Ιστορικές Διαδρομές: Στην Αθήνα το 1974 αποφασίστηκε η λύση Δ.Δ.Ο.-Η διπεριφερειακή ομοσπονδία σήμαινε διζωνική ομοσπονδία

Η διπεριφερειακή ομοσπονδία σήμαινε διζωνική ομοσπονδία

Μέρος 2

Επιμέλεια: Μιχάλης Μιχαήλ

Διαβάστε επίσης: Ιστορικές Διαδρομές: Στην Αθήνα αποφασίστηκε η λύση Δ.Δ.Ο – Τι λένε τα πρακτικά της σύσκεψης της Αθήνας

Συνεχίζουμε σήμερα την παρουσίαση των πρακτικών της σύσκεψης που έγινε στην Αθήνα στις 30 Νοεμβρίου 1974 με τη συμμετοχή αντιπροσωπειών της Κύπρου και της Ελλάδας αναφορικά με τη γραμμή που θα έπρεπε να ακολουθήσουν Ελλάδα και Κύπρος για τη λύση του κυπριακού μετά την τουρκική εισβολή.

Στο πρώτο μέρος φάνηκε ξεκάθαρα ότι η λύση της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας ήταν στο τραπέζι.

Αποκαλύφθηκε ακόμα ότι ο Μακάριος συζητούσε από το 1968 τη λύση ομοσπονδίας με τους Τούρκους.

Μακάριος: Να δούμε τι περισώζεται

Μέσα από τη συζήτηση που έγινε φάνηκε καθαρά ότι ο στόχος ήταν να διαπιστωθεί τι μπορεί να περισωθεί με τη νέα κατάσταση που δημιούργησε η τουρκική εισβολή και κατοχή.

 

Είπε ο Μακάριος:

«Τώρα πρέπει να δούμε τι μπορούμε να περισώσουμε. Πιθανώς θα έπρεπε να συζητήσωμεν επί τριών υπαλλακτικών σχεδίων».

Ο Μακάριος αναλύοντας τα πράγματα τόνισε ότι πλέον οι Τούρκοι δεν δέχονται μια λειτουργική ομοσπονδία και ότι το σχέδιο με πολλά καντόνια έχει τα θετικά και τα αρνητικά του αφού θα υπάρχει ενισχυμένη κεντρική κυβέρνηση, όμως δεν μπορούν να αποφασίσουν προτού οι Τούρκοι εξηγήσουν τι εννοούν. Σημείωσε επίσης ότι «Δεν μπορούμε όμως να θυσιάσωμεν την αρχήν του ενιαίου κράτους πριν γνωρίσωμεν τας απαιτήσεις των Τούρκων».

Έχοντας υπόψη του τη θέση των Τούρκων για γεωγραφική ομοσπονδία σημείωσε ότι «Το σχέδιον του ενός καντονίου, του οποίου ο πληθυσμός θα είναι ανάλογος προς την πληθυσμιακήν αναλογίαν των Τουρκοκυπρίων, αποκλείει προφανώς την επιστροφήν των προσφύγων οι οποίοι κατάγονται από την περιοχήν εκείνην. Άρα το εν καντόνιον πρέπει να λησμονηθή».

 

Σημειώνουμε ξανά, διότι έχει σημασία, ότι όταν συζητούσαν αυτά τα σενάρια, είχαν πάντοτε υπόψη τους το πώς εννοούσαν οι Τούρκοι την ομοσπονδία. Γι’ αυτό κι ο Μακάριος ανέφερε ότι «Δεν θα πάνε οι Έλληνες που κατάγονται από την περιοχήν εκείνην στα σπίτια τους εφ’ όσον θα γίνει αμιγώς τουρκική περιοχή. Είμαι βέβαιος ότι δεν σκέπτονται την τουρκοποίησιν του 40%».

 

Πολυπεριφερειακή ή διπεριφερειακή ομοσπονδία;

Από τη συζήτηση που έγινε για πολυπεριφερειακή ή διπεριφερειακή ομοσπονδία, είναι φανερό πως αναφέρονταν σε ζώνες, δηλ. πολυζωνική ή διζωνική λύση. Γι’ αυτό το ότι κάποιοι ισχυρίζονται ότι άλλο ζώνες κι άλλο περιφέρειες δεν ευσταθεί.

Ο Κληρίδης δήλωσε ότι «οι Τούρκοι δεν θα δεχθούν οιανδήποτε λύσιν εκτός εάν δώσωμεν ένα μεγάλον καντόνιον προς βορράν με μετακίνησιν πληθυσμών, και αν δώσωμεν και άλλα μικρότερα καντόνια» για να προσθέσει ότι «Οι τελευταίες πληροφορίες που μου έδωσεν ο Αμερικανός πρέσβυς εις την Λευκωσίαν, είναι ότι οι Τούρκοι δεν δέχονται MULTIREGIONAL FEDERATION (Πολυπεριφερειακή ομοσπονδία)».

162405735 145726234097370 2013469941901904080 N

Κοινή διαπίστωση: Η συνέχιση της εκκρεμότητας σημαίνει καταστροφή

Στην παρέμβαση του ο υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας Ευάγγελος Αβέρωφ είπε ότι το δίλημμα είναι αν συμφέρει να παραμείνει η υφιστάμενη κατάσταση ως έχει χωρίς την υπογραφή μας ή να περιοριστεί η τουρκική ζώνη σε όσα κατάκτησαν οι Τούρκοι με την υπογραφή μας.

Σημείωσε ωστόσο ότι «Εάν δεχθώμεν παράτασιν της σημερινής καταστάσεως θα ήτο καταστρεπτικόν».

 

Απάντησε ο Γλ. Κληρίδης λέγοντας ότι ο αμερικανικός παράγοντας το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να συγκρατήσει την Τουρκία να μην προχωρήσει σε κατάληψη νέων εδαφών. Πρόσθεσε για την Τουρκία ότι «Αλλά η λύσις την οποίαν ευνοεί είναι αι δύο ζώναι ή δύο περιοχαί τουρκικαί, εκ των οποίων η μία προς βορράν μεγάλη. Οι Βρεττανοί είναι σαφώς υπέρ διχοτομικού σχεδίου. Ο ρωσικός παράγων δεν είναι διατεθειμένος να κινηθή δυναμικώς διά να εκδιώξη τους Τούρκους, και δεν επιδεικνύει διάθεσιν να αναμειχθή εις τα εσωτερικά μας. Πάντως, η στροφή του ΑΚΕΛ είναι ενδεικτική ότι και η Ρωσσία θα μπορούσε να δεχθή τας δύο ζώνας».

Εδώ έχουμε ακόμα μια αναφορά ότι όταν μιλούσαν για περιφέρειες ή ζώνες, μιλούσαν για το ίδιο πράγμα.

 

Μακάριος: Στο Λονδίνο οι αντιπρόσωποι του ΑΚΕΛ που με επεσκέφθησαν μου έδωσαν έγγραφον το οποίον προνοεί περί σχεδίου καντονίων, και εις περίπτωσιν κατά την οποίαν το σχέδιον τούτο θα απερρίπτετο τότε να εγίνετο συζήτησις περί δύο ζωνών.

 

Ο διεθνής παράγοντας επιθυμεί δύο ζώνες

Συζητώντας για τη στάση άλλων χωρών, ο Γλ. Κληρίδης είπε ότι από τις επαφές που είχε, «Εκ των Δυτικών οι μεν Γάλλοι είναι γρίφος. Εκφράζουν συμπάθειαν αλλά η προσοχή των στρέφεται κυρίως γύρω από τα ανθρωπιστικά θέματα. Οι Γερμανοί ακολουθούν την ιδίαν πολιτικήν με τους Γάλλους. Από πληροφορίες που έχω, από δεύτερο χέρι, η Δυτική Γερμανία βλέπει Ομοσπονδοποίησιν με δύο περιοχάς».

Για τις σοσιαλιστικές χώρες είπε ότι «ο πρέσβυς της Τσεχοσλοβακίας μου είπε ότι λύσις μόνον επί δύο περιοχών μπορεί να υπάρξη. Και οι Γιουγκοσλάβοι πιστεύουν το ίδιο».

Ο Κληρίδης συμπληρώνει ότι η παράταση της υφιστάμενης κατάστασης θα είναι καταστρεπτική. Μαζί του συμφωνεί και ο Τ. Παπαδόπουλος.

 

Επαναλαμβάνουμε ότι όταν μιλούσαν, εκείνη τη στιγμή για δύο ζώνες ή περισσότερες, μιλούσαν στη βάση των τουρκικών επιδιώξεων.

Γι’ αυτό και ο Τ. Παπαδόπουλος είπε τα εξής: «Πιστεύω ότι αφ’ ης στιγμής θα δεχθώμεν την αρχήν, και κατά συνέπειαν θα αποδεχθώμεν ότι μεγάλο τμήμα των προσφύγων δεν θα επιστρέψει εις τας εστίας του, τότε θα αντιμετωπίσωμεν κατακραυγήν εναντίον της κυπριακής κυβερνήσεως, κατακραυγήν εναντίον της ελληνικής κυβερνήσεως και φυγήν των δυναμικών στοιχείων εκ της Κύπρου».

 

Εξέφρασε μάλιστα το φόβο ότι τυχόν αποδοχή της διζωνικής θα είχε ως συνέπεια να στραφούν εναντίον της κυβέρνησης οι πρόσφυγες (αφού δεν θα ήταν δυνατόν να επιστρέψουν στα σπίτια τους), θα στρεφόταν εναντίον και η ΕΟΚΑ Β’ αλλά και ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού που θα είχε πλέον ως σύνθημα τη διπλή ένωση.

Είπε ακόμη ότι «Όταν όμως εμείς δεχθούμε την αρχήν της διχοτομήσεως, τότε οι Αμερικανοί θα παύσουν να ενδιαφέρωνται και ίσως πιέσουν ημάς περισσότερον από τους Τούρκους. Αλλωστε έκτασις 25% εις την βορείαν περιοχήν ίσως σημαίνει έκτασιν 50% στην υπόλοιπη Κύπρο. Γι’ αυτό δεν νομίζω ότι είναι βιώσιμον το υπόλοιπον της Κύπρου διότι το 70 ή 75% που θα μας μείνη θα είναι άχρηστον για μας».

Εξέφρασε επίσης την άποψη ότι με βάση τα δεδομένα, το τουρκικό καντόνιο θα πρέπει να έχει έκταση 8% όπως ήταν στην πρώτη εισβολή. Εκτίμησε επίσης ότι υπάρχει ενδεχόμενο οι Τούρκοι να επιστρέψουν την Αμμόχωστο και ένα τμήμα της Μόρφου.

 

Στη συνέχεια οι παραβρισκόμενοι ομοφωνούν ότι οι Τούρκοι δεν επιδιώκουν διπλή ένωση.

 

Ο Ι. Χριστοφίδης θέτει το πλαίσιο της Ομοσπονδίας

Ο υπ. Εξωτερικών Ιω. Χριστοφίδης είπε ότι πρέπει να σκεφτούν αν θα αποδεχθούν ομοσπονδία με 25% τουρκικό έδαφος ή αν θα αφήσουν την κατάσταση να διαιωνισθεί, πράγμα που θα οδηγήσει στο τέλος σε τουρκοποίηση ολόκληρης της Κύπρου. Πρόσθεσε ότι «Εάν δεχθώμεν Ομοσπονδίαν, σημασίαν έχει το ποσοστόν, η διακίνησις, η αποχώρησις των τουρκικών στρατευμάτων και οι όροι συμπήξεως της Ομοσπονδίας. Ίσως, όπως είπε ο κ. Δούντας, θα μπορούσε να γίνη μια διερευνητική κίνησις».

 

Ο Ευ. Αβέρωφ τονίζει ότι η παράταση της υφιστάμενης κατάστασης είναι καταστροφική και σε αυτό συμφωνεί και ο Τ. Παπαδόπουλος.

 

Η συνεδρίαση διακόπτεται και συνεχίζεται την επομένη με τον Σπ. Κυπριανού να θεωρεί ότι η γεωγραφική ομοσπονδία θα είναι καταστροφική: «Φοβούμαι ότι εάν δεχθώμεν γεωγραφικήν Ομοσπονδία θα φύγει ο ελληνισμός της Κύπρου και θα καταληφθεί ολόκληρο το νησί από τους Τούρκους. Η γνώμη μου είναι ότι πριν αποφασίσουμε ότι δεν υπάρχει άλλη εκλογή, πλην της γεωγραφικής Ομοσπονδίας, πρέπει να καταβάλωμεν προσπάθειαν προς πάσαν κατεύθυνσιν για να πείσωμεν περί των απόψεών μας και να επιτύχωμεν τουλάχιστον μίαν λύσιν πολυπεριφερειακής Ομοσπονδίας».

162914672 867962747359088 3729307759895883752 N

Την δεύτερη μέρα, 1η Δεκεμβρίου 1974, η συζήτηση για διζωνική ομοσπονδία έγινε πολύ πιο συγκεκριμένη.

Κι αυτό καταρρίπτει τον ισχυρισμό ότι οι όροι διπεριφερειακή ή πολυπεριφερειακή ομοσπονδία ήταν κάτι διαφορετικό από τη διζωνική ομοσπονδία.

Καταρρίπτει επίσης τον ισχυρισμό ότι η διζωνική ομοσπονδία έγινε αποδεκτή για πρώτη φορά από τον τότε πρόεδρο Γιώργο Βασιλείου. Εκείνο που έγινε στο σχετικό ψήφισμα της εποχής ήταν η ξεκάθαρη συμπερίληψη του όρου διζωνική στο ψήφισμα.

Άλλωστε από πρακτικά του Εθνικού Συμβουλίου που δημοσιεύθηκαν και αφορούσαν το τον Αύγουστο του 1975 διαπιστώνουμε ότι η συζήτηση περιστράφηκε καθαρά γύρω από τον όρο διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία.

 

Στο σημείωμα του επόμενου Σαββάτου θα δούμε ότι και στη σύσκεψη των Αθηνών ήταν πολύ καθαρό πως η απόφαση που λήφθηκε ήταν ότι τελικός στόχος θα ήταν η Δ.Δ.Ο.

 

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.