Λόφου: Γραφικότητα, ηρεμία, ιστορία…

«Τις καθημερινές μέρες συναντάς τουλάχιστον 50 άτομα, τα Σαββατοκύριακα κυκλοφορούν πεντακόσιοι, ενώ το καλοκαίρι πάνω από 2.000»

Λέξεις-Κλειδιά:
Επαρχία Λεμεσού
Ύψωνας
Πετρόκτιστες κατοικίες
Παναγίας της Χρυσολοφίτισσας
«Μικρός Παρθενώνας»
Νεανικότητα
Ιωάννης Σταυριανός

 

 

Της Χριστίνας Γεωργίου

Η Λόφου είναι απέχει 26 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Λεμεσού. Βρίσκεται στην ευρύτερη περιοχή Τροόδους και στην περιοχή των κρασοχωριών. Έχει γειτονικά χωριά τον Άγιο Θεράποντα, τον Άγιο Γεώργιο Συλίκου, τη Συλίκου, την Κουκά, όπως επίσης έχει κοντινές κοινότητες τις Κυβίδες, τον Άγιο Αμβρόσιο, την Πάχνα, το Όμοδος, τον Σαϊττά και το Πέρα Πεδί. Η κοινότητα είναι 45 λεπτά από την Πάφο, 25 από τη Λεμεσό, 30 λεπτά από το Τρόοδος και 10 λεπτά από τις Πλάτρες.

Η Λόφου έχει τον νεαρότερο κοινοτάρχη, τον 25χρονο Νίκο Σπύρου. Νεαρός, δημιουργικός και με τη σειρά του προσφέρει τις ιδέες του για στήριξη της Λόφου.

Σύμφωνα με τον κ. Σπύρου, στην κοινότητα υπάρχουν πάνω από 600 πετρόκτιστες, παραδοσιακές κατοικίες που κάνουν τη Λόφου έναν από τους μεγαλύτερους παραδοσιακούς πυρήνες ανά το παγκύπριο.

Η ονομασία της

Βλέποντας το χωριό από ψηλά αντικρίζεις ότι είναι κτισμένη πάνω σε λόφο και γύρω-γύρω της υπάρχουν κι άλλοι λόφοι. Παλιότερα το χωριό σε χάρτες αναγραφόταν ως «Ο λόφος». Με το πέρασμα του καιρού και λόγω της καθημερινής ομιλίας συνοδευόταν συνήθως από τη λέξη κώμη, της οποία το γένος της είναι επίσης θηλυκό. Άρα, από «του λόφου» έχει μετατραπεί «της Λόφου».

Ο κόσμος της Λόφου

Κάποιοι κάτοικοι είναι βοσκοί, γεωργοί, ενώ κάποιοι άλλοι διατηρούν δικές τους επιχειρήσεις στην κοινότητα. Η Λόφου είναι γνωστή για τα καταλύματά της, που προσφέρουν όλες τις ανέσεις σε κάθε επισκέπτη. Σύμφωνα με τον κοινοτάρχη, υπάρχουν 25 επιχειρηματίες οι οποίοι ασχολούνται με τις διανυκτερεύσεις. Ο επισκέπτης μπορεί να βρει ποικιλία τιμών και επιλογών, από 60 ευρώ μέχρι 800 ευρώ το δίκλινο δωμάτιο. Ο κ. Σπύρου σημείωσε ότι υπάρχουν δύο ταβέρνες, η «Λόφου» και οι «Καμάρες», και το εστιατόριο του ξενοδοχείου. Υπάρχουν ακόμα καφετέριες, μαγαζί με βότανα, souvenir shop, ακόμα και wine bar. Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «μέσω ευρωπαϊκών κονδυλίων προσπαθούμε να προσεγγίσουμε νέο κόσμο να ξεκινήσει καινούργιες επιχειρήσεις. Ήδη γίνονται τα πρώτα βήματα για τα προγράμματα της αγροτικής ανάπτυξης και της νεανικής επιχειρηματικότητας».

Στο Agrovino Wine Bar…

Ο Δημήτρης Βιολάρης, νεαρός, λάτρης των κρασιών και η καρδιά του χωριού, όπως είπαν κάτοικοι της κοινότητας, λειτουργεί εδώ και τρία χρόνια το Agrovino Wine Bar κάνοντας αυτό που πραγματικά αγαπά. «Εκείνο που βοήθησε στο να εξελιχθεί το όνειρό μου ήταν το γεγονός ότι πήγα Λονδίνο και δούλεψα σε μια εταιρεία κρασιών. Με την επιστροφή μου πραγματοποίησα το δικό μου όνειρο», ανέφερε χαρακτηριστικά. «Είχα την ευκαιρία να έρθω σε ένα χώρο εκτός Λεμεσού, με μηδαμινό ενοίκιο, γιατί το κτίσμα ανήκει στην οικογένειά μου και γενικά η ζωή στη Λεμεσό είναι ακριβή. Η πρώτη χρονιά ήταν πολύ δύσκολη, αλλά σιγά-σιγά βλέπω μία άνοδο, όχι μόνο σε μένα αλλά και γενικά στο χωριό». Το ξεχωριστό αυτό κτίσμα λειτουργεί το πρωί ως καφετέρια και το βράδυ ως μπαρ, έχοντας κρασιά και άλλα ποτά. Αυτό που ξεχωρίζει είναι το πάντρεμα, όπως είπε χαρακτηριστικά, του wine tasting με τη συνοδεία 4 εκλεκτών κρασιών αλά bites. «Να καταλάβει και ο κόσμος τι σημαίνει να κάνεις συνδυασμό των κρασιών με γλυκά ή ακόμα και αλμυρά τσιμπήματα, ώστε να υπάρχει μια ισορροπία των γεύσεων», εξήγησε.

Ο Δημήτρης εξέφρασε την εκτίμησή του προς τη Μαρία Κώστα, για τη φιλική σχέση τους και τη συνεργασία τους. Η Μαρία μένει εδώ και ενάμιση χρόνο στη Λόφου. Είναι δασκάλα και αναμένει εδώ και 11 χρόνια να διοριστεί. Έχει παράλληλα δίπλωμα αρτοποιίας και ζαχαροπλαστικής, το οποίο, όπως είπε, της προσφέρει στιγμές δημιουργίας και χαλάρωσης. Μαζί με τον Δημήτρη προσπαθούν να διοργανώνουν εκδηλώσεις με στόχο τη δραστηριοποίηση των επισκεπτών της Λόφου, συνδυάζοντας το κρασί, τα τσιμπήματα και τη ζαχαροπλαστική. «Σε συνδυασμό με το τι προσφέρει ο Δημήτρης ήθελα να δώσω στον κόσμο μία άλλη οπτική της ζαχαροπλαστικής. Όχι μόνο στο τι τρώει αλλά και στο τι νιώθει όταν το δημιουργεί», πρόσθεσε.

Οι εκκλησίες του χωριού

Ο κεντρικός ναός της Λόφου είναι η Παναγία της Χρυσολοφίτισσας, κτίσματος του 19ου αιώνα, και είναι αφιερωμένη στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου. Μάλιστα υπάρχει ο μύθος ότι «κτίστηκε από κρασί, διότι υπήρχε σοβαρό πρόβλημα με το νερό, αλλά υπήρχαν τεράστια αποθέματα κρασιού». Σύμφωνα με τον κοινοτάρχη, μελλοντικός στόχος τους είναι να γίνει ανάλυση του μπετόν και των τοιχωμάτων του ναού για να δουν ότι όντως ευσταθεί η άποψη αυτή.

Η Ευτυχία Χριστοφόρου, μέλος της Εκκλησιαστικής Επιτροπής Λόφου, ανέφερε ότι η εκκλησία και τα εξωκλήσια της Λόφου είναι κτισμένα κοντά στο πράσινο, προσφέροντας πολλές φορές μια αλλιώτικη ατμόσφαιρα και θέα, αναλόγως και της εποχής της επίσκεψης. Προπάντων, όπως είπε, η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου που βρίσκεται πάνω σε ύψωμα και έχει μια ξεχωριστή θέα. Υπάρχει ακόμα το εξωκλήσι του Προφήτη Ηλία, της Αγίας Μαρίνας και το Σπήλαιο των Αγίων Πατέρων.

Ιωάννης Σταυριανός

Μια ξεχωριστή μορφή της κοινότητας όσο και της Ελλάδας για τον αγώνα του στην Επανάσταση του 1821 είναι ο Ιωάννης Σταυριανός, γεννημένος στη Λόφου το 1804.

Ξεχώρισε ανάμεσα στους 1.000 Κύπριους που πολέμησαν στην Επανάσταση, γιατί στα απομνημονεύματά του μαρτυρείται και ο θάνατος του Καραϊσκάκη, αφού υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας των γεγονότων, γράφοντας ότι το θανάσιμο κτύπημα του Καραϊσκάκη στο Φάληρο δεν έγινε από εχθρικό βόλι.

«Μικρός Παρθενώνας» της Λόφου

Ένα ιστορικό κτίσμα που βρίσκεται στην κοινότητα χαρακτηρίζεται από την τοπική κοινωνία ως ο «Μικρός Παρθενώνας», γιατί το αέτωμα και οι κίονές του θυμίζουν τον Παρθενώνα. Πρόκειται για το κτίριο του παλιού Δημοτικού Σχολείου, κτίσματος του 1917, το οποίο λειτούργησε μέχρι το 1973. Σήμερα στην αυλή του σχολείου υπάρχει η προτομή του Ιωάννη Σταυριανού αλλά και ο ανδριάντας του Ηλία Καννάουρου που έπεσε μαχόμενος κατά την τουρκική εισβολή του 1974. Στην αυλή του σχολείου πραγματοποιούνται καλλιτεχνικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις της κοινότητας αλλά και του Συνδέσμου Αποδήμων.

Η ερειπωμένη Λόφου του ’80

Στρέφοντας το χρόνο πίσω, φεύγοντας από το 2019, θα μπορούσε κάποιος να πει πως Λόφου και Ύψωνας είναι ένας κόσμος, μία ιστορία, μία κοινότητα. Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, και τους κατοίκους οι αυθεντικοί Υψιωνιάτες είναι όλοι Λοφίτες, γι’ αυτό στην κοινότητα υπάρχουν τόσες πολλές εξοχικές κατοικίες. Ο νεαρός κοινοτάρχης, Νίκος Σπύρου, ανέφερε πως ο Ύψωνας πριν αρκετά χρόνια ήταν τσιφλίκι και δημιουργήθηκε για καλλιέργεια γης. «Υπήρξε καιρός που έμεναν έξι μήνες στη Λόφου και τους άλλους έξι στον Ύψωνα», πρόσθεσε.

Ο Γεώργιος Δανός, κάτοικος της Λόφου και πρώην κοινοτάρχης, ανέφερε ότι τη δεκαετία του ’80, επιστρέφοντας στην κοινότητα, από τη Λεμεσό, συνειδητοποίησε ότι όλοι είχαν μετακινηθεί στον Ύψωνα. «Από το ’63 και ακόμα πιο πριν ξεκίνησαν οι μετακινήσεις. Η Λόφου κατάντησε να έχει 20 οικογένειες. Ήταν σαν μάντρες. Δεν είχε καν νερό. Τις πρώτες μέρες του 1981, όταν ορκίστηκα ως κοινοτάρχης, αντίκρισα ένα σχολείο χαλασμένο, χωρίς πόρτες και πατώματα. Θυμήθηκα που ήμασταν 300 μαθητές. Τότε ήταν που με έπιασε η μανία να αναστηλώσω το σχολείο και μετά τα υπόλοιπα». Και τότε ξεκίνησαν όλα τα βήματα για ζωντανέψει η Λόφου -επιδιορθώσεις κτιρίων, δρόμων, επαναφορά νερού και των βασικών αγαθών, ώστε να μπορεί να ζει κάποιος σε χωριό. Οι προσπάθειες έγιναν αποτέλεσμα φτάνοντας στο σήμερα, η Λόφου να αναπτύσσεται και να εξελίσσεται θετικά.

Η πρώτη επιχείρηση της Λόφου

«Όλοι μας έλεγαν τρελούς για το ρίσκο που θα παίρναμε να ανοίξουμε επιχείρηση στο χωριό», ανέφεραν μέλη της οικογένειας Βιολάρη. Πρόκειται για την Παραδοσιακή Ταβέρνα «Η Λόφου» και συγκεκριμένα για την πρώτη επιχείρηση που λειτούργησε στο χωριό, το 1992, όταν στη Λόφου οι συνθήκες ζωής δεν ήταν και οι καλύτερες, εφόσον γίνονταν προσπάθειες για αναστήλωσή της. Οι ιδιοκτήτες της ταβέρνας ρίσκαραν και εν τέλει πέτυχαν τον στόχο τους δίνοντας ξανά ζωή στη Λόφου. Η Γιώτα και η Κλειώ Βιολάρη, υπεύθυνες της ταβέρνας, ανέφεραν ότι όλα ξεκίνησαν με ένα μικρό χώρο, στο σημερινό μπαρ της ταβέρνας, πουλώντας παγωτό. «Μετά την παγωταρία, αρχίσαμε τα σουβλάκια. Μετά επεκτείναμε τον χώρο και δημιουργήσαμε και αγροτουριστικά. Ο πατέρας μας πήρε το ρίσκο. Το βράδυ μουσικός, το πρωί γεωργός», σχολίασαν.

Η Γιώτα εξέφρασε τη χαρά της για την ανάπτυξη του χωριού και για την προσπάθεια των υπόλοιπων ιδιοκτητών ταβέρνας και καταλυμάτων γιατί, όπως είπε χαρακτηριστικά, με την προσπάθεια όλων των κατοίκων, του Συνδέσμου Αποδήμων, του Κοινοτικού Συμβουλίου αλλά και με την επίσκεψη τουριστών, η Λόφου εξελίσσεται με κάθε τρόπο σε πολλούς τομείς.

Η Κλειώ ανέφερε ότι διατηρώντας την παραδοσιακή αρχιτεκτονική τόσο στην ταβέρνα όσο και στα δωμάτια που προσφέρουν προς ενοικίαση, ο κόσμος, ο οποίος ζητά την ησυχία και την κυπριακή φιλοξενία, αισθάνεται ότι η Λόφου είναι και δικό του χωριό.

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.