Ιστορικές Διαδρομές: «Η δίκη του προλετάριου ποιητού Τεύκρου Ανθία» (Μέρος 6ο)

Ιστορικές Διαδρομές: «Η δίκη του προλετάριου ποιητού Τεύκρου Ανθία»

Επιμέλεια: Μιχάλης Μιχαήλ

Δημοσιεύουμε σήμερα το 6ο μέρος της δί­κης του Τεύκρου Ανθία που έγινε το 1933, όπως δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Πά­φος» στις 31 Μαρτίου και 7 Απριλίου 1933.

Στα προηγούμενα σημειώματα παρουσι­άσαμε το κατηγορητήριο και τις καταθέσεις των μαρτύρων, τις οποίες συνεχίσουμε και σήμερα.

Συνεχίζουμε λοιπόν με την κατάθεση του Αντώνιου Ζουρίδη, του Σέργιου Αντωνιά­δη, του Μουλλά Πεσήμ Μουλλά Μεχμέτ, του Χ.Χ. και του αστυνόμου Μ. Καρεκλά.

Αντώνιος Ζουρίδης: Ήμουν προηγου­μένως μέλος του Κυπριακού Κομμουνιστι­κού Κόμματος και γνωρίζω τον κατηγορού­μενο, εζούσαμε μαζί επί ένα – ενάμιση μήνα. Εγενόμην δεκτός εις το Κομμουνιστικόν Κόμμα κατά τον Μάρτιον του 1931. Είχα βι­βλιάριον το οποίο έσχισα μετά τας ταραχάς.

Ωμοίαζε με το εν τω Δικαστηρίω, αλλ’ έφερε σφραγίδα. Επλήρωνα ως συνδρομήν 3 γρόσια την εβδομάδα. Έκαμνα προπαγάν­δα υπέρ του κομμουνισμού μεταξύ των μα­θητών επί τη βάσει μαθημάτων τα οποία μου έδιδαν οι τμηματάρχαι του κομμουνι­σμού: Οδυσσεύς Νεοκλέους, Χαρίλαος Κτί­στης, Ανδρέας Ρόπας, Ξυναρής και ενίοτε ο Σκελέας.

Οι σύντροφοι μάς εξήγησαν τα μέτρα διά των οποίων θα επεβάλλετο ο κομμουνισμός. Θα επεβάλλετο διά της πυγμής μας και ουχί διά της δικαιοσύνης.

Θα ερρίπταμεν το καθεστώς και ιδρύα­μεν Σοβιετικήν Δημοκρατίαν ως εν Ρωσία. Με τον ίδιον τρόπον που εργάζετο το Κομ­μουνιστικό Κόμμα της Αγγλίας θα εγίνετο προπαγάνδα εις τον στρατόν, ούτως ώστε να στραφή εναντίον της Κυβερνήσεως. Το Κομ­μουνιστικόν Κόμμα ειργάζετο κατά παρόμοι­ον τρόπον και εις Αποικίας, ούτως ώστε δεν θα ήτο δυνατή η μεταφορά στρατού εκ των Αποικιών.

Το σύνθημα της γενικής εξεγέρσεως θα εδίδετο έξωθεν. Το Κ.Κ.Κ. δεν ηδύνατο να έχη πρωτοβουλίαν εις το ζήτημα τούτο.

Οι σύντροφοι Βατηλιώτης και Ανθίας μάς είπαν ότι η Κυβέρνησις θα επιβάλη πρόστι­μον εναντίον των κομμουνιστών προς εξά­ντλησιν του ταμείου της εργατικής βοηθεί­ας. Μας συνεβούλευαν να προτιμώμεν να φυλακισθώμεν αντί να πληρώνωμεν πρό­στιμον. Κατόπιν προσήχθημεν εγώ και ο κατηγορούμενος εις το Δικαστήριον, διό­τι εκτυπήσαμεν τους εθνικιστάς, οι οποίοι επετέθησαν κατά της λέσχης μας κατά την 6/6/931.

Εις εμέ επεβλήθη πρόστιμον 3 ή 2 ημε­ρών φυλάκισης και συγχρόνως εδεσμεύθη­μεν δι’ εγγυήσεως όπως επί εξάμηνον τηρή­σωμεν καλήν διαγωγήν.

Εγώ συμφώνως προς τας οδηγίας που είχα επήγα φυλακήν. Ενώ διά τον κατηγο­ρούμενον και τους άλλους ηγέτας κομμου­νιστάς που επεβλήθη πρόστιμον επληρώθη τούτον εκ του ταμείου της εργατικής βοηθεί­ας και δεν εφυλακίσθησαν. Το γεγονός τού­το με εστενοχώρησε. Εσκέφθην ότι αφού εις διάστημα ενός μηνός δεν ετήρησαν τον λό­γον των, τι θα εγένετο μετά παρέλευσιν ετών. Ο κατηγορούμενος ήτο κατά πολύ ανώτερος εμού. Νομίζω ότι ήτο μέλος της Κεντρικής Επιτροπείας του κόμματος. Ήμουν μέλος της εργατικής βοηθείας, νομίζω ότι είχα αριθμόν 227.

Αύτη αποτελεί ένα σώμα μετά του Κομ­μουνιστικού Κόμματος.

Γνωρίζω τον Μουσταφά Χουλούση. Διε­τέλεσε κομμουνιστής επί 1 – 1 ½ μήνα.

Εγώ πριν γίνω επίσημος κομμουνιστής, ήμουν μέλος της Εργατικής Λέσχης Λεμε­σού.

Χ.Χ. Υπό του κ. Σέργη Αντωνιάδου.

Η Επιτροπεία της εργατικής Λέσχης απο­τελείτο από κομμουνιστάς. Η Λέσχη ήτο ανε­γνωρισμένη υπό της Κυβερνήσεως και ωνο­μάζετο «Εργατική Λέσχη Λευκωσίας». Το βιβλίον μου εδόθη κατά Σεπτέμβριον 1931, και πριν γίνω κομμουνιστής το 1931 ενήρ­γουν προπαγάνδαν εις την Λεμεσόν.

Και εάν ελαμβάναμεν ενίσχυσιν έξωθεν, ημείς θα εξακολουθούσαμεν το κομμουνι­στικόν μας έργον.

Σέργιος Αντωνιάδης: Γνωρίζεις τον Δον Κιχώτη;

Μάρτυς: Δεν τον γνωρίζω διότι είμαι αγράμματος.

Σερ. Αντ.: Να σου πω εγώ;

Ο Δον Κιχώτης ήταν ένας μονομανής που επολεμούσε με ανεμόμυλους. Θα εκά­μνετε και σεις εις την Κύπρον τον Δον Κι­χώτην;

Μάρτυς: Αυτά τα παραμύθια δεν τα ήκουσα ποτέ μου. Λέγω ότι ημείς θα επεβάλ­λαμεν τας θελήσεις μας, διότι ημείς οι πτω­χοί είμεθα πολλοί και οι πλούσιοι ολίγοι. Ο κομμουνισμός ήρχισε το 1920. Κανείς δεν γνωρίζει τον ακριβή αριθμόν των κομμου­νιστών. Εάν υπάρχουν 10 χιλιάδες κομμου­νισταί, υπάρχουν και άλλες 10 χιλιάδες που δεν συμπαθούν τον κομμουνισμόν.

Σέργιος Αντωνιάδης: Θέλετε να μου πείτε ότι αν δεν εγίνετο κομμουνισμός εις την Γαλλίαν, Αγγλίαν και Γερμανίαν, θα μπο­ρούσατε εσείς οι ζοπποκυπριώτες να κάμετε επανάστασιν;

Μάρτυς: Μάλιστα.

Σ. Αντωνιάδης: Ηγοράσατε τανκς πολυ­βόλα, τηλεβόλα;

Μάρτυς: Εγώ είμαι απλούν μέλος του Κόμματος και δεν ξεύρω.

Σ. Αντωνιάδης: Δεν είναι αλήθεια ότι αν μας έστελλεν η Αγγλία ένα αεροπλάνον θα εκρυβόμαστε όλοι μέσα εις το σπίτι μας;

Μάρτυς: Με το σύνθημα και τον σπόρον που ερρίπταμεν επροπαγναδίζαμεν όχι μό­νον μαθητάς, αλλά και στρατιώτας, ναυτι­κούς και αεροπόρους. Με τον τρόπον αυτόν θα παρέλυε η κυβερνητική δράσις. Το σύν­θημα της εξεγέρσεως θα εδίδετο από την Αγ­γλίαν.

Σ. Αντωνιάδης: Εσύ έχεις δύο σάκους, δέχεσαι να δώσης και εις εμέ τον ένα; Είναι τούτο κομμουνιστικόν;

Πρόεδρος: Πρέπει να έχητε υπ’ όψιν, κ. Αντωνιάδη, ότι πρόκειται περί κομμουνι­στού τρίτης τάξεως.

Μάρτυς: Αυτό το λέγει και ο Χριστός.

Πρόεδρος: Να είσθε βέβαιος, κ. Σέργη, ότι δεν θα σας έδιδεν ο μάρτυς το σακκά­κι του.

Μάρτυς: Η αστυνομία ήρχετο εις την λέ­σχην, διότι ημείς οι κομμουνισταί εκάμναμεν συχνά επεισόδια. Εγνώριζα ότι αι συνεδριά­σεις της λέσχης ήσαν παράνομοι, αλλά ου­δείς κυβερνητικός υπάλληλος ήλθε να μας πει ότι η λέσχη ήτο παράνομος. Κατά των κομμουνιστών έχω και 2ο παράπονον. Όταν εκτυπούμεθα από τους εθνικιστάς, είτε με τομάτες είτε με απεργίας, ήλθα εις το σημείο να δυστυχήσω. Εζήτησα από την εργατική βοήθεια χρηματικόν βοήθημα, αλλά μου ηρ­νήθη, ενώ εγώ καλά επλήρωνα. Έχω και 3ον παράπονον. Όταν μας έκαμαν επίθεσιν ενα­ντίον της Εργατικής Λέσχης, η επιτροπεία μας παρακάλεσε να πλαγιάζωμεν μέσα και μετεφέρθην εις την λέσχην. Όταν αύτη με­τεφέρθη εις την Αγίαν Σοφιά, αν και το νέον οίκημα είχε πολλά δωμάτια, εν τούτοις δεν μου εδόθη δωμάτιον να κατοικώ. Τα ονόμα­τα της Επιτροπείας δεν τα γνωρίζω ούτε τα είδα πουθενά γραμμένα. Από τας κινήσεις των εξάγω ποιοι ήσαν οι επίτροποι. Εις την Εργατικήν Λέσχην υπήρχαν και πρόσωπα που δεν ήσαν κομμουνισταί.

Επανεξέτασις: Εκτός της εργατικής λέ­σχης δεν υπήρχε άλλο εργατικόν κέντρον εις Λευκωσίαν.

Μουλλά Πεσήμ Μουλλά Μεχμέτ, μουχτάρης των Κάτω Αρόδων: Η κυβέρ­νησις ενετόπισεν τον κατηγορούμενον εις το χωριόν μου. Προτού να έλθη ο κατηγορού­μενος, τούτο ήτο ήσυχον και ουδέν ήκουσα περί κομμουνισμού. Όταν ήλθεν ο κατηγο­ρούμενος εις το χωρίον μου, εδημιουργήθη­σαν κόμματα και ταραχαί. Ωρισμένοι άνθρω­ποι έτρωγαν, έπιναν και διεσκέδαζαν μέρα και νύχτα. Ο κατηγορούμενος ίδρυσεν και νυχτερινόν σχολείον, εις το οποίον εφοίτουν 5 – 7 πρόσωπα. Ο κατηγορούμενος εις το καφενείον ωμίλει συχνά περί κομμουνισμού και υπεστήριζε ότι πρέπει όλοι μας να γίνου­με ένα. Εζήτη να καταργηθούν οι φόροι των προβάτων, να υψωθούν τα ημερομίσθια των εργατών και να χαρισθούν τα δάση.

Ο κατηγορούμενος εδημιούργησε φασα­ρίες μεταξύ των εργατών οίτινες ειργάζο­ντο εις τους δρόμους. Ο επιστάτης εχρειάζε­το μόνον 90 εργάτας και ο κατηγορούμενος είπεν ότι πρέπει να εργασθούν όλοι. Κατόπιν έκαμε αναφοράν προς την κυβέρνησιν προς επιτυχία του ανωτέρου σκοπού του.

Εγώ και οι αζάδες εκάμαμεν αναφοράν προς τον Διοικητήν όπως απομακρύνουν εκ του χωρίου μας τον κατηγορούμενον. Μετά την απομάκρυνσίν του δεν έχομεν πλέον ενοχλήσεις εις το χωρίον.

Χ.Χ. Είμαι Μουχτάρης του χωρίου από 20 ετών. Εις το χωρίον μας υπήρχον προη­γουμένως κόμματα διαφορετικά εκείνων τα οποία εδημιούργησεν ο κατηγορούμενος. Αι παλαιαί μας διαφοραί ήσαν προς όφελος του χωρίου και όχι προς ζημίαν του όπως τώρα. Δεν είναι προς το συμφέρον του χωρίου η κατάργησις της προβατοδεκατίας, η παρα­χώρησις των δασών και η αύξησις των ημε­ρομισθίων.

Ο επιστάτης επήρε από το χωρίον μου μό­νον 20 εργάτας, ενώ υπήρχον πολλοί άνερ­γοι. Εις το σχολείον ο κατηγορούμενος εδί­δασκεν αριθμητικήν, γραφήν και ανάγνωσιν. Δεν ξεύρω εάν οι χωρικοί έκαμαν αίτησιν όπως εργασθούν στους δρόμους. Μίαν κοι­νήν αίτησιν όλων των χωρίων την υπέγρα­ψα και εσφράγισα εγώ, αλλ’ αυτό δεν έχει να κάμη τίποτε με τον κομμουνισμόν.

Ο κατηγορούμενος έφυγε από το δωμά­τιον το οποίον του είχα ενοικιασμένον, αλλά δεν δυσαρεστήθην διά τούτο.

Τας αιτήσεις τας έκαμε ο κατηγορούμενος διά να μας φέρη εις δύσκολον θέσιν με την κυβέρνησιν και όχι να ανακουφίση το χω­ρίον μας.

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.