Κατώτατος μισθός και ανεργία

Του Δρος Στέλιου Πλατή*

Ενώ διεξάγεται η συζήτηση για τον καθορισµό του Εθνικού Κατώτατου Μισθού (ΕΚΜ) στην πατρίδα µας, τίθεται το επιχείρηµα ότι ο ΕΚΜ θα πλήξει την αγορά εργασίας και θα οδηγήσει σε λιγότερες δουλειές. Με βάση λοιπόν τις εµπειρίες ενός θεσµού που µετρά πέραν από 128 χρόνια και την οικονοµική επιστήµη, ας επιχειρήσουµε µια προσέγγιση των σχετικών επιχειρηµάτων ενώπιόν µας.

Πολλά εισαγωγικά εγχειρίδια οικονοµικών παρουσιάζουν το παράδειγµα όπου η αύξηση του κατώτατου µισθού αυξάνει την ανεργία. Σύµφωνα µε αυτό το παράδειγµα, όσο µεγαλώνει ο κατώτατος µισθός, εταιρείες εργοδοτούν λιγότερους. Κάτι που όµως βασίζεται σε δυο απλοϊκές παραδοχές που συνιστούν µια «τέλεια» αγορά. Όπου ενυπάρχουν πολλοί εργοδότες και εργοδοτούµενοι µε τη δυνατότητα να εναλλάσσονται δίχως περιορισµούς µέσα από τέλεια και άµεση πληροφόρηση. Κάτι που φυσικά δεν υφίσταται πουθενά, πόσω µάλλον στη µικρή µας πατρίδα.

Πιο συγκεκριµένα, οι δύο αυτές παραδοχές είναι ότι (α) η ζήτηση για εργοδοτούµενους δεν είναι σταθερή, αλλά πλήρως ελαστική, ανάλογα µε τις συνθήκες της αγοράς και (β) ότι οι µισθοί καθορίζονται απόλυτα από την προσφορά και τη ζήτηση.

Σχετικά µε την πρώτη παραδοχή, δεδοµένου του µεγέθους της αγοράς εργασίας στην πατρίδα µας, δεν θα µπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι υφίστανται τόσο µεγάλα αποθέµατα εργατικού δυναµικού που θα µπορούσαν να καταστήσουν την αγορά εργασίας πλήρως ελαστική. Επίσης γνωρίζουµε ότι ο ΕΚΜ ενδεχοµένως να αφορά περισσότερο σε εργαζοµένους σε βιοµηχανίες παραγωγής βασικών προϊόντων και υπηρεσιών. Άρα είναι λογικό να υποθέσουµε ότι οι συνθήκες αγοράς δεν είναι εύκολο να µεταβληθούν, ακόµη και στην περίπτωση ύπαρξης µιας σχετικής ελαστικότητας.

Όσον αφορά στη δεύτερη παραδοχή, η υπόθεση ότι οι µισθοί καθορίζονται απόλυτα από την προσφορά και τη ζήτηση, αγνοεί τη δεσπόζουσα θέση συγκεκριµένων µεγάλων σχετικά εργοδοτών.

Ουσιαστικά, όσον αφορά στις βιοµηχανίες που επηρεάζονται από τον κατώτατο µισθό, παρατηρούµε σε µεγάλο βαθµό αυτό που ονοµάζεται «µονοψώνιο». ∆ηλαδή αγορά µε λίγους εργοδότες, ή –µέσα από συνεννόηση– καθορισµό των ορίων των απολαβών. Και αυτό, σύµφωνα µε την οικονοµική θεωρία, έχει τη δυνατότητα να δηµιουργήσει συνθήκες περαιτέρω µειώσεων των απολαβών, αλλά και θέσεων εργασίας. Κάτι που προφανώς στην περίπτωσή µας περιορίζεται λόγω της ύπαρξης συλλογικών συµβάσεων, αλλά ισχύει αρκετά για να αποδείξει την ύπαρξη ενός δυνητικού µονοψωνίου στην αγορά εργασίας, όπου η οικονοµική θεωρία µας αποδεικνύει ότι η καθιέρωση ενός κατώτατου µισθού ουσιαστικά µειώνει την ανεργία, περιορίζοντας τη δυνατότητα µείωσης της προσφοράς θέσεων εργασίας µε σκοπό τη µείωση των απολαβών. Γενικά, οι µελέτες συγκλίνουν στο ότι ο κατώτατος µισθός αλλά και η πληθωριστική αναπροσαρµογή του προς τα πάνω (για να αντισταθµίσει τις ψηλότερες τιµές σε προϊόντα και υπηρεσίες) είναι πιθανόν να αυξήσει τις θέσεις εργασίας παρά να τις µειώσει.

Έκδηλα ο Θεσµός του ΕΚΜ είναι απαραίτητο να εφαρµοστεί και στην πατρίδα µας. Σήµερα παρά σε κάθε άλλη περίοδο. Έστω µέσα από εκατέρωθεν συµβιβασµούς. Έστω και µε εξαιρέσεις για συγκεκριµένες βιοµηχανίες ή/και επαγγέλµατα προς το παρόν, αλλά µε συγκεκριµένες µεταβατικές περιόδους για πλήρη εφαρµογή. Με σκοπό την αναπροσαρµογή του στο επόµενο στάδιο.

Τα διεθνή παραδείγµατα είναι εκεί. Φυσικά, κάθε οικονοµία λειτουργεί µέσα από τη δική της δυναµική και συγκεκριµένες όσο και ιδιάζουσες συνθήκες. Το πιο σηµαντικό όµως είναι η στρατηγική κατεύθυνση που εµείς θέλουµε να της δώσουµε. Λαµβάνοντας πάντοτε υπόψη ότι οικονοµίες που βασίζονται σε κοινωνίες µε υψηλό βιοτικό επίπεδο, δεν θα πετύχουν ποτέ να καταστούν ανταγωνιστικές µέσα από απολαβές που δεν µπορούν να συντηρήσουν το βιοτικό επίπεδο των εργαζοµένων σε αυτές. Με βάση τα λόγια του πρώην Προέδρου των ΗΠΑ το 1933, Franklin Delano Roosevelt, «επιχείρηση της οποίας η επιβίωση βασίζεται στην καταβολή µισθών χαµηλότερων από αυτών που απαιτούνται για τη διαβίωση, δεν έχει το δικαίωµα να επιχειρεί σε αυτή τη χώρα».

* ∆ιδάκτορας Χρηµατοοικονοµικών και Μακροοικονοµίας του Πανεπιστηµίου του Cambridge

Ακολουθήστε μας στο Google News.
Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.