Ορίζοντας/ Συναντήσεις

Μανώλη …! τι κάναμε, και δεν ήρθε «εκείνη η μέρα» της δικαίωσης

Ο Αντώνης Γεωργίου συζητά με τον Γιώργο Νεοφύτου και την Μήδεια Χάννα για τη νέα παράσταση του «Μανώλη…!» που ανεβαίνει στο Θέατρο ΧΩΡΑ από την Τετάρτη 22 Ιανουαρίου  

 

Ο πόνος, οι ανεπούλωτες πληγές και η κραυγή για δικαίωση ηχούν σε όλο τον κόσμο.

Το έργο σας «Μανώλη …!» είχε μια δύσκολη αρχή, αφού ουσιαστικά λογοκρίθηκε, αλλά ακολούθησε μια εντυπωσιακή πορεία με παραστάσεις σε Κύπρο και εξωτερικό.

Γιώργος Νεοφύτου: Ναι, είναι γεγονός πως η πρώτη προγραμματισμένη τηλεοπτική προβολή  του έργου από το ΡΙΚ το 1987 είχε την τελευταία στιγμή «αναβληθεί για τεχνικούς λόγους». Όμως μετά την παρουσίασή του, ένα χρόνο αργότερα, είχε μια πρωτόγνωρη για κυπριακό έργο πορεία, που για είμαι ειλικρινής ούτε εγώ την περίμενα, γιατί  θεωρούσα το μονόπρακτο αυτό πολύ προσωπικό και πολύ κυπριακό. Το έργο μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες  και ευτύχησε να ανεβεί πέραν της Κύπρου  στην Ελλάδα (τόσο στην Αθήνα όσο και σε διάφορα ΔΗΠΕΘΕ), στο Λονδίνο δυο φορές, στη Ιρλανδία, στην τότε Λ.Δ. της Γερμανίας, στην Ο.Δ. της Γερμανίας, Αυστρία, Βουλγαρία και Ιταλία. Είχε μεταφραστεί επίσης στα Τουρκικά και είχε ενταχθεί στο Ρεπερτόριο του Κρατικού Θέατρου Τουρκίας. Στη Γερμανία ανέβηκε ακόμη δυο φορές ως όπερα δωματίου σε μουσική του Βάσου Αργυρίδη.

Τί πιστεύετε πως είναι αυτό που ωθεί σκηνοθέτες και ηθοποιούς  να επανέρχονται σε αυτό;

Γιώργος Νεοφύτου: Κυρίως ηθοποιοί επανέρχονται. Γιατί πέρα από τη συνεχώς επίκαιρη θεματολογία του και την οικουμενικότητά του είναι ένας σύνθετος και δύσκολος ρόλος- πρόκληση  για κάθε ηθοποιό. Ο Κώστας Γεωργουσόπουλος, όταν παίχτηκε για πρώτη φορά στη Ελλάδα  το 1990 στην σκηνή του Εθνικού Θεάτρου με την κυρία Δέσποινα Μπεμπεδέλη έγραψε, πως «είναι ένας συνταρακτικός μονόλογος που θα μείνει στο ελληνικό ρεπερτόριο για καιρό». Κολακεύτηκα, αλλά το θεώρησα τότε υπερβολικό. Φαίνεται όμως πως είχε δίκαιο. 

Το έργο μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες  και ευτύχησε να ανεβεί πέραν της Κύπρου  στην Ελλάδα, στο Λονδίνο, στη Ιρλανδία, στην τότε Λ.Δ. της Γερμανίας, στην Ο.Δ. της Γερμανίας, Αυστρία, Βουλγαρία και Ιταλία

Αυτή τη φορά, αν σας ρωτήσει κάποιος, ποιός είναι ο λόγος για ακόμα μια παράσταση του «Μανώλη…!»,  τι θα λέγατε;

Γιώργος Νεοφύτου:  Αυτή τη φορά ο λόγος είναι η κυρία Μήδεια Χάννα, που μου έκανε την τιμή να μου το ζητήσει  και την  ευχαριστώ γι’ αυτό. Όμως στην πρώτη συνάντησή μας είπαμε ότι ο λόγος δεν πρέπει να είναι απλώς η επιθυμία μιας ακόμη ηθοποιού να το ερμηνεύσει, ούτε και η κοινώς αναγνωρισμένη παγκοσμιότητα του θέματος. Το έργο παρουσιάζεται τώρα, 46 χρόνια μετά τα γεγονότα του 74, μπροστά σε μερίδα του κοινού, που εν πολλοίς δεν τα έχει ζήσει. Και δυστυχώς ίσως να τα γνωρίζει ακροθιγώς. Ταυτόχρονα είναι και μια μερίδα κοινού που τα έζησε και νιώθει ακόμη τον πόνο, την απογοήτευση, το θυμό για τη μη δικαίωση. Θέλουμε να θέσουμε στους εαυτούς μας το ερώτημα τι κάναμε, και δεν ήρθε «εκείνη η μέρα» της δικαίωσης. Γιατί δεν μπήκαν «τα πράγματα στη σωστή τους θέση». Τι κάναμε και τι κάνουμε «για να μην ξανάρθουν». Γιατί ο φασισμός είναι πλέον ανάμεσά μας. Τον βλέπουμε, τον ζούμε να (ξανα)χτυπά με διάφορους τρόπους.

Ανεβάζετε ένα εμβληματικό έργο της κυπριακής δραματουργίας και ερμηνεύετε ένα σημαντικό ρόλο που παρουσιάστηκε σε πολλές παραστάσεις.  Πόσο αυτό σας επηρέασε στην προσέγγιση του και στην απόφαση σας, να το ανεβάσετε;

Μήδεια Χάννα: Αυτός είναι ο ρόλος ενός σπουδαίου θεατρικού έργου. Να παίζεται επανειλημμένα από πολλές ηθοποιούς και με διαφορετικές κάθε φορά προσεγγίσεις. Ο κάθε ηθοποιός είναι μια ξεχωριστή οντότητα που δεν αντιγράφει και δεν αντιγράφεται. Δίνει τη δική του ψυχή σε κάθε στιγμή της παράστασης και δημιουργεί κάτι μοναδικό.

Η μάνα αυτή πέρα από τα γεγονότα που συνέβησαν το 1974 αποτελεί σύμβολο όλων των μανάδων του κόσμου ανεξαρτήτως χώρας ή φυλής

Ποιά είναι η σκηνοθετική προσέγγισή σας;  

Μήδεια Χάννα: Η αλήθεια είναι ότι προχωρώ με σύμβουλό μου τον κ. Νεοφύτου, συγγραφέα του έργου. Ανταλλάσσουμε απόψεις και καταλήγουμε στο γεγονός ότι η μάνα αυτή πέρα από τα γεγονότα που συνέβησαν το 1974 αποτελεί σύμβολο όλων των μανάδων του κόσμου ανεξαρτήτως χώρας ή φυλής. Ο πόνος, οι ανεπούλωτες πληγές και η κραυγή για δικαίωση ηχούν σε όλο τον κόσμο.

Ποιό είναι για σας το «κύριο ζήτημα» του έργου;

Μήδεια Χάννα: Το στοιχείο του έργου που θεωρώ πιο σημαντικό είναι ο λόγος. Ο κ. Νεοφύτου κατάφερε να γράψει αλλά και να δώσει τόσο υπέροχους και θεατρικά σωστούς ρυθμούς, που θα έλεγε κάνεις ότι σχεδόν ταυτόχρονα σκηνοθετεί το έργο.

Το έργο παραμένει επίκαιρο, μανάδες σε όλο τον κόσμο ζητάνε δικαίωση. Ποιά ή ποιές  έρχονται στο μυαλό σας από όσα συμβαίνουν γύρω μας;

Μήδεια Χάννα: Η φυσιογνωμία κάθε μάνας με τον αφόρητο πόνο στο πρόσωπο της, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

Γιώργος Νεοφύτου:  Χωρίς δεύτερη σκέψη: ΜΑΓΔΑ ΦΥΣΣΑ

Θα μπορούσε άραγε αυτό το έργο να παρουσιαζόταν οργανωμένα για τα Λύκεια ή τα Πανεπιστήμια ως ένα ουσιαστικό μάθημα ιστορίας,  αντιφασισμού και όχι μόνο;

Μήδεια Χάννα: Πιστεύω πως το θέατρο ως πολιτική πράξη διαπαιδαγωγεί από μόνο του. Βάζει τον θεατή ενώπιο ενωπίω και τον προβληματίζει.

Γιώργος Νεοφύτου:  Δεν είμαι γενικά υπέρ των οργανωμένων παραστάσεων για Λύκεια ή Πανεπιστήμια. Μοιάζει να γίνονται «διδακτέα ύλη». Για μένα το ιδανικό είναι να βρουν οι παιδαγωγοί τον τρόπο να οδηγήσουν τους μαθητές/σπουδαστές στο χώρο του θέατρου. Να συμμετέχουν σε κανονικές παραστάσεις. Απολαμβάνοντας ταυτόχρονα ένα σημαντικό χαρακτηριστικό του θέατρου: την κοινωνικότητα. Παρ΄ όλα αυτά, έργα μου έχουν χρησιμοποιηθεί από εκπαιδευτικούς ως βοηθητικά συμπληρώματα του μαθήματος της ιστορίας, και έχω κληθεί να συνομιλήσω με μεγάλη χαρά  με μαθητές  τόσο για το «Μανώλη….!» όσο και συχνά για το «Στης Κύπρου το βασίλειο».

Θέατρο ΧΩΡΑ Αδαμάντιου Κοραή 1,

Λευκωσία

Πρεμιέρα

Τετάρτη, 22 Ιανουαρίου.

Ακολούθως: 23, 29, 30 Ιανουαρίου

και 5, 6 Φεβρουαρίου, 8:30 μ.μ.

Πληροφορίες: 99361887