Μαγδαλένα Ζήρα: Δραματοποιεί την αιώνια σύγκρουση ανάμεσα στο θέατρο και την εξουσία

Δραματοποιεί την αιώνια σύγκρουση ανάμεσα στο θέατρο και την εξουσία

Με τη Μαγδαλένα Ζήρα

Για ποιο λόγο ο Σαίξπηρ αφορά το θέατρο σε όλο τον κόσμο; Ο Σαίξπηρ αφορά το σήμερα γιατί το έργο του γεννήθηκε σε μια εποχή που έμπαιναν (ξανά) τα θεμέλια του ανθρωπισμού.

Τι είναι αυτό που σε γοητεύει στα έργα του; Η βαθιά γνώση των θεατρικών συμβάσεων και η επαναστατική τους χρήση· το απαράμιλλο ψυχολογικό προφίλ των χαρακτήρων· η τολμηρή θεματολογία· η ανατομία της ανθρώπινης τραγωδίας, αλλά και της ανθρώπινης ματαιότητας.

Πρόκειται για το πρώτο έργο Σαίξπηρ που σκηνοθετείς. Τι σε τράβηξε σε αυτό το ιδιαίτερο έργο; Το παράδοξο, το τολμηρό, το σύγχρονο στη δραματουργία και στη θεματολογία του έργου μου θύμισε τον Ευριπίδη που κλείνει το μάτι στο κοινό, που χρησιμοποιεί με ελευθερία και τόλμη τις συμβάσεις, που προκαλεί τον θεατή να δει με κριτική ματιά ένα δεδομένο σύστημα αξιών. Είναι ένα έργο συνόλου: μια ομάδα από χαρακτήρες και ιστορίες εξερευνούν έναν κοινό θεματικό άξονα, έτσι ώστε η φαινομενικά ελεύθερη δραματουργία του είναι στην πραγματικότητα ένα πολύπλοκο πρίσμα μέσα από το οποίο εξετάζονται οι βασικές θεματικές. Όμως στο κέντρο βρίσκεται ένας συναρπαστικός γυναικείος χαρακτήρας, πράγμα σπάνιο δυστυχώς στα έργα του Σαίξπηρ, λόγω των συμβάσεων της εποχής.

Με ιντριγκάρει το ότι δραματοποιεί την αιώνια σύγκρουση ανάμεσα στο θέατρο και την εξουσία. Ξέρουμε ότι οι πουριτανοί πάντα εχθρεύονταν το θέατρο και όποτε βρίσκονταν στην εξουσία προσπαθούσαν να περιορίσουν τη δυναμική του. Σε αυτό το έργο οι ίδιοι οι εξουσιαστές φορούν μάσκες και παίζουν θέατρο, με την κακή έννοια. Με γοητεύει το ότι η τονικότητά του αντιστέκεται στις εύκολες κατηγοριοποιήσεις· το κωμικοτραγικό σαν στοιχείο είναι κάτι πάρα πολύ σύγχρονοκαι πιο κοντά στησημερινή αισθητική, δεν μας επιτρέπει να χαθούμε εντελώς μέσα στο συναίσθημα ούτε να χαλαρώσουμε εντελώς μέσα στο γέλιο· μας αναγκάζει να σκεφτούμε και μας προκαλεί να αναθεωρήσουμε τα στερεότυπα που φέρουμε μέσα μας. Οι χαρακτήρες του περιθωρίου, των χαμηλών κοινωνικών στρωμάτων, που είναι συνήθως κωμικοί στον Σαίξπηρ, αποκτούν εδώ μια πραγματικά επαναστατική διάσταση· η κωμωδία στο έργο είναι η επανάσταση των λαϊκών στρωμάτων, ενώ το σύστημα ηθικής αποκαλύπτεται ως μέσο καταπίεσης του λαού.

Οι χαρακτήρες του περιθωρίου, των χαμηλών κοινωνικών στρωμάτων, που είναι συνήθως κωμικοί στον Σαίξπηρ, αποκτούν εδώ μια πραγματικά επαναστατική διάσταση: η κωμωδία στο έργο είναι η επανάσταση των λαϊκών στρωμάτων, ενώ το σύστημα ηθικής αποκαλύπτεται ως μέσο καταπίεσης του λαού

Το έργο επίκαιρο και διαχρονικό παρεμβαίνει στο σήμερα στην κοινωνία μας και πώς; Πολλά τα θέματα που θίγει, στους τομείς της ηθικής, της δικαιοσύνης, της πίστης, της εξουσίας, της κοινωνίας. Αυτά που με ενδιαφέρουν ιδιαίτερα «κουμπώνουν» απόλυτα με σύγχρονα κοινωνικά ζητήματα, όπως η ισότητα των φύλων , η σεξουαλική εκμετάλλευση από ανθρώπους με εξουσία, η έλλειψη πραγματικής δικαιοσύνης στο νομικό σύστημα. Ενώ η ιδέα για το ανέβασμα του έργου γεννήθηκε πριν από τρία χρόνια περίπου, ξαφνικά το έργο στο πλαίσιο κινημάτων όπως το #metoo και το #Ibelieveher αποκτά μια ανανεωμένη δυναμική που δίνει ένα νέο μομέντουμ στη δουλειά μας.

Ποια είναι η δική σου πρόταση πάνω στο έργο; Πιστεύεις πως τα κλασικά έργα πρέπει να διασκευάζονται και να προσαρμόζονται στο σήμερα; Μια πληθώρα από δίπολα στην αφήγηση και μια σειρά από σχεδόν μεταδραματικές ανατροπές στην πλοκή παραπέμπουν στη διπλή φύση των πραγμάτων, στις εναλλακτικές εκδοχές της αλήθειας, στην αίσθηση μιας παράλληλης πραγματικότητας, ακόμα και με έντονο το εφιαλτικό στοιχείο. Η διπλή διανομή υπογραμμίζει τη διπλή ανθρώπινη φύση και το δίπολο υπερβατικότητας-φθοράς που υπάρχει στο έργο.

Επίσης σημαντική για μένα είναι η crossgender διανομή ρόλων που επιτρέπει βαθύτερη εξερεύνηση θεμάτων φύλου. Δημιουργείται έτσι μια επιπρόσθετη αφήγηση που σχολιάζει στερεότυπα σχετικά με τις συμπεριφορές των φύλων. Θεωρώ ότι ένα σημαντικό πρόβλημα που προκύπτει στο σύγχρονο ανέβασμα έργων του Σαίξπηρ είναι η απεικόνιση των γυναικών στα έργα του και η εν πολλοίς απουσία τους, ειδικά σε μεγάλους ρόλους. Άρα ένας στόχος ήταν και αυτός. Είναι για μένα αυτονόητο ότι τα κλασικά έργα πρέπει να διασκευάζονται και να προσαρμόζονται στο σήμερα. Άλλωστε κάθε παράσταση είναι μια διασκευή.

Ποια η θέση του θεάτρου, της τέχνης σήμερα; Να θέτει ερωτήματα που δεν έχουν εύκολη απάντηση.

Το Φανταστικό θέατρο παρουσιάζει ένα ιδιαίτερο έργο του Σαίξπηρ, το Με το ίδιο μέτρο σε μετάφραση Βάιου Λιαπή και σκηνοθεσία της Μαγδαλένας Ζήρας. Με αφορμή αυτή την παράσταση μιλήσαμε για τον Σαίξπηρ, το έργο, το θέατρο και τη θέση του στον κόσμο μας με τη σκηνοθέτιδα και τρεις από τους ηθοποιούς, τον Φώτη Αποστολίδη που υποδύεται τον Δούκα, τη Μυρτώ Κουγιάλη που υποδύεται την Ισαβέλλα και την Ελένη Μολέσκη που υποδύεται τη Μαριάννα.

Το έργο έκανε πρεμιέρα στις 2 Νοεμβρίου.  Παραστάσεις: 4, 9, 10, 11, 16, 17  Νοεμβρίου, στις 8:30 μ.μ.

Αίθουσα Εκδηλώσεων Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ´ (δίπλα από το Βυζαντινό Μουσείο και την Ιερά Αρχιεπισκοπή, έναντι Παγκύπριου Γυμνασίου)

Πλατεία Αρχ. Κυπριανού, 1505 Λευκωσία (είσοδος από το προαύλιο του καθεδρικού ναού Αγίου Ιωάννη)

Ακολουθήστε το dialogos.com.cy, στο Google News

Οι τελευταίες ειδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο και όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.