Κυπριακό και πολιτική ισότητα


Του Δρος Αλέξη Αλέκου*

«Την ελευθερία και την κατοχή, μην την ψάχνεις στα εδάφη, αλλά στις συνειδήσεις», έγραψε κάποιος φίλος στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης με αφορμή τη μεγαλειώδη διαδήλωση των Τουρκοκυπρίων ενάντια στις παρεμβάσεις της Τουρκίας. Με βασικό σύνθημα «Άγκυρα πάρε τα χέρια σου από το λαιμό μας», οι συμπατριώτες μας πορεύτηκαν κατά χιλιάδες απαιτώντας αναγνώριση και σεβασμό στην ταυτότητά τους ως κοινότητα. Οι παραλήπτες βέβαια του μηνύματος δεν κατοικούν μόνο στην Άγκυρα, αλλά και στο νότιο τμήμα της Λευκωσίας, και είναι τουλάχιστον υποκριτικό να χειροκροτούν ορισμένοι Ελληνοκύπριοι δακτυλοδείχνοντας μόνο προς ανατολάς. Το αίτημα των Τουρκοκυπρίων για πολιτική ισότητα και αποτελεσματική συμμετοχή στη μελλοντική διακυβέρνηση μιας επανενωμένης Κύπρου τυγχάνει χλευασμού και απαξίωσης από μεγάλη μερίδα του πολιτικού κόσμου στην ελληνοκυπριακή κοινότητα, τορπιλίζοντας τις -ελάχιστες- ελπίδες για λύση, σε περίπτωση πάντα που η Τουρκία θα επαναλάβει τις προθέσεις που επέδειξε το 2017 για αποχώρηση του τουρκικού στρατού και αλλαγή του συστήματος των εγγυήσεων.

Έχει επικρατήσει στην ελληνοκυπριακή κοινή γνώμη η αντίληψη ότι το αίτημα της τουρκοκυπριακής πλευράς για πολιτική ισότητα (και αποτελεσματική συμμετοχή) ισοδυναμεί με το βέτο του συντάγματος του ‘60. Μια αντίληψη η οποία στοχεύει στην ενίσχυση του αφηγήματος περί απαράδεκτων αξιώσεων της τουρκικής πλευράς και θυματοποίησης της ελληνοκυπριακής. Σε πολλές περιπτώσεις τα τελευταία 2 χρόνια, η ε/κ πλευρά επανέλαβε φορτικά ότι αποδέχεται το Πλαίσιο Γκουτέρες, μέρος του οποίου είναι και η πολιτική ισότητα. Συγκεκριμένα στο σημείο 6 του πλαισίου το οποίο αποδέχεται η ε/κ πλευρά, ο ΟΗΕ σημειώνει ότι «χρειάζεται να συζητηθεί περαιτέρω το αίτημα μιας πλευράς (τ/κ) για θετική ψήφο καθώς επίσης και άλλα στοιχεία του κεφαλαίου της διακυβέρνησης για εκ περιτροπής προεδρία».


Στην τελευταία συνάντηση των δύο ηγετών στο Βερολίνο, τον Νοέμβριο του 2019, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, ανέφερε: «Και οι δύο ηγέτες επανέλαβαν τη δέσμευσή τους και με διαβεβαίωσαν για την προσήλωσή τους και την αποφασιστικότητά τους να πετύχουν μία διευθέτηση στο πλαίσιο διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα όπως έχει ήδη συμφωνηθεί στα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών, περιλαμβανομένου και του Ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας 716».

Η αναφορά του Γενικού Γραμματέα στο ψήφισμα 716 δεν είναι τυχαία. Το συγκεκριμένο ψήφισμα, το οποίο υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο Ασφαλείας στις 11 Οκτωβρίου 1991, στο σημείο 4 «επαναβεβαιώνει ότι η θέση του για τη λύση του Κυπριακού βασίζεται σε ένα κυπριακό κράτος, αποτελούμενο από δύο πολιτικά ισότιμες κοινότητες όπως καθορίζονται από τον Γενικό Γραμματέα στην παράγραφο 11 του παραρτήματος I της έκθεσής του ημερομηνίας 8 Mαρτίου 1990 (S/21183)». Η έκθεση του τότε Γενικού Γραμματέα διασαφηνίζει το τι είναι η πολιτική ισότητα και πώς μπορεί να ερμηνευτεί.

Ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, όμως, λίγους μήνες πριν τη συνάντηση στο Βερολίνο (συνέδριο ΠΑΣΥΔΥ, Απρίλης 2019), αλλά και πρόσφατα στην ομιλία του προς τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, κάθε άλλο παρά θετικός παρουσιάστηκε στο ζήτημα της πολιτικής ισότητας. «Δεν κατανοώ τι μου εισηγούνται κάποιοι να αποδεχτώ, ότι για κάθε απόφαση που θα παίρνει το κεντρικό κράτος θα πρέπει να έχω μια θετική ψήφο των Τουρκοκυπρίων, προκειμένου να υπάρξει η πολιτική ισότητα, όπως την αποκαλούν. Και αυτό θα είναι πολιτική ισότητα ή θα είναι πολιτική ανισότητα;».

Εμφανώς κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Η υπερβολή ότι για κάθε απόφαση του Κράτους θα απαιτείται θετική ψήφος δεν ήταν ποτέ αίτημα της άλλης πλευράς. Η δαιμονοποίηση όμως του αιτήματος καλλιεργεί λανθασμένες και επικίνδυνες αντιλήψεις. Ασφαλώς τα ζητήματα για τα οποία θα απαιτείται έστω και μια θετική ψήφος και από τις δύο κοινότητες θα αποτελέσει πεδίο διαπραγμάτευσης. Η καθολική απόρριψη όμως της θέσης για πολιτική ισότητα, συνιστά αφενός απομάκρυνση από τα ψηφίσματα του ΟΗΕ, και αφετέρου ταφόπλακα της ελπίδας για οποιαδήποτε άλλη λύση πέρα της διχοτόμησης.

Δύο εξηγήσεις μπορούν να δοθούν για αυτή τη στάση της ελληνοκυπριακής πλευράς και ειδικά του ΠτΔ: Είτε χρησιμοποιεί την πολιτική ισότητα ως επικοινωνιακό / διαπραγματευτικό χαρτί για να πάρει αποχώρηση στρατευμάτων και εγγυήσεων, είτε το ζήτημα της πολιτικής ισότητας θα αποτελέσει το κύριο θέμα συζήτησης για να ροκανιστεί ο χρόνος μέχρι το 2023. Βέβαια μέχρι τότε, η Αμμόχωστος θα είναι πυκνοκατοικημένη, τα τουρκικά γεωτρύπανα θα αλωνίζουν στη Μεσόγειο και ο μοναδικός πραγματικός μας σύμμαχος στην προσπάθεια για λύση του Κυπριακού, οι Τουρκοκύπριοι, θα κουραστούν να αντιστέκονται μόνοι.

* Ιστορικός

Οι ειδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο και όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy. Ακολουθήστε μας και στο Google News