλοκή Καβάζογλου, μου είπε ότι ο Καβάζογλου είναι τον ίδιο που προσπάθησε να παρεμποδίσει και να συλλάβει. Τον Πατάτσο δεν γνωρίζει ποιος τον συνέλαβε. Ωστόσο, πρόσθεσε, μπορεί μετά από το δικό του επεισόδιο, δεν αποκλείεται ο Καβάζογλου να κατευθύνθηκε προς τον Πατάτσο και να τον συνέλαβε[1].

Του ζήτησα να μου περιγράψει τη σκηνή με τον Καβάζογλου. Μου είπε ότι ενώ προσπαθούσε να διαφύγει με το ποδήλατό του, ένας τούρκος που ερχόταν από απέναντι, προσπάθησε να τον ανατρέψει, ρίχνοντας το ποδήλατο του πάνω στο δικό του. Ο Παλαιολόγος με μια στραβοτιμονιά τον απόφυγε και έτσι γλύτωσε.

Σε ερώτηση μου αν γνώριζε τον Καβάζογλου προσωπικά, μου απάντησε ότι τον γνώριζε εξ όψεως, διότι και ο ίδιος μεγάλωσε στην τούρκικη συνοικία. «Τον έβλεπα συχνά, όπως και άλλους τούρκους, αλλά δεν ήξερα το όνομα του».

Πώς ήξερε τότε ότι ήταν ο Καβάζογλου;

«Τον αναγνώρισα όταν το 1965, μετά τη δολοφονία του, είδα τη φωτογραφία στην εφημερίδα».

– Καλά κ. Παλαιολόγε, μετά από 9 χρόνια θυμηθήκατε το πρόσωπο του;

– Σου είπα ότι τον έβλεπα συχνά όταν έμενα στην τούρκικη συνοικία, αλλά δεν ήξερα το όνομά του. Όμως θυμόμουν τη φυσιογνωμία του.

– Είστε 100% σίγουρος ότι ήταν εκείνος;

– Έτσι πιστεύω!»

Τότε τον πληροφόρησα ότι σύμφωνα με τις ασφαλείς και διασταυρωμένες πληροφορίες που έχω συλλέξει, ο Καβάζογλου δεν έμενε στην τούρκικη συνοικία αλλά στην Ομορφίτα. Η απάντησή του ήταν: «Δεν ξέρω, τι να σου πω;»

Του είχα πει ότι ο Καβάζογλου διέθετε μαγαζί στη συνοικία, αλλά από τις 13 του Δεκέμβρη 1955 που οι Άγγλοι έκλεισαν την εφημερίδα «Ινκιλαμπσιή» που εξέδιδε, έφυγε – γιατί ήταν στο στόχαστρο των τούρκων εθνικιστών – και κρυβόταν είτε στο οίκημα της ΠΕΟ στην ελληνική περιοχή, είτε σε σπίτια στελεχών του ΑΚΕΛ που μαρτυρούν επί τούτου. Τον πληροφόρησα ακόμα ότι από τότε δεν ξαναπήγε στη συνοικία εκτός από δύο φορές και με πολλές προφυλάξεις, τέλος του ’56 και αρχές του ’57.

«- Δεν ξέρω, πρώτη φορά το ακούω αυτό.

– Άρα πώς είναι δυνατόν ένας κυνηγημένος να κυκλοφορεί έτσι ελεύθερα και μάλιστα να συλλαμβάνει και αγωνιστές; Συνεπώς, γι’ αυτό σας ρωτώ αν είστε σίγουρος.

– Δεν ξέρω, εγώ όταν είδα τη φωτογραφία υπέθεσα ότι ήταν αυτός».

Μετά από αυτά επικοινώνησα ξανά με τον Γ. Σπανό και του τα ανάφερα. Αυτός επέμενε ότι η μαρτυρία του Παλαιολόγου είναι ηχογραφημένη.

Μετά μου είπε ότι ο Παλαιολόγος του είπε ότι τον παρεμπόδισε και τον ίδιο ο Καβάζογλου, τον έριξε κάτω από το ποδήλατο, τον άρπαξε και τον κρατούσε σφικτά, μέχρι που κατάφερε και του ξέφυγε.

Απάντησα ότι κάτι τέτοιο δεν μου είπε και του ανάφερα το περιστατικό με το ποδήλατο.

Μετά από όλα αυτά ο κ. Γιάννης Σπανός, στην επόμενη εκπομπή (11 Απριλίου) προέβη σε επανόρθωση.

Και μια σημαντική πληροφορία. Ο Καβάζογλου δεν κυκλοφορούσε με ποδήλατο αλλά με αυτοκίνητο μάρκας Φορντ με αριθμούς εγγραφής R135.

Istorikesdiadromes 1

Τι λέει το «Ίδρυμα Απελευθερωτικού Αγώνα ΕΟΚΑ»

Αξιοσημείωτο είναι το ότι το «Ίδρυμα Απελευθερωτικού Αγώνα ΕΟΚΑ», αναφερόμενο στη σύλληψη του Πατάτσου, δεν αναφέρεται σε καμία εμπλοκή του Καβάζογλου, αλλά αναφέρεται σε δύο Τούρκους αστυνομικούς:

«Στις 23 Απριλίου 1956 ανέλαβε με το συναγωνιστή του Γεώργιο Παλαιολόγο την εκτέλεση ενός προδότη αστυνομικού, εναντίον του οποίου έγινε και προηγουμένως ανεπιτυχής απόπειρα. Η επίθεση έγινε έξω από τον κεντρικό αστυνομικό σταθμό Σεραγίου Λευκωσίας. Η προσπάθεια απέτυχε και ο Ιάκωβος, που έπεσε από το ποδήλατό του βρέθηκε στο στόχαστρο Τούρκου ειδικού χωροφύλακα. Δεύτερος Τούρκος αστυνομικός, ο Νιχάτ Βασίφ, άρπαξε τον Ιάκωβο, οπότε ο Παλαιολόγος πυροβόλησε θανάσιμα τον Νιχάτ και τον ελευθέρωσε. Στη συνέχεια όμως το πλήθος των Τουρκοκυπρίων που προσέτρεξε τον ακινητοποίησε και συνελήφθη. Ο Παλαιολόγος κατέφυγε στο αντάρτικο και ο Πατάτσος κατηγορήθηκε για την εκτέλεση του Νιχάτ και οδηγήθηκε στην αγχόνη»[2].

Istorikesdiadromes 3

Σημειώνουμε ότι και ο δημοσιογράφος Λάζαρος Μαύρος, σχολιάζοντας τα της εμπλοκής Καβάζογλου στη σύλληψη του Πατάτσου, έγραφε στις 13/05/2010:

«Γεγονός είναι ότι ουδεμία από τις μετέπειτα αναφορές για τη δράση, τα άρθρα και τις ενέργειες του Καβάζογλου, από το 1958 μέχρι το 1965, δείχνει οποιαδήποτε εναντίωσή του στον αγώνα της ΕΟΚΑ. Ή οποιαδήποτε συνεργασία του με τους Εγγλέζους (…) Ούτε η «Χαραυγή» του ΑΚΕΛ, ούτε ο Χριστάκης Βανέζος προσωπικός φίλος και συνεργάτης του Καβάζογλου στο βιβλίο του για τον Καβάζογλου, ούτε οιοσδήποτε άλλος, μέχρι σήμερα, απ’ όσα έχουμε μελετήσει, παρουσίασαν ποτέ οποιοδήποτε κείμενο, ομιλία, δήλωση ή ενέργεια του Καβάζογλου, είτε κατά τη διάρκεια του αγώνα της ΕΟΚΑ 1955-1959, είτε μετέπειτα 1960-1965, που να αφήνει έστω και ίχνος υπόνοιας ότι ο Καβάζογλου εναντιώθηκε ποτέ καθ’ οιονδήποτε τρόπον στον αγώνα της ΕΟΚΑ.»

 

Η «ηρωίδα Εμινέ» και η οριστική δικαίωση του Καβάζογλου

Η τελική δικαίωση του Καβάζογλου και η απαλλαγή του από την επίμονη αλλά αστήριχτη συκοφαντία ήρθε πρόσφατα, στις 21 Μαρτίου 2022 μέσα από ένα άρθρο του Σενέρ Λεβέντ με τίτλο «Τα τελευταία λόγια τη νύκτα της εκτέλεσης», που δημοσιεύθηκε στην καθημερινή στήλη του στην εφημερίδα «Πολίτης» [3].

Έγραψε συγκεκριμένα για την Τουρκάλα Εμινέ: «Είχε συλλάβει ένα μέλος της ΕΟΚΑ που σκότωσε τον Τουρκοκύπριο αστυνομικό Νιχάτ στη Λευκωσία πάλι κατά τη δεκαετία του 1950.

Εκείνοι που τον πυροβόλησαν έτρεχαν να ξεφύγουν από την Αστυνομία στα στενά σοκάκια της Λευκωσίας. Ήταν δύο άτομα. Ο ένας από αυτούς ανέβηκε στο ποδήλατό του και έφυγε, ενώ ο άλλος δεν μπόρεσε να ξεφύγει και συνελήφθη. Εκείνη που τον συνέλαβε ήταν η Τουρκοκύπρια Εμινέ που έμενε σε ένα από τα σπίτια εκεί κοντά. Η Εμινέ είχε αρπάξει από τον γιακά το μέλος της ΕΟΚΑ με τέτοιο τρόπο και δεν το άφησε μέχρι να έρθουν οι αστυνομικοί, παρά το γεγονός ότι δέχτηκε πολλά χτυπήματα. Ήταν μεγάλο γεγονός μέσα στην κοινότητα. Ύστερα εκείνο το μέλος της ΕΟΚΑ δικάστηκε και απαγχονίστηκε από τους Άγγλους. Όμως, δεν ήταν ένοχος. Δεν είχε δολοφονήσει εκείνο τον αστυνομικό Νιχάτ. Πολύ αργότερα το έμαθα αυτό. Μετά από χρόνια. Όταν άρχισα να εκδίδω την εφημερίδα Αβρούπα. Μια βραδιά μου τηλεφώνησε η κυρία Εμινέ. Δεν ήξερα πού ήταν, τι έκανε και τι είχε κάνει τόσο καιρό. Ήταν στο εξωτερικό; Ήξερα μόνο ότι μετά το συμβάν τη φυγάδευσαν από το νησί για να μην πάθει τίποτα και τη βοήθησε πολύ η αγγλική κυβέρνηση. Παντού ονομαζόταν «ηρωίδα Εμινέ». Εκείνο το βράδυ στο τηλέφωνο μου εξομολογήθηκε κάτι. Ήταν πολύ λυπημένη. Η συνείδησή της την ανάγκασε να κάνει αυτή την ομολογία.

Είπε το εξής: «Ήταν αθώο το μέλος της ΕΟΚΑ που συνέλαβα. Δεν είχε σκοτώσει εκείνο τον Νιχάτ».

Istorikesdiadromes 2

Τα όσα αναφέρει η Εμινέ επιβεβαιώνουν τα όσα υποστηρίξαμε από την πρώτη στιγμή, από το 2001, ότι ο Καβάζογλου δεν είχε καμία ανάμιξη στην υπόθεση Πατάτσου και ότι άδικα κατηγορήθηκε. Και η επιμονή στον ισχυρισμό αποτελεί πλέον συκοφαντία εναντίον του ηρωομάρτυρα της ελληνοτουρκικής φιλίας που δολοφονήθηκε μαζί με τον Κώστα Μισιαούλη στις 11 Απριλίου του 1965.

[1] Η συνομιλία μου με τον κ. Παλαιολόγο είναι βιντεογραφημένη.

[2] http://www.eoka.org.cy/?page_id=955

[3] https://politis.com.cy/apopseis/ta-teleytaia-logia-ti-nykta-tis-ektelesis/

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.