Συναντήσεις/ Ορίζοντας /  Φωτογραφίες: Αντώνης Φαρμακάς

Μαρία Βαρνακκίδου: Μια ιστορία με πρωταγωνιστή τα σκοτεινά πάθη της ανθρώπινης ύπαρξης

Ο Αντώνης Γεωργίου συναντάει τη Μαρία Βαρνακκίδου που σκηνοθετεί στον ΘΟΚ το έργο του Νικολάι Γκόγκολ «Οι παίκτες» σε μετάφραση διασκευή του Γιώργου Κουτλή.


Επέλεξα να εστιάσω στα πιο σκοτεινά στοιχεία του κειμένου

Οι Παιχτεσ Dsc 5304
@αντώνης φαρμακάς

Οι Παιχτεσ Dsc 5324

Πώς θα περίγραφες το έργο; Είναι μια κωμωδία, μια μαύρη κωμωδία ή κατι άλλο; Μια  κοινωνικοπολιτική σάτιρα ἠ όπως διάβασα σε μια κριτική της Ζωής Δημητρίου για το πρόσφατο ανέβασμα του έργου στην Αθήνα από τον Γιώργο Κουτλή «μια ωδή στα κατώτερα ένστικτά μας»;

Θα συμφωνήσω με την κριτική της Ζωής Δημητρίου. Το έργο είναι μεν μια φαρσοκωμωδία αλλά με αφορμή τον «τζόγο» και την απάτη, ο Γκόγκολ φέρει στο φως τις πιο σκοτεινές πτυχές της ανθρώπινης ψυχής. Θα έλεγα ότι αυτό το έργο είναι περισσότερο ειρωνικό παρά αστείο. Είναι μια ιστορία που κρύβει μια «τραγική» σάτιρα με πρωταγωνιστή τα σκοτεινά πάθη της ανθρώπινης ύπαρξης.

Το έργο είναι μεν μια φαρσοκωμωδία αλλά με αφορμή τον «τζόγο» και την απάτη, ο Γκόγκολ φέρει στο φως τις πιο σκοτεινές πτυχές της ανθρώπινης ψυχής

Το έργο του Νικολάι Γκόγκολ παρουσιάστηκε το 1843. Τι την καθιστά «επίκαιρη»;

Εκατό ογδόντα ένα χρόνια μετά από την γραφή του συγκεκριμένου έργου,  την καθιστά επίκαιρη το γεγονός ότι οι θεματικές που καταπιάνεται η ιστορία μας είναι διαχρονικές. Ο Γκόγκολ πραγματεύεται θέματα που απασχολούσαν πάντα τον άνθρωπο. Τα κύρια θέματα που σχολιάζονται στο έργο είναι η απάτη, η εξαπάτηση, ο τυχοδιωκτισμός, η διαφθορά, η αναξιοπιστία. Όλα αυτά οδηγούν στην καχυποψία, στη ψύχωση, και στην εξαθλίωση των αξιών. Με αποτέλεσμα κανένας να μην είναι σίγουρος για το ποιος είναι  πραγματικά ο άλλος απέναντι του, κανείς δεν μπορεί να εμπιστεύεται κανένα, και κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος για τίποτα. Αν αυτό δεν είναι επίκαιρο, τότε τι είναι;


 «Αξίζει να ζεις τη ζωή σου και μόνο για να εξαπατήσεις τους άλλους και να μην εξαπατηθείς ο ίδιος» αναφέρει κάπου το έργο.  Αυτή η φράση πόσο μας αφορά ως κυπριακή κοινωνία;

Δυστυχώς μας αφορά ναι. Δυστυχώς ζούμε σε μια κοινωνία που το «δικό μου, είναι δικό μου και το δικό σου πάλι δικό μου». Ζούμε σε μια κοινωνία που ό,τι και να κάνουμε, δεν αναλαμβάνουμε την ευθύνη. Έχουμε βρει πολλές διόδους να αποφύγουμε οποιαδήποτε ευθύνη και τιμωρία. Αν και πολλοί από εμάς είναι υπεύθυνοι για προβλήματα, τόσο πολύ προσπαθούν να πείσουν τους άλλους ότι δεν είναι υπεύθυνοι, που στο τέλος πείθουν και τον εαυτό τους. Έτσι, πραγματικά ξεχνούν ότι είναι υπεύθυνοι. Βρίσκονται δε προ εκπλήξεως όταν κατηγορηθούν, και θα βγουν στους δρόμους να φωνάξουν ότι αδικήθηκαν – και θα το πιστεύουν.

Ο ένας θέλει να φάει τον άλλο και o καθένας είναι διατεθειμένος να υποκριθεί, να καταπιεστεί σε κάτι ψεύτικο απλά για να ξεγελάσει και να καταστρέψει τον συνάνθρωπο του

Με ποιους ήρωες (από την Κύπρο) θα έγραφε σήμερα ο Γκόγκολ το έργο;

Δεν είμαι σίγουρη, υπάρχουν πολλοί «ήρωες» που θα μπορούσαν δικαιωματικά να κατακτήσουν αυτούς τους ρόλους. Πάντως, θυμάμαι κάποιοι από τους αυτοσχεδιασμούς που κάναμε τις πρώτες βδομάδες της πρόβας ήταν εμπνευσμένοι από πραγματικά γεγονότα διαφθοράς που πρόσφατα είδαν το φως της δημοσιότητας.


Πώς ήταν η συνεργασία με τους ηθοποιούς και τους άλλους συντελεστές; Που εστιάσατε σκηνοθετικά;

Ήταν μια πολύ ενδιαφέρουσα συνεργασία. Δημιούργησα μια ομάδα, όπου με τα 2/3 της ομάδας πρώτη φορά θα συνεργαζόμουν. Έχοντας σαν αφετηρία ένα έργο το οποίο μου δόθηκε από τον οργανισμό, και το οποίο εδώ και 2 χρόνια παίζει με μεγάλη επιτυχία στην Αθήνα, μπορώ να πω ότι ήταν μια μεγάλη πρόκληση. Είχαμε μια πολύ όμορφή συνεργασία με τους ηθοποιούς και όλους τους συνεργάτες της ομάδας. Μου αρέσει να δημιουργώ ομαδικά και να ανταλλάζω απόψεις με όλους τους συνεργάτες μου, οπότε αυτή η δουλεία κουβαλά κομμάτια, ιδέες και δημιουργικές στιγμές από όλους τους συντελεστές. Η σκηνοθετική γραμμή που επέλεξα να ακολουθήσω ήταν να εστιάσω τη δραματουργία στα πιο σκοτεινά στοιχεία του κειμένου. Με ενδιέφερε να υπογραμμίσω τι συμβαίνει κάτω από τις μάσκες που φοράνε οι άνθρωποι καθημερινά. Ο ένας θέλει να φάει τον άλλο και o καθένας είναι διατεθειμένος να υποκριθεί, να καταπιεστεί σε κάτι ψεύτικο απλά για να ξεγελάσει και να καταστρέψει τον συνάνθρωπο του. Θεωρώ ότι τα ζώα είναι οι πιο ειλικρινείς οργανισμοί πάνω στην γη. Δεν κρύβουν τα συναισθήματα τους, και δεν υποκρίνονται, ορμάνε σε αυτό που επιθυμούν και το κτηνώδες ένστικτό τους δεν κρύβεται πίσω από κώδικες ηθικής και κοινωνικής συμπεριφοράς όπως των ανθρώπων.

Κάποιοι από τους αυτοσχεδιασμούς που κάναμε ήταν εμπνευσμένοι από πραγματικά γεγονότα διαφθοράς που πρόσφατα είδαν το φως της δημοσιότητας

Ο Γκόγκολ χρησιμοποιεί συχνά την υπερβολή και το γκροτέσκο για να αναδειχθεί η πραγματικότητα. Υπάρχουν όμως πολλοί που θεωρούν ότι η πραγματικότητα δυστυχώς ξεπερνάει συχνά την «υπερβολή» της τέχνης. Τι πιστεύεις για αυτό;

Ένα από τα κύρια θέματα στη γραφή του Γκόγκολ είναι ότι ο κόσμος παγιδεύεται περισσότερο στην ψευδαίσθηση της πραγματικότητας παρά στην ίδια την πραγματικότητα. Παράλληλα, μέσα από αυτό το έργο κατά κάποιον τρόπο ο Γκόγκολ μιλάει για την κατάντια της κοινωνίας του. Εννοείται ότι η πραγματικότητα είναι πιο σκληρή και επώδυνή, και βέβαια όταν ένας ηθοποιός υποδύεται τον εθισμένο, δεν είναι το ίδιο με έναν άνθρωπο που πραγματικά βασανίζεται από τα πάθη του. Η τέχνη δεν υπάρχει για να αντικαταστήσει την πραγματικότητα, αλλά για να προβάλλει μια ματιά πάνω σε αυτήν, ή να προβληματίσει και να προφέρει μια πιθανή προοπτική για όσα παρατηρεί κανείς για την ζωή.


Ποιος ο ρόλος του θεάτρου και της τέχνης τελικά;

Για κάποιους μπορεί να θεωρείται απλά ένα μέσο ψυχαγωγίας, και για κάποιους άλλους το μόνο «όπλο έκφρασης». Για μένα το θέατρο και η τέχνη είναι εργαλεία τα οποία αντιπροσωπεύουν ένα καθρέφτη που απεικονίζει την κοινωνία και τους εαυτούς μας, και προσφέρει την ευκαιρία στους θεατές να κάνουν μια ενδοσκόπηση. Μέσω του θεάτρου και των τεχνών γενικά δημιουργείται ευαισθητοποίηση σε κοινωνικά θέματα και δίνεται η ευκαιρία στους θεατές να ανακαλύψουν κάτι καινούργιο για τον εαυτό τους ή για την κοινωνία που ζουν, να αναρωτηθούν, ακόμη και να ανησυχήσουν.

Οι Παιχτεσ Dsc 4724 1 Μετάφραση-Διασκευή: Γιώργος Κουτλής, Σκηνοθεσία: Μαρία Βαρνακκίδου

Σκηνικά-Κοστούμια: Κωνσταντίνα Ανδρέου, Κινησιολογία: Λία Χαράκη, Μουσική: Πάνος Μπάρτζης, Σχεδιασμός Φωτισμών: Σταύρος Τάρταρης, Βοηθός σκηνοθέτιδας: Λουκία Πιερίδου
Παίζουν: Πέτρος Γιωρκάτζης, Αντώνης Κατσαρής, Κλείτος Κωμοδίκης, Μάριος Κωνσταντίνου, Γιάννης Μίνως, Γιώργος Χριστοφορίδης

Λευκωσία, Θέατρο ΘΟΚ,

Παρασκευή, Σάββατο στις 20:30 και Κυριακή στις 18:00


Λάρνακα, Δημοτικό Θέατρο «Γεώργιος Λυκούργος»

Τετάρτη 1 Φεβρουαρίου 2023 στις 20:30

Πάφος, Μαρκίδειο Θέατρο

Τετάρτη 8 Φεβρουαρίου 2023 στις 20:30

Λεμεσός, Θέατρο Ριάλτο

Τετάρτη 15 Φεβρουαρίου 2023 στις 20:30

Ακολουθήστε το dialogos.com.cy, στο Google News

Οι τελευταίες ειδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο και όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.