Συνέντευξη στον Αντώνη Γεωργιου

Ο Κώστας Μακρίδης είναι ιδρυτικό μέλος της Κινηματογραφικής Λέσχης και για 45 χρόνια συμμετέχει στη διοίκηση της Λέσχης που ξεκίνησε με πρώτη προβολή στις 31/5/1974  στο σινεμά ΑΡΙΕΛ με την ταινία του Τζίλο Ποντερκόβο «Κουεμάντα». Τα κυριότερα προβλήματα όλα αυτά τα χρόνια «ήσαν η εξασφάλιση αίθουσας για τις προβολές μας, η εξασφάλιση καλών ταινιών, που δεν ήταν μια εύκολη υπόθεση, και φυσικά τα οικονομικά» ενώ εκτός από τις προβολές ταινιών, η Λέσχη επιτελεί κι ένα ευρύτερο μορφωτικό ρόλο. Βασικός στόχος της Λέσχης ήταν «να φέρει το κοινό σ’ επαφή με τον καλό κινηματογράφο και τους μεγάλους δημιουργούς, να του γνωρίσει σκηνοθέτες και κινηματογραφίες που σπάνια ή ποτέ δεν του δίνουν την ευκαιρία να δει οι λεγόμενες εμπορικές αίθουσες» κάτι που φαίνεται να επιτεύχθηκε μια και μέσα σ’ αυτά τα χρόνια παρουσιάστηκαν «πάνω από 1.500 ταινίες που έφεραν την υπογραφή όλων σχεδόν των μεγάλων δημιουργών που κοσμούν μέχρι σήμερα την ιστορία του κινηματογράφου». Με τον Κώστα Μακρίδη μιλήσαμε επίσης για τον κινηματόγραφο γενικότερα και μας επισήμανε πως ο σημερινόε κινηματογράφος είναι «αισθητά διαφοροποιημένος σε όλα τα επίπεδα» και πως «η θεματολογία όσο και η αισθητική των νέων δημιουργών κινείται σε μια άλλη σφαίρα, αγγίζοντας σημερινά προβλήματα.»

 

ΚΩΣΤΑ ΜΑΚΡΙΔΗΣ

Κινηματογραφική Λέσχη Λεμεσού:  45 χρόνια για τον καλό κινηματογράφο

Καταφέραμε να δημιουργήσουμε ένα πιο απαιτητικό κοινό

 

Θυμηθείτε μαζί μας την ίδρυση της Κινηματογραφικής Λέσχης Λεμεσού πριν 45 χρόνια. Ποιοι ήταν οι πρωτεργάτες; Τι σας ώθησε να αποφασίσετε κάτι τέτοιο;

Η ιδέα της δημιουργίας μιας Κινηματογραφικής Λέσχης στην Λεμεσό προέκυψε στην Αθήνα, όταν, κατά την διάρκεια των σπουδών μου, την πενταετία 1968-1973, ήρθα σε επαφή μ’ αυτό που αποκαλούμε καλό κινηματογράφο. Φυσικά η σχέση μου με την 7η τέχνη πάει πολλά χρόνια πίσω, όταν, μικρά παιδιά τρέχαμε στις σκοτεινές αίθουσες για να θαυμάσουμε τις περιπέτειες των μεγάλων ηρώων, κυρίως κατά τις κυριακάτικες μεσημεριανές εκπομπές. Όμως στην Αθήνα έγινε για μένα μια αποκάλυψη. Γνώρισα μια πραγματικά άλλη διάσταση του κινηματογράφου, αυτού των μεγάλων δημιουργών που μιλούν για τις μεγάλες αγωνίες του ανθρώπου, που το έργο τους διακρίνεται από μια θεματική και αισθητική συνοχή. Κατάλαβα ταυτόχρονα ότι κινηματογράφος δεν είναι μόνο αυτό που μας σερβίρει το Χόλυγουντ, ότι υπάρχουν παντού μεγάλες εθνικές κινηματογραφίες με σπουδαίους δημιουργούς. Σύχναζα ανελλιπώς στις λεγόμενες αίθουσες τέχνης που λειτουργούσαν τότε στην Αθήνα (Studio, Αλκυονίς, Βεάκη κ.ά.), καθώς και στις προβολές της Φοιτητικής Κινηματογραφικής Λέσχης κάθε Κυριακή πρωί.

Επιστρέφοντας στην Κύπρο μοιράστηκα την ιδέα μου με μερικούς φίλους, που μάλλον είχαν κι εκείνοι το ίδιο όραμα. Αμέσως βάλαμε μπρος. Μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα είμαστε έτοιμοι για το μεγάλο βήμα. Συγκεντρώσαμε ένα πολύ μεγάλο αριθμό μελών, γεγονός που αποδείκνυε περίτρανα ότι το έδαφος ήταν πρόσφορο, ετοιμάσαμε Καταστατικό, κλείσαμε αίθουσα για τις προβολές, ήρθαμε σ’ επαφή με εταιρείες εισαγωγής ταινιών και άλλα κέντρα εξασφαλίζοντας την συνεργασία τους

 Η ιδρυτική Συνέλευση της Λέσχης πραγματοποιήθηκε στις 12/5/1974 στο οίκημα της τότε Λεμεσιανής Μπουάτ, λίγο πιο πάνω από τα φώτα του ΑΡΙΕΛ. Το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο απάρτιζαν οι ακόλουθοι, που είχαν υπερισχύσει  στις αρχαιρεσίες: Κώστας Μακρίδης, Φάνης Σμίλας, Ανδρέας Νεοφυτίδης, Στέλλα Μιχαηλίδου, Χρήστος Μαυρέλλης, Αρτεμάκης Ζαχαρίου και Στέλιος Γεωργιάδης.

Ποιο ήταν το πρώτο συμβούλιο; Ποια η πρώτη ταινία και που παρουσιάστηκε;

Η ιδρυτική Συνέλευση της Λέσχης πραγματοποιήθηκε στις 12/5/1974 στο οίκημα της τότε Λεμεσιανής Μπουάτ, λίγο πιο πάνω από τα φώτα του ΑΡΙΕΛ. Το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο απάρτιζαν οι ακόλουθοι, που είχαν υπερισχύσει  στις αρχαιρεσίες: Κώστας Μακρίδης, Φάνης Σμίλας, Ανδρέας Νεοφυτίδης, Στέλλα Μιχαηλίδου, Χρήστος Μαυρέλλης, Αρτεμάκης Ζαχαρίου και Στέλιος Γεωργιάδης. Στο τέλος του ίδιου μήνα (31/5) πραγματοποιήσαμε και την πρώτη μας ιστορική προβολή. Έγινε στο σινεμά ΑΡΙΕΛ και ήταν η ταινία του Τζίλο Ποντερκόβο «Κουεμάντα». Από τότε το τραίνο μπήγε στις ράγιες και συνεχίζει μέχρι σήμερα το ταξίδι του, με μια μικρή αναγκαστική διακοπή που μας επέβαλαν το πραξικόπημα και η εισβολή.

 

Ποιοι ήταν οι στόχοι; Πιστεύετε έχουν υλοποιηθεί;

Οι στόχοι της Λέσχης ήταν πανομοιότυποι με κάθε άλλο παρεμφερές σωματείο και καταγράφονται αναλυτικά στο Καταστατικό. Κύριος και βασικός στόχος είναι να φέρει το κοινό σ’ επαφή με τον καλό κινηματογράφο και τους μεγάλους δημιουργούς, να του γνωρίσει σκηνοθέτες και κινηματογραφίες που σπάνια ή ποτέ δεν του δίνουν την ευκαιρία να δει οι λεγόμενες εμπορικές αίθουσες. Με βάση αυτή την φιλοσοφία πιστεύω ακράδαντα ότι οι στόχοι έχουν επιτευχθεί πλήρως. Μέσα σ’ αυτά τα 45 χρόνια λειτουργίας δώσαμε στο κοινό πάνω από 1.500 ταινίες που έφεραν την υπογραφή όλων σχεδόν των μεγάλων δημιουργών που κοσμούν μέχρι σήμερα την ιστορία του κινηματογράφου. Επίσης η ανταπόκριση του κοινού ήταν για μας το καλύτερο πιστοποιητικό «ορθής εργασίας». Αρκεί να αναφέρω ότι σε αρκετές από τις προβολές, ιδίως στα πρώτα χρόνια, έτυχε να μαζέψουμε 400-500 άτομα ενώ κάποιες άλλες χρειάστηκε να τις επαναλάβουμε ή να δώσουμε και «βραδινή» προβολή.

 

Πώς ήταν η πορεία της ΚΛΛ όλα αυτά τα χρόνια;

Η πορεία μας όλα αυτά τα χρόνια είχε φυσικά τα σκαμπανεβάσματά της, ενώ ποτέ δεν μας έλειψαν και τα προβλήματα. Τα κυριότερα ήσαν η εξασφάλιση αίθουσας για τις προβολές μας, η εξασφάλιση καλών ταινιών, που δεν ήταν μια εύκολη υπόθεση, και φυσικά τα οικονομικά. Δεν είναι υπερβολή να αναφέρω ότι η Λέσχη φιλοξενήθηκε από όλες τις γνωστές κινηματογραφικές αίθουσες της Λεμεσού: το Άριελ, όπως ήδη αναφέρθηκε, το σινέ Βόλος στον Άγιο Ιωάννη, το χειμερινό και θερινό Γιορδαμλή, το Ριάλτο, το Κρυστάλ, τον Οθέλλο, το Αλάμπρα όταν έγινε χειμερινό, το Θέατρο Πράξις κλπ. Μια ολόκληρη ιστορία ταυτισμένη με την πορεία των αιθουσών  της πόλης, που σήμερα δυστυχώς δεν υπάρχουν.

 

Κάποιοι σταθμοί που θέλετε να μας αναφέρετε;

Οι σημαντικές στιγμές της Λέσχης είναι φυσικά πάρα πολλές, και είναι αδύνατο να καλυφθούν σε μια συνέντευξη. Αναφέρω απλώς μερικές: το Αφιέρωμα στον Ελληνικό Κινηματογράφο, που διοργανώσαμε το 2004 στο Θέατρο Ριάλτο, με αφορμή την συμπλήρωση 30 χρόνων ζωής. Προβάλαμε πέντε ταινίες ισάριθμων Ελλήνων δημιουργών (Αγγελόπουλος, Βούλγαρης, Φέρρης, Κούνδουρος, Κακογιάννης). Ο τελευταίος ήταν και ο επίσημος προσκεκλημένος μας, τον οποίο και τιμήσαμε για την μακροχρόνια προσφορά του. Το Αφιέρωμα γνώρισε τεράστια επιτυχία. Ανάλογη τιμητική εκδήλωση κάναμε και για τον μεγάλο Αμερικανό σκηνοθέτη Ζυλ Ντασέν, με την προβολή της ταινίας του «Φαίδρα». Ο ίδιος παρευρέθηκε στην εκδήλωση, η οποία περιλάμβανε και δική μου ομιλία για την ζωή και το έργο του. Αναφέρω επίσης τα Αφιερώματά μας σε μεγάλους δημιουργούς, που αποτελούσε αναπόσπαστο τμήμα της δουλειά μας, γιατί δίναμε μ’ αυτόν τον τρόπο στους φίλους μας μια πληρέστερη εικόνα του έργου σκηνοθετών που έμειναν στην ιστορία. Εκτός όμως από τις προβολές ταινιών, η Λέσχη επιτελούσε κι ένα ευρύτερο μορφωτικό ρόλο. Αναφέρω τα σεμινάρια κινηματογράφου, τα οποία πραγματοποιήσαμε αρχικά σε συνεργασία με το Intercollege και στην συνέχεια με τα Επιμορφωτικά Κέντρα του Υπουργείου Παιδείας, ενώ σε όλες ανελλιπώς τις προβολές μας προσφέρουμε σχετικά διαφωτιστικά φυλλάδια με στοιχεία για την κάθε ταινία.

Με ιδιαίτερη ικανοποίηση είδαμε τα τελευταία χρόνια και μια αισθητή διαφοροποίηση των ηλικιακών κατηγοριών που μας παρακολουθεί, με σαφέστατη μετατόπιση προς τους νέους. Αυτό μας ικανοποιεί ιδιαίτερα και μας ενθαρρύνει στο έργο μας.

 

Ποια η γνώμη σας για τον κυπριακό κινηματογράφο; Κατά τη γνώμη σας τι πρέπει να γίνει για να αναπτυχθεί περισσότερο;

Έχω εκφράσει κατ’ επανάληψη την άποψή μου πάνω σ’ αυτό το θέμα· Θεωρώ τον κυπριακό κινηματογράφο ως αναπόσπαστο τμήμα του ευρύτερου Ελληνικού, ακόμα και σήμερα. Μέσα σ’ αυτά τα πλαίσια, ως Κύπρος, δώσαμε στο παρελθόν αρκετούς  αξιόλογους δημιουργούς το έργο των οποίων αναφέρεται ως αξεδιάλυτο κομμάτι της ιστορίας του Ελληνικού Κινηματογράφου. Αναφέρω τον Μιχάλη Κακογιάννη, τον Ντίνο Κατσουρίδη, τον Κώστα Φέρρη, αργότερα τον Χρίστο Σιοπαχά και τον Ανδρέα Πάντζη, σήμερα τον Γιάννη Οικονομίδη, τον οποίο προσωπικά θεωρώ ως έναν από τους σημαντικότερους αυτή την στιγμή σκηνοθέτες του Ελληνικού Κινηματογράφου. Ένα άλλο θέμα είναι η στενότητα των θεμάτων τα οποία επεξεργάζονται οι Κύπριοι σκηνοθέτες. Η συντριπτική πλειοψηφία των ταινιών που έχουν παραχθεί τα τελευταία χρόνια περιστρέφονται γύρω από το κυπριακό και τα προβλήματα που επισώρευσε η τουρκική εισβολή. Είναι καιρός πιστεύω να ξεφύγουμε από αυτό το πλέγμα, όσο κι αν μας πονά, και να επεκταθούμε σε ευρύτερες θεματολογίες. Πρόσφατα είδα την ταινία του Άδωνη Φλωρίδη Ρόζμαρι και μου άρεσε πάρα πολύ. Την θεωρώ ακριβώς ως ένα ιδανικό παράδειγμα αυτού που μόλις είπα. Μιλά με έναν όμορφο τρόπο για ευρύτερα υπαρξιακά προβλήματα του ανθρώπου, για τα αδιέξοδα και τις αγωνίες του. Σκηνοθέτες διαθέτουμε αρκετούς, αλλά πιστεύω χρειάζεται μια αλλαγή προσανατολισμού.

 

Ποια τα κυριότερα προβλήματα σήμερα της ΚΛΛ;  Συνεργάζεστε με άλλες Λέσχες, Ομίλους και φορείς που έχουν παρόμοια δράση μαζί σας;

Έχω ήδη αναφερθεί στα βασικά προβλήματα μας. Το οξύτερο όλα αυτά τα χρόνια ήταν φυσικά το οικονομικό. Οι προβολές μας γίνονταν πάντα σε κάποια εμπορική αίθουσα και αρκεί να αναφέρω ότι για κάθε προβολή πληρώνουμε ένα ποσό γύρω στα €300 ως ενοίκιο, ενώ άλλα τόσα δίνουμε για το ενοίκιο κάθε ταινίας κλπ. Όταν υπολογίσουμε ότι πραγματοποιούμε γύρω στις 30 προβολές κάθε χρόνο, αντιλαμβάνεστε για τι κόστος μιλάμε. Ωστόσο χάρη στην γενναιόδωρη χορηγία των Πολιτιστικών Υπηρεσιών, κατά κύριο λόγο, του Δήμου Λεμεσού και του Συνεργατικού Ταμιευτηρίου Λεμεσού, όσο υπήρχε, τις συνδρομές των μελών μας και τα εισιτήρια εισόδου, καταφέρνουμε να επιβιώνουμε. Όσον αφορά τις συνεργασίες, βασικός μας συνεργάτης είναι ο Όμιλος Φίλων Κινηματογράφου Λευκωσίας, με τον οποίο διατηρούμε μια μακροχρόνια αρμονική συνεργασία.

 

Έχει δημιουργηθεί κοινό ποιοτικού κινηματογράφου; Τι πρέπει να γίνει για την όσο περαιτέρω αύξηση του;

Το κοινό του λεγόμενου ποιοτικού κινηματογράφου εν σχέσει με το αντίστοιχο του εμπορικού ήταν πάντα συντριπτικά λιγότερο σε όλες τις χώρες του κόσμου, ακόμα και τις πιο αναπτυγμένες. Το ίδιο συμβαίνει και στην Κύπρο, ωστόσο πιστεύω, μέσα στην διαδρομή του χρόνου, έχουμε καταφέρει να δημιουργήσουμε ένα πιο απαιτητικό κοινό, το οποίο αρνείται να δει ό, τι τους σερβίρουν οι βιομηχανίες του Χόλυγουντ. Καταφέραμε να δημιουργήσουμε το δικό μας πιστό κοινό, έστω και λιγοστό, το οποίο παρακολουθεί ανελλιπώς τις προβολές μας. Με ιδιαίτερη ικανοποίηση είδαμε τα τελευταία χρόνια και μια αισθητή διαφοροποίηση των ηλικιακών κατηγοριών που μας παρακολουθεί, με σαφέστατη μετατόπιση προς τους νέους. Αυτό μας ικανοποιεί ιδιαίτερα και μας ενθαρρύνει στο έργο μας.

Έχω σχηματίσει λοιπόν την αγαπημένη μου δεκάδα, η οποία είναι η ακόλουθη: Ίνγκμαρ Μπέργκμαν, Λουίς Μπουνιουέλ, Λουκίνο Βισκόντι, Μικελάντζελο Αντονιόνι, Φεντερίκο Φελίνι, Όρσον Γουέλς, Ακίρα Κουροσάβα, Κένζι Μιτζοκούτσι, Αντρέι Ταρκόφσκι, Τζων Χιούστον. Προτείνω στους νέους να αναζητήσουν ταινίες αυτών των δημιουργών, αλλά και πολλών άλλων που ακολουθούν. Ο κατάλογος δεν έχει τέλος.

 

Σκηνοθέτες και ταινίες (διαχρονικά) που αγαπάτε.

Πρέπει να σημειώσω ότι έχω έρθει σε επαφή με το έργο όλων σχεδόν των μεγάλων δημιουργών και όχι μόνο μία φορά. Έχω σχηματίσει λοιπόν την αγαπημένη μου δεκάδα, η οποία είναι η ακόλουθη: Ίνγκμαρ Μπέργκμαν, Λουίς Μπουνιουέλ, Λουκίνο Βισκόντι, Μικελάντζελο Αντονιόνι, Φεντερίκο Φελίνι, Όρσον Γουέλς, Ακίρα Κουροσάβα, Κένζι Μιτζοκούτσι, Αντρέι Ταρκόφσκι, Τζων Χιούστον. Προτείνω στους νέους να αναζητήσουν ταινίες αυτών των δημιουργών, αλλά και πολλών άλλων που ακολουθούν. Ο κατάλογος δεν έχει τέλος.

 

Ξεχωρίζετε κάποιο σύγχρονο δημιουργό; Πως θα χαρακτηρίζατε την κινηματογραφική τέχνη της εποχής μας;

Ο σημερινός κινηματογράφος είναι αισθητά διαφοροποιημένος σε όλα τα επίπεδα. Τόσο η θεματολογία όσο και η αισθητική των νέων δημιουργών κινείται σε μια άλλη σφαίρα, αγγίζοντας σημερινά προβλήματα. Από τους σύγχρονους σκηνοθέτες αγαπώ και παρακολουθώ ανελλιπώς τους: Λαρς Φον Τρίερ, Μίκαελ Χάνεκε, Πέδρο Αλμοντοβάρ, Ντέιβιντ Κρόνεμπεργκ, Ντέιβιντ Λιντς, Τζιμ Τζάρμους, Βιμ Βέντερς και μερικούς άλλους.

Το σημερινό Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΛΛ

Πρόεδρος: Νίκος Σύννος, Aντιπρόεδρος: Ανθούλης Μαυρογιάννης, Ταμίας: Μαρία Νύσση, Γραμματέας: Ιάνθη Παπαδήμα, Μέλη: Κώστας Μακρίδης,  Ειρήνη Ασημένου, Ορέστης Παπαχαραλάμπους