Κεφαλαιακά αποθέµατα σε περιόδους κρίσης

Του Μιχάλη Κρονίδη*

Στα χρόνια που ακολούθησαν την παγκόσµια χρηµατοπιστωτική κρίση του 2008 οι Εποπτικές Αρχές τροποποίησαν τους κανόνες τραπεζικής εποπτείας, ώστε να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα του χρηµατοπιστωτικού συστήµατος. Πέραν των επιπλέον κεφαλαιακών απαιτήσεων εισήγαγαν και την υποχρεωτική διατήρηση κεφαλαιακών αποθεµάτων. Άρα, η ελάχιστη κεφαλαιακή επάρκεια ενός χρηµατοπιστωτικού ιδρύµατος υπολογίζεται από τα κεφάλαια του Πυλώνα Ι (αφορούν τον πιστωτικό κίνδυνο, τον λειτουργικό κίνδυνο και τον κίνδυνο αγοράς), τα κεφάλαια του Πυλώνα ΙΙ (αφορούν οποιουσδήποτε άλλους κινδύνους και καθορίζονται κατά τη διαδικασία εποπτικού ελέγχου του ιδρύµατος) και τα κεφάλαια του κεφαλαιακού αποθέµατος. […]

Η υποχρέωση διατήρησης κεφαλαιακού αποθέµατος έχει δύο στόχους. Πρώτον, να διασφαλίσει ότι οι τράπεζες θα είναι σε θέση να απορροφήσουν ζηµιές σε περιόδους κρίσεων χωρίς να χρειαστεί να παραβιάσουν το επίπεδο ελάχιστων κεφαλαιακών απαιτήσεων. ∆εύτερο, να επιτρέψει στις τράπεζες -σε περιόδους χρηµατοοικονοµικών κρίσεων- να συνεχίσουν απρόσκοπτα τη ροή πιστώσεων στην πραγµατική οικονοµία. […]

Μετά το οικονοµικό σοκ που προκλήθηκε από την πανδηµία της COVID-19 διαφάνηκε ότι στην πράξη τα κεφαλαιακά αποθέµατα δεν λειτούργησαν όπως αρχικά αναµενόταν. Τον Μάρτιο του 2020 οι Εποπτικές Αρχές ανά το παγκόσµιο απελευθέρωσαν το κεφαλαιακό απόθεµα αντικυκλικού κινδύνου, προέβησαν σε µείωση άλλων κεφαλαιακών αποθεµάτων και γενικά ενθάρρυναν τις τράπεζες να χρησιµοποιήσουν εθελοντικά τα κεφαλαιακά τους αποθέµατα ουσιαστικά επιτρέποντάς τους να λειτουργήσουν προσωρινά κάτω από το ελάχιστο όριο κεφαλαιακής επάρκειας. Στόχος των ενεργειών αυτών ήταν να συνεχίσει η παροχή πιστώσεων (δανείων) και να στηριχθεί η οικονοµική δραστηριότητα.

Παρά τις πιο πάνω ενέργειες διαφάνηκε ότι οι τράπεζες δεν ήταν ιδιαίτερα πρόθυµες να χρησιµοποιήσουν και άρα να µειώσουν τα κεφαλαιακά τους αποθέµατα. Αυτό πιθανόν να αποδίδεται στο γεγονός ότι την ίδια περίοδο υπήρξαν ουσιαστικές δηµοσιονοµικές και νοµισµατικές πολιτικές για στήριξη των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών. […]

Το ∆ιεθνές Νοµισµατικό Ταµείο σε πρόσφατη έκθεση αναλύει τις συνθήκες και τις προϋποθέσεις κάτω από τις οποίες µια τράπεζα αποφασίζει να χρησιµοποιήσει τα κεφαλαιακά αποθέµατα. Εστιάζει στις περιπτώσεις όπου η απόφαση είναι αναγκαστική και όπου αυτή λαµβάνεται εθελοντικά και οικειοθελώς. Στην πρώτη περίπτωση δεν υπάρχει καµία διακριτική ευχέρεια αφού η τράπεζα είναι αναγκασµένη να αναγνωρίσει ζηµιές που καθορίζονται από ένα συνδυασµό λογιστικών, ελεγκτικών και εποπτικών πρακτικών. Στη δεύτερη περίπτωση υπάρχει το στοιχείο της διακριτικής ευχέρειας και εδώ εισέρχεται ο παράγοντας της επιλογής και της προθυµίας.

Για να χρησιµοποιήσει µια τράπεζα τα κεφαλαιακά της αποθέµατα θα πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψιν τρεις παράγοντες. Πρώτο, να διαθέτει επαρκές απόθεµα πρωτοβάθµιων κεφαλαίων. ∆εύτερο, να προσδοκά ότι η Εποπτική Αρχή θα συναινέσει στη χρησιµοποίηση των κεφαλαιακών αποθεµάτων (βάσει της ύπαρξης µη εξυπηρετούµενων χορηγήσεων και της δυνατότητας της τράπεζας να επαναφέρει τα κεφαλαιακά αποθέµατα στα καθορισµένα εποπτικά επίπεδα εντός λογικών χρονοδιαγραµµάτων). Τρίτο, να κρίνει ότι η χρήση των κεφαλαιακών αποθεµάτων θα επιφέρει µια λογική απόδοση στους µετόχους εντός συγκεκριµένου χρονοδιαγράµµατος.

Η έκθεση του ∆ιεθνούς Νοµισµατικού Ταµείου καταδεικνύει ότι η πλειοψηφία των τραπεζών θεωρεί ότι η εθελοντική χρησιµοποίηση των κεφαλαιακών αποθεµάτων δεν έχει καµία οικονοµική λογική. Οι διεθνείς αγορές αναµένουν ότι αργά ή γρήγορα η τράπεζα θα υποχρεωθεί να επαναφέρει τα κεφαλαιακά της αποθέµατα στα ελάχιστα επίπεδα που καθορίζουν οι κανόνες κεφαλαιακής επάρκειας. Άρα, οποιαδήποτε εθελοντική µείωση των κεφαλαιακών αποθεµάτων θα επιφέρει κεφαλαιακό έλλειµμα και αρνητικές συνέπειες στην αξία της µετοχής της τράπεζας.

Συνεπώς, ακόµα και εάν µια τράπεζα θεωρεί ότι ικανοποιούνται οι δύο πρώτοι παράγοντες, η χρησιµοποίηση των κεφαλαιακών της αποθεµάτων θα γίνει µόνο εάν κρίνει ότι η αξία που θα δηµιουργηθεί θα αντισταθµίσει τους κινδύνους τους οποίους η τράπεζα και οι µέτοχοί της θα αναλάβουν.

*Ανώτερος ∆ιευθυντής Συνδέσµου Τραπεζών

Ακολουθήστε μας στο Google News.
Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.