Συναντήσεις/Ορίζοντας

Κώστας Κώστα: Η πολιτιστική δραστηριότητα δεν ήταν ποτέ στις προτεραιότητες των κυβερνώντων

Ο Αντώνης Γεωργίου συναντά τον Κώστα Κώστα επικεφαλή του Πολιτιστικού Γραφείου της Κεντρικής Επιτροπής του ΑΚΕΛ και μιλάνε για την πολιτιστική πολιτικής της απερχομένης κυβέρνησης και τις προοπτικές μιας διακυβέρνησής Μαυρογιάννη.

Η λύση βρίσκεται στην αναγνώριση της μεγάλης ανάπτυξης του θεάτρου και στην  ουσιαστική στήριξη του


Ποια πιστεύετε ήταν τα σημαντικότερα ελλείμματα της πολιτιστικής πολιτικής της απερχομένης κυβέρνησης;

Ως ΑΚΕΛ, έχουμε παρουσιάσει πολλές φορές τις εκτιμήσεις μας για την πολιτική της κυβέρνησης στα θέματα του πολιτισμού  εκφράζοντας την απογοήτευσή μας  για το γεγονός ότι για δέκα ολόκληρα  χρόνια η πολιτιστική δραστηριότητα δεν ήταν ποτέ στις προτεραιότητες των κυβερνώντων. Αυτό επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι η Κύπρος είναι από τις λίγες χώρες που  δεν συμπεριέλαβαν τον πολιτισμό στους τομείς επιχορήγησης στο πλαίσιο του έκτακτού Προγράμματος  Ανθεκτικότητας και Ανάκαμψης της ΕΕ, σε περίοδο μάλιστα που η πολιτιστική δραστηριότητα δέχτηκε το μεγαλύτερο πλήγμα. Η επίσημη πολιτική για τον πολιτισμό εκφραζόταν μέσα από τους ετήσιους Προϋπολογισμούς, όπου φαινόταν ξεκάθαρα τόσο η μείωση των κονδυλίων όσο και το ποσοστό υλοποίησης του εγκριθέντος Προϋπολογισμού. Ακόμη και σήμερα, μετά την ίδρυση του Υφυπουργείου Πολιτισμού, τα κονδύλια είναι μειωμένα σε σχέση με δέκα χρόνια πριν, το 2012.

Αναφορικά με τις υποσχέσεις που δόθηκαν και στα δύο προεκλογικά προγράμματα του Νίκου Αναστασιάδη, καταγράφουμε την αθέτηση των δεσμεύσεων για σχεδιασμό και υλοποίηση ενός εθνικού σχεδιασμού για τον πολιτισμό, την  ανέγερση σύγχρονης Κρατικής Βιβλιοθήκης και Κρατικής Πινακοθήκης, την ανάδειξη των σχολείων ως Κέντρων Πολιτισμού καθώς και τη πολύ μεγάλη καθυστέρηση στην ανέγερση του νέου Αρχαιολογικού Μουσείου. Επίσης, σε ότι έχει σχέση με την πολιτιστική κληρονομιά και τις αρχαιότητες, καταγράφουμε το γεγονός ότι για πρώτη φορά κυβέρνηση της κυπριακής δημοκρατίας προχώρησε στον αποχαρακτηρισμό αρχαίου μνημείου αφαιρώντας τις αρχαιότητες της Γεροσκήπου από τον Πίνακα Β, όπως ήταν η αρχική απόφαση του Τμήματος Αρχαιοτήτων. Κλείνοντας θέλω να αναφέρω τη μη  εφαρμογή  του νόμου για εμπλουτισμό των δημόσιων κτιρίων με έργα τέχνης ίσο προς το ένα τοις εκατό(1%) του συνολικού κόστους, την μη συμπερίληψη δεκάδων φορέων που ασχολούνται ερασιτεχνικά στα προγράμματα επιχορήγησης, καθώς και τα πλήγματα που δέχτηκε η ελευθερία καλλιτεχνικής έκφρασης.

Ως επικεφαλής του πολιτιστικού γραφείου της ΚΕ του ΑΚΕΛ τι είναι το πρώτο που αναμένετε από μια ενδεχόμενη διακυβέρνηση Ανδρέα Μαυρογιάννη σε θέματα πολιτισμού;


Το πρώτιστο είναι η αλλαγή φιλοσοφίας σε ότι αφορά την αντίληψη του νέου προέδρου για την πολιτιστική δραστηριότητα. Αναμένω ότι ο Πολιτισμός θα τεθεί στις προτεραιότητες της νέας κυβέρνησης και θα αντιμετωπιστεί ως σημαντικότατη αξία που συμβάλει όχι μόνο στην  πολιτιστική και πνευματική  ανάπτυξη  και τη σύνδεση της με άλλους λαούς, αλλά και ως δραστηριότητα που μπορεί να συμβάλει στην οικονομική ανάπτυξη της Κύπρου. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της ΕΕ  οι ευρωπαϊκοί Τομείς Πολιτισμού και Δημιουργίας αντιπροσωπεύουν το 4% του ευρωπαϊκού ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) και πάνω από 7,4 εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Στην Κύπρο, τα τελευταία χρόνια αυξήθηκαν σημαντικά οι νέοι που επιλέγουν να εργαστούν σε τομείς του πολιτισμού είτε ως καλλιτέχνες δημιουργοί είτε ως εργαζόμενοι, γεγονός που επιβάλλει στην νέα κυβέρνηση να στηρίξει αποτελεσματικά την αυξημένη αυτή κοινωνική δραστηριότητα.

Αυτοί που δημιουργούν πολιτισμό είναι και οι πρώτοι που πρέπει να λαμβάνουν μέρος στις αποφάσεις που τους αφορούν

Η αντιμετώπιση της πανδημίας ανάδειξε την ανάγκη για ρύθμιση του Καθεστώτος Καλλιτέχνη, ένα αίτημα που τίθεται χρόνια αλλά δεν υλοποιήθηκες μέχρι σήμερα. Γνωρίζετε αν υπάρχει δομημένος διάλογος του Υφυπουργείου Πολιτισμού για αυτό το θέμα και σε πιο στάδιο είναι;

Δυστυχώς, οι κυβερνώντες ενώ δεσμεύτηκαν δια μέσω του Υπουργού Παιδείας  Πρόδρομο Προδρόμου ότι θα  καταθέσουν σχετικό νομοσχέδιο στη Βουλή για ρύθμιση ενός τόσου σημαντικού και επείγοντος θέματος, εντούτοις και σε αυτό το θέμα δεν υλοποίησαν τις δεσμεύσεις τους. Σημειώνω ότι για  υπάρχουν  επανειλημμένες τοποθετήσεις και παροτρύνσεις των αρμόδιων ευρωπαϊκών οργάνων για ψήφιση και εφαρμογή νομοθεσίας που θα ρυθμίζει το καθεστώς εργασίας των καλλιτεχνών-δημιουργών, ιδιαίτερα μετά και που η πανδημία ανέδειξε την αναγκαιότητα μιας τέτοιας νομοθεσίας.  Μέχρι τώρα δεν έχουμε ενώπιων μας κάποια συγκεκριμένη εισήγηση. Ο Υφυπουργός Πολιτισμού Γιάννης Τουμαζής έχει εκφράσει από την πρώτη στιγμή την βούλησή του να αντιμετωπίσει το σημαντικό αυτό θέμα. Δεν αμφιβάλλουμε για την πρόθεσή του, όμως επειδή γνωρίζουμε ότι  η ρύθμιση του εργασιακού καθεστώτος των καλλιτεχνών άπτεται ζητημάτων  όπως οι συλλογικές συμβάσεις, οι κοινωνικές ασφαλίσεις, τα  πνευματικά δικαιώματα, το Σχέδιο Υγείας καθώς και άλλων θεμάτων που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες των  Υπουργείου Εργασίας,  Εμπορίου και  Οικονομικών, είμαστε σίγουροι ότι το σημαντικό αυτό θέμα δεν μπορεί να λυθεί σε κυβέρνηση είτε του Αβέρωφ Νεοφύτου, είτε του Νίκου Χριστοδουλίδη. Μόνο μία προοδευτική κυβέρνηση που θα αναγνωρίζει στο σύνολό της την αξία του έργου των καλλιτεχνών-δημιουργών μπορεί να επιλύσει το πρόβλημα.

Προπαντός χωρίς σημαντική αύξηση των κονδυλίων για τον Πολιτισμό δεν μπορεί να γίνει ουσιαστική αλλαγή

 Χρειάζεται γενικότερα η θεσμοθετημένη συμμετοχή και παρουσία φορέων, καλλιτεχνών, δημιουργών  στη διαμόρφωση αλλά και στην υλοποίηση της πολιτιστικής πολιτικής;


Αυτή είναι μια διαχρονική θέση του ΑΚΕΛ  την οποία διατυπώνουμε συνεχώς και με κάθε ευκαιρία. Αυτοί που δημιουργούν πολιτισμό είναι και οι πρώτοι που πρέπει να λαμβάνουν μέρος στις αποφάσεις που τους αφορούν. Αυτή ήταν και μία θέση που συμπεριλαμβανόταν στο πρόγραμμα του Νίκου Αναστασιάδη, αλλά δυστυχώς και αυτή αθετήθηκε. Υπήρξε μια χρυσή ευκαιρία να ικανοποιηθεί το αίτημα αυτό  να συμπεριληφθεί στις πρόνοιες του Νομοσχεδίου για την ίδρυση του Υφυπουργείου Πολιτισμού. Δυστυχώς, μόνο το ΑΚΕΛ στήριξε και υποστήριξε μέχρι το τέλος αυτή  την πρόνοια. Η μη ψήφισή της ήταν και ένας από τους κύριους λόγους που τηρήσαμε αποχή στη ψηφοφορία για  το νομοσχέδιο  του Υφυπουργείο Πολιτισμού

Η τελευταία απόφαση του Οργανισμού για τη συμμετοχή του ΘΟΚ στο Φεστιβάλ Επιδαύρου αδικεί πρώτα απ’ όλα την ηγεσία του ΘΟΚ.

Το ΑΚΕΛ είχε γενικότερα ενστάσεις για τον τρόπο ίδρυσης και τη δομή του Υφυπουργείου Πολιτισμού, ποιες ήταν οι κυριότερες; Τι θεωρείται πως πρέπει να γίνει για να μπορεί το Υφυπουργείο να παρεμβαίνει ουσιαστικά;

Καταρχάς να πω ότι το ΑΚΕΛ υποστήριξε σθεναρά την ίδρυση του Υφυπουργείου Πολιτισμού δηλώνοντας πολλές φορές την ετοιμότητά  του για ουσιαστικό διάλογο, κάτι που δυστυχώς το αρμόδιο Υπουργείο δεν ήθελε. Παρόλα αυτά, οι βουλευτές του κόμματος στην Επιτροπή Παιδείας της Βουλής συνέβαλαν καθοριστικά στην κατάθεση και τη  ψήφιση σημαντικών τροπολογιών πάνω στο νομοσχέδιο που αρχικά κατατέθηκε. Για παράδειγμα υπήρξαν σημαντικές ανιστόρητες αναφορές στο αρχικό προοίμιο του  νομοσχεδίου, δεν συμπεριλαμβανόταν η Συμφωνική Ορχήστρα και ο ΘΟΚ καταργείτο ως Κρατικό θέατρο. Εκφράσαμε επίσης τη διαφωνία μας ότι δεν κατοχυρωνόταν κάποια συγκεκριμένη δομή, δεν θεσμοθετείτο η συμμετοχή των Φορέων Πολιτισμού, ενώ εκφράσαμε σοβαρή πολιτική διαφωνία για την ένταξη σε αυτό του Τμήματος Αρχαιοτήτων. Δυστυχώς δεν εισακουστήκαμε. Το Υφυπουργείο Πολιτισμού είναι πλέον γεγονός. Ως ΑΚΕΛ, από την πρώτη στιγμή της ίδρυσής του δηλώσαμε ξεκάθαρα τη θέση μας ότι θα συμβάλουμε δημιουργικά στην αποτελεσματική λειτουργία του. Εκεί και όπου μπορούμε και μας επιτρέπει η νομοθεσία. Για εμάς είναι ξεκάθαρο ότι χωρίς ένα στρατηγικό σχεδιασμό, χωρίς τη δημιουργία σημαντικών έργων υποδομής, χωρίς την αποτελεσματική συμμετοχή των φορέων Πολιτισμού και προπαντός χωρίς σημαντική αύξηση των κονδυλίων για τον Πολιτισμό δεν μπορεί να γίνει ουσιαστική αλλαγή

 Όλοι αναγνωρίζουν ότι η σύνδεση της Παιδείας με τις τέχνες είναι σημαντική αλλά πόσο αυτό ισχύει στην πραγματικότητα;


Όπως ανέφερα στην αρχή, και σε αυτό το θέμα οι κυβερνώντες δεν σεβάστηκαν την υπογραφή συμβολαίου τους με τον λαό. Η σύνδεση της Παιδείας με τον Πολιτισμό και η επαφή των παιδιών με τις τέχνες είναι σημαντικότατη διαδικασία η οποία πρέπει να συμπεριλαμβάνεται στο ωρολόγιο πρόγραμμα κάθε σχολείου. Δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια υπήρξε υποβάθμιση των καλλιτεχνικών μαθημάτων και δεν συμπεριλαμβάνονται καν στα νέα ωρολογιακά προγράμματα. Για παράδειγμα στη Β και Γ Λυκείου κανένα μάθημα που αφορά τις Τέχνες συμπεριλαμβάνεται στον κοινό κορμό των μαθημάτων εκτός από αυτό  που αφορά την κατεύθυνση των Καλών Τεχνών. Εδώ να σημειώσω ότι λήφθηκαν αποφάσεις και για τα μουσικά σχολεία που δεν ήταν οι ενδεδειγμένες, όπως επίσης και το γεγονός ότι ενώ έχουμε ένα σημαντικό αριθμό μαθητών που ακολουθεί τα μουσικά σχολεία, ακόμη δεν καταφέραμε να έχουμε ένα δημόσιο πανεπιστήμιο μουσικών σπουδών που να αξιοποιεί αυτό το πλούσιο δυναμικό.

Η σύνδεση της Παιδείας με τον Πολιτισμό και η επαφή των παιδιών με τις τέχνες είναι σημαντικότατη διαδικασία

Στο χώρο του θεάτρου τώρα είχαμε πρόσφατα τις ανακοινώσεις του Σχέδιου Θυμέλη.  

Και εδώ δεν υπήρξε οποιαδήποτε ουσιαστική αλλαγή, αφού ούτε τα κριτήρια βελτιώθηκαν, ούτε τα κονδύλια αυξήθηκαν. Ως ΑΚΕΛ, ζητήσαμε πολλές φορές και  με επιστολές της ηγεσίας του κόμματος τη σημαντική αύξηση των κονδυλίων για το Θέατρο. Η λύση δεν βρίσκεται στην εναλλαγή των σχημάτων που θα επιχορηγηθούν. Η λύση βρίσκεται στην αναγνώριση της μεγάλης ανάπτυξης της τέχνης του θεάτρου και στην ουσιαστικής στήριξης της. Τόσο των θεατρικών σκηνών, όσο και των εργαζομένων. Και όπως ανέφερα και σε προηγούμενο ερώτημα για το καθεστώς του καλλιτέχνη, για το ΑΚΕΛ η κατοχύρωση των δικαιωμάτων εργασίας των απασχολούμενων στο θέατρο είναι απαραίτητη προϋπόθεση για κάθε πρόγραμμα στήριξης. Η πρώτιστη ευθύνη ανήκει στους κυβερνώντες πρώτα απ’ όλα να στηρίξουν και στη συνέχεια να ελέγξουν για την εφαρμογή της νομοθεσίας.

Η κατοχύρωση των δικαιωμάτων εργασίας των απασχολούμενων στο θέατρο είναι απαραίτητη προϋπόθεση για κάθε πρόγραμμα στήριξης.

Είχαμε όμως και την απόφαση του ΔΣ του ΘΟΚ να μη στηρίξει την ίδια τη πρόταση του για την καλοκαιρινή παράσταση αρχαίου δράματος.


Αναφορικά με τον ΘΟΚ, γνωρίζετε πολύ καλά ότι τα τελευταία χρόνια το ΑΚΕΛ έδωσε πολλές φορές τα συγχαρητήριά του στην ηγεσία του Οργανισμού η οποία στήριξε με κάθε τρόπο το κυπριακό θέατρο και ειδικά τους εργαζόμενους στις δύσκολες συνθήκες της οικονομικής κρίσης και της πανδημίας.  Είναι γι’ αυτό που πιστεύω ότι η τελευταία απόφαση του Οργανισμού για τη συμμετοχή του ΘΟΚ στο Φεστιβάλ Επιδαύρου, απόφαση με την οποία διαφωνούμε,  αδικεί πρώτα απ’ όλα την ηγεσία του ΘΟΚ. Το πρώτιστο καθήκον του ΘΟΚ και κάθε κρατικού θεάτρου είναι να υπερασπίζεται το δικό του θέατρο και τους δικούς του ανθρώπους. Ιδιαίτερα στην Κύπρο όπου είχαμε και έχουμε την μεγάλη χαρά να παρακολουθούμε παραστάσεις υψηλού επιπέδου λόγω του ταλέντου, της αγάπης και της εργατικότητας όλων των συντελεστών του θεάτρου. Αλλά έχουμε και μια νέα γενιά δημιουργών καταρτισμένων και  πολύ ταλαντούχων. Στο πλαίσιο αυτό, πιστεύω ότι η ηγεσία του ΘΟΚ θα επανεξετάσει την απόφασή της και θα απομακρύνει οποιεσδήποτε σκιές δημιουργήθηκαν αναφορικά με την αξία των κύπριων δημιουργών του θεάτρου.

 Ποια είναι για σας τα εχέγγυα ότι θα υλοποιηθεί το Πρόγραμμα μιας διακυβέρνησης Μαυρογιάννη διότι όπως συχνά βλέπουμε δεν αρκούν μόνο οι διακηρύξεις και προθέσεις; 

Ο Αντρέας Μαυρογιάννης είναι άνθρωπος του Πολιτισμού. Είναι άνθρωπος που αναγνωρίζει την αξία του πολιτισμού ως δείκτη ακμής μιας κοινωνίας αλλά και συμμετέχοντας αδιάλειπτα  στην πολιτιστική δραστηριότητα. Η στάση ζωής του και οι ιδέες του αντανακλώνται πλήρως στο πρόγραμμα που έχει εξαγγείλει και αφορά τον πολιτισμό. Ως ΑΚΕΛ θα σταθούμε δίπλα του με τις προτάσεις, τις εισηγήσεις μας για όλα τα θέματα, κριτικά όπου χρειαστεί,  βοηθώντας τη μεγάλη προσπάθεια για προοδευτική αλλαγή και στα θέματα πολιτισμού

Ακολουθήστε το dialogos.com.cy, στο Google News

Οι τελευταίες ειδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο και όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.