Ιστορικές διαδρομές: Νέρωνας, ο συκοφαντημένος αυτοκράτορας

Είναι κοινώς γνωστό ότι η ιστορία γράφεται από τους νικητές της εκάστοτε περιόδου. Κι αυτό επιβεβαιώνεται από σωρεία αναφορών στην παγκόσμια ιστορία. Με το Νέρωνα έγινε ακριβώς ότι έγινε αργότερα και με τον αυτοκράτορα Ιουλιανό. Συκοφαντήθηκαν αρκετά με αποτέλεσμα ο πρώτος να περάσει στην επίσημη ιστορία ως ο τρελός αυτοκράτορας που έκαψε τη Ρώμη και ο δεύτερος να πάρει το παρατσούκλι «Παραβάτης». Και ο λόγος; Διότι και οι δύο πήγαν κόντρα τόσο στα οικονομικά συμφέροντα της εποχής τους όσο και στη χριστιανική θρησκεία που στην περίπτωση του πρώτου άρχισε να κερδίζει έδαφος και στην περίπτωση του δεύτερου ήταν η κυρίαρχη θρησκεία της αυτοκρατορίας.


Κατεβάστε το  Dialogos App
Apple | Android | Huawei



 

Ο Νέρωνας γεννήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου του 37 μ.Χ. και πέθανε (αυτοκτόνησε) στις 9 Ιουνίου του 68 μ.Χ. Το πραγματικό του όνομα ήταν Κλαύδιος Καίσαρας Αύγουστος Γερμανικός. Χρεώθηκε το θάνατο της αυστηρής και ραδιούργας μητέρας του καθώς και της συζύγου του με τους περισσότερους ιστορικούς να αποκρύβουν την αλήθεια για το ρόλο αυτών των δύο γυναικών και τι πραγματικά έγινε σε σχέση με το θάνατο τους. Για να αναφερθούμε σε αυτά θα χρειαστούν πολλές σελίδες γι’ αυτό θα τα αφήσουμε για άλλο ιστορικό σημείωμα.

269080196 455214282830948 1728976135828222140 N

Ο αυτοκράτορας των φτωχών και των καταπονημένων

Ο Νέρωνας μπήκε στο μάτι των πλούσιων συγκλητικών και της άρχουσας τάξης της εποχής η οποία σχετιζόταν με ομάδες χριστιανών και ειδικότερα με τον Απόστολο Παύλο.

 

Ο κυριότερος λόγος είναι διότι «έκοψε» μια σειρά από προνόμια των πλουσίων κι έδωσε δικαιώματα στους φτωχούς και στους δούλους.

 

Ο Νέρωνας ανέβηκε στο θρόνο το 54 μ.Χ, μετά τον θάνατο του αυτοκράτορα Κλαύδιου και για αρκετό καιρό η σύγκλητος τον τιμούσε με διάφορους τρόπους, ώσπου ο αυτοκράτορας άρχισε να ενοχλεί τα προνόμια των αριστοκρατών.

 

Καταρχάς σταμάτησε τη χορήγηση απλού ψωμιού στον σιτευόμενο απ’ το κράτος λαό, αντικαθιστώντας την με καθημερινά πλούσια γεύματα στον υπαίθριο χώρο του παλατιού. Κατάργησε τα πολυτελή εστιατόρια για τους αριστοκράτες.

Πέραν τούτων ο αυτοκράτορας υποχρέωσε τα θέατρα και τους θιάσους να προσαρμόσουν το ρεπερτόριό τους στη λαϊκή κουλτούρα και όχι στην κουλτούρα των αριστοκρατών. Θεσπίστηκαν επίσης δωρεάν καθημερινά θεάματα, στις πλατείες και στους δρόμους.

269500103 4287304571375451 2104734644400267146 N

Στη διάρκεια της αυτοκρατορίας του τείνει να καταργηθεί η θανατική ποινή, αφού όταν δεν μπορούσε να την ακυρώσει, παραχωρούσε σε τόσο μεγάλη αναβολή στην εκτέλεσή της που ο καταδικασμένος πέθαινε από φυσικά γεράματα. Όταν κάποτε του δώσανε να υπογράψει μια θανατική καταδίκη, είπε στους παραβρισκόμενους αξιωματούχους: «Αχ, γιατί μου έχετε μάθει να γράφω;».

 

Στον οικονομικό τομέα, σύμφωνα με τον Πλίνιο, ο Νέρωνας εξόντωσε τους έξι πλουσιότερους γαιοκτήμονες της Αφρικής και δήμευσε την περιουσίας τους, ενώ ο Σουετώνιος τον κατηγορεί για αλόγιστες σπατάλες για να γίνει «αρεστός στον όχλο».

 

Πάταξη της διαφθοράς της άρχουσας τάξης

Με ένα από τα πρώτα του διατάγματα πάταξε την αισχροκέρδεια και απαγόρευσε τις ανατιμήσεις στο σιτάρι και άλλα προϊόντα λαϊκής κατανάλωσης και θέσπισε το Δημόσιο Ταμείο Βοήθειας για τα λαϊκά στρώματα. Επέβαλε μεγάλη φορολογία σε όσους τα έξοδα σε γλέντια και όργια ήταν μεγαλύτερα από τα έσοδα. Αψηφώντας τα συμφέροντα της ολιγαρχίας που θησαύριζε από τις θηριομαχίες και τους αγώνες των μονομάχων, τόλμησε και αντικατέστησε τους σκοτωμούς στην αρένα με αθλοπαιδιές και αγωνίσματα τέχνης και οργάνωσε στη Ρώμη αγώνες σύμφωνα με τους κανονισμούς των Ολυμπιακών Αγώνων και υποχρέωσε τα ιδιωτικά γυμναστήρια ν’ ανοίξουν τις πόρτες στο λαό.

 

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι στις μέρες του Νέρωνα ανεγέρθηκαν πάμπολλα περίφημα υδραγωγεία, κτήρια, θέατρα, σιντριβάνια, πάρκα κλ.π., έγιναν δηλαδή έργα κοινής ωφέλειας. Στα 62 μ.Χ. θέσπισε ένα δημόσιο ταμείο με σκοπό την αποτελεσματικότερη βοήθεια του κράτους προς τα χαμηλά στρώματα, ενώ έδωσε δικαιώματα στους δούλους απέναντι στους αφέντες τους. Στους απελεύθερους δούλους, αναγνωρίστηκε το δικαίωμα του Ρωμαίου πολίτη.

 

Όλα αυτά οδήγησαν στη διενέργεια έξι αποπειρών πραξικοπήματος και δολοφονίας του οι οποίες απέτυχαν.

 

Η πυρκαγιά που έκαψε τη Ρώμη

Στις 19 Ιουλίου του 64 μ.Χ. κάηκε η Ρώμη, σύμφωνα με τον ιστορικό Τάκιτο. Διάφοροι ιστορικοί, εχθρικοί προς το Νέρωνα, όρισαν αυτόν ως τον εμπνευστή της πυρκαγιάς, αποδίδοντας του τη φιλοδοξία να ξαναχτίσει τη Ρώμη και να ευνοήσει τους φίλους του. Αυτή είναι η εκδοχή που καταγράφει η επίσημη Ιστορία, η χριστιανική εκδοχή, και από αυτή προκύπτει ο συμβολισμός του κακού και της φωτιάς στο πρόσωπο του Νέρωνα.

 

Παρά το ότι υπάρχουν οι μαρτυρίες ότι η πυρπόληση της Ρώμης έγινε στα πλαίσια προσπάθειας ανακτορικής ανατροπής του Νέρωνα από τον αρχισυνωμότη Σενέκα και ότι ο Νέρωνας κατά την πυρπόληση βρισκόταν στο χωριό του το Άντιο (50 χλμ. μακριά από τη Ρώμη), αυτό δεν εμπόδισε τους επιτηδείους να τον κατηγορήσουν ως τον εμπρηστή.

Ιστορικά καταγράφεται μάλιστα ότι ο αυτοκράτορας ειδοποιήθηκε για το τραγικό συμβάν την τέταρτη μέρα όταν η φωτιά είχε κατακάψει το κέντρο της πόλης με τα φτωχόσπιτα.

Σύμφωνα με τις ιστορικές αναφορές, ο Νέρωνας μόλις επέστρεψε στην πόλη πρωτοστάτησε προσφέροντας κάθε βοήθεια προς τους πυροπαθείς.

Ο Τάκιτος επιβεβαιώνει την απουσία του αυτοκράτορα και αναφέρεται στις προσπάθειες του για το σβήσιμο της πυρκαγιάς.

Την κατηγορία εναντίον του Νέρωνα διατύπωσε ο Σουετώνιος και τον ακολούθησαν αργότερα ο Δίων Κάσσιος και ο Ρωμαίος ιστορικός Γάιος Σουητώνιος Τράγκυλλος (Πλίνιος), χωρίς ωστόσο να υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία για τους ισχυρισμούς.

Ο Σουετώνιος ισχυρίζεται μάλιστα ότι ο Νέρωνας έκαψε την πόλη επειδή χρειαζόταν περισσότερο χώρο για να χτίσει το κολοσσιαίο παλάτι του.

Ο Κρίστιαν Βίτσελ από το Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης, υποστηρίζει πως «όλα δείχνουν ότι ο Νέρωνας δεν είχε σχέση με αυτή την πυρκαγιά.

 

Η πυρκαγιά διήρκεσε συνολικά 6 ημέρες και έκαψε τα 2/3 της Ρώμης, καταστρέφοντας τις 10 από τις 14 συνοικίες της πρωτεύουσας, με τις 3 από αυτές να εξαφανίζονται εντελώς. Εκτενείς περιγραφές των καταστροφών καταγράφει ο Τάκιτος στα Χρονικά του.

 

Ένοχοι οι χριστιανοί και ο Παύλος

Σε όλη αυτή την υπόθεση υπάρχει ένα σκοτεινό σημείο. Ο ρόλος του Απ. Παύλου. Οι έρευνες των αρχών κατέληξαν στο ότι τις φωτιές τις έβαλαν χριστιανοί που θεωρούσαν τη Ρώμη ως τη μήτρα του αντίχριστου. Άλλωστε σε εκκλησιαστικά βιβλία ο Νέρωνας καθορίζεται ως ο αντίχριστος.

 

Ο Τάκιτος (Χρονικά, ΒιβλίοXV,38-44) αναφέρεται ευθέως στο ότι τις φωτιές τις έβαλαν χριστιανοί. «…έπιασαν λοιπόν όλους τούς φανερούς οπαδούς της αίρεσης αυτής, κι ύστερα, χάρις στις υποδείξεις τους, έπιασαν κι όλους εκείνους που τούς χαρακτήριζε το μίσος τους για τούς ανθρώπους και το ανθρώπινο γένος, άσχετα αν είχαν πάρει μέρος άμεσα στην πυρπόληση τής Ρώμης…».

Όλοι αυτοί θανατώθηκαν με σκληρό τρόπο, γράφει ο Τάκιτος προσθέτοντας ότι «…ωστόσο, παρ’ όλο που οι άνθρωποι αυτοί ήταν αποδεδειγμένα ένοχοι κι άξιοι για τη χειρότερη τιμωρία, πολλοί από το πλήθος τούς λυπόντουσαν, γιατί διαδόθηκε ή φήμη, πώς οι χριστιανοί πέθαιναν για το δημόσιο συμφέρον, και πώς πλήρωναν αυτοί τα εγκλήματα ενός και μόνο προσώπου…».

 

Με βάση τα στοιχεία οι ρωμαϊκές αρχές συνέλαβαν τον Παύλο στην Τροία και τον μετέφεραν στη Ρώμη για να δικαστεί ως Ρωμαίος πολίτης που ήταν.

Διατρέχοντας τόσο τις επιστολές του Παύλου όσο και τις Πράξεις των Αποστόλων, διαπιστώνουμε κάποια κενά ή ανεξήγητες αναφορές. Οι οποίες όμως μπορούν να συμπληρωθούν από άλλες πηγές όπως και πάλι τα γραπτά του Τάκιτου ο οποίος γράφει ότι τον Μάρτιο του 64, του ίδιου χρόνου, κηρύχθηκε επανάσταση εναντίον των Ρωμαίων στην Ιουδαία.

 

Κι εδώ έχουμε ένα μπλέξιμο. Ο Σενέκας αναφέρει στις μυστικές επιστολές του ότι η πυρπόληση ξέσπασε τον Μάρτιο και όχι τον Ιούλιο του 64, δηλαδή τον ίδιο μήνα που έγινε η εξέγερση στην Ιουδαία.

 

Υπάρχει η υπόνοια σε ιστορικούς ότι η αναφορά του Τάκιτου για τον Ιούλιο έγινε από μεταγενέστερη παρέμβαση χριστιανών για να αποσυνδεθεί η πυρπόληση της Ρώμης από την εξέγερση του Μαναήν στην Ιουδαία εναντίον των Ρωμαίων που έγινε το Μάρτιο του 64.

Ο Μαναήν δεν ήταν κάποιος τυχαίος. Ήταν φίλος του Παύλου και ένας από τους διακεκριμένους διδασκάλους και προφήτες της εκκλησίας της Αντιόχειας, ο οποίος συνδεόταν με τον Τετράρχη Ηρώδη Αντίπα (Πράξεις 13:1).

 

Αξίζει να σημειώσουμε πως αν η πυρκαγιά ξέσπασε τον Ιούλιο και όχι τον Μάρτιο του 64, τότε, σύμφωνα με τον Σουετώνιο, ο Νέρων τον Ιούλιο του 64 βρισκόταν στην Ολυμπία για να συμμετάσχει στους Ολυμπιακούς αγώνες οι οποίοι τελούνταν ανά τετραετία και κατά τον μήνα Ιούλιο.

Πάντως τον καθορισμό του Μαρτίου του 64 επιβεβαιώνει αναλυτικά και ο Ρόμπερτ Αμπελέν στο βιβλίο του «Παύλος».

Ο Αμπελέν διασυνδέει με στοιχεία τις σχέσεις του Παύλου με το υπηρετικό προσωπικό του Νέρωνα αλλά και με αξιωματούχους του κράτους οι οποίοι ήταν όλοι χριστιανοί.

 

Για το λόγο αυτό συνελήφθη λοιπόν ο Παύλος και εκτελέστηκε, μαζί με τους υπόλοιπους χριστιανούς που σύμφωνα με τις γραφές τους εκείνης της εποχής θεωρούσαν τη Ρώμη ως την πόλη της ακολασίας.

Επομένως η επικρατούσα άποψη ότι ο Νέρωνας έκαψε τη Ρώμη, δεν στέκει σε γερά πόδια αν ληφθούν υπόψη οι αρχαίες πηγές που μέχρι σήμερα έχουμε στη διάθεση μας.

 

ΛΕΖΑΝΤΕΣ

  1. Ο Νέρων έμεινε στην ιστορία ως παρανοϊκός και πυρομανής. Πολλές ανακρίβειες γράφτηκαν γι’ αυτόν από ιστορικούς που έζησαν πολλά χρόνια μετά από αυτόν και επηρεάστηκαν από το αρνητικό κλίμα που υπήρχε.

 

  1. Η πυρπόληση της Ρώμης από το Νέρωνα αποτυπώθηκε και σε ζωγραφικούς πίνακες, όπως αυτός του Χένρυκ Σιμιράντζκι.

 

  1. Ζωγραφικός πίνακας που παρουσιάζει το Νέρωνα να παίζει λύρα και να εμπνέεται ενώ η Ρώμη γίνεται στάκτη.
Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.

Κατεβάστε το  Dialogos App
Apple | Android | Huawei