Μνήμη Κώστα Παρτασίδη (1919-1977)

Αποσπάσματα από το άρθρο Ανεκτίμητη προσφορά στον πολιτισμό, την κοινωνική πρόνοια και τον αθλητισμό του Μπάμπη Αναγιωτού από την έκδοση-λευκωμα Κώστας Παρτασίδης (1919-1977), Ο Δήμαρχος, ο αγωνιστής, ο οραματιστής.  

 

 

 

 

Η αναβάθμιση των Καρναβαλιών

Το εξώφυλλο του περιοδικού «Λεμεσιανό Καρναβάλι 1962». (Α.Μπ.Α.)

[…]  Οι επίσημοι εορτασμοί του Καρναβαλιού σε δημόσιους χώρους, όπως και στην περίπτωση του Κατακλυσμού, διακόπηκαν μεταξύ του 1956 και του 1959, λόγω του αντιαποικιακού αγώνα.[…]  Με τη λήξη, όμως, του αντιαποικιακού αγώνα και την εγκαθίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, το 1960, ο Δήμος Λεμεσού συνέστησε εκ νέου ειδική πολυμελή επιτροπή, το αποκαλούμενο «Κομιτάτο», για την καλύτερη προετοιμασία των Καρναβαλιών. (i )  Η επιτροπή αυτή αποφάσισε την επανάληψη του θεσμού, με ενεργότερη συμμετοχή του Δήμου Λεμεσού. Ωστόσο, όλως αναπάντεχα, εμφανίστηκε ο αρχιμανδρίτης Νικόλαος Σιδεράς, ο οποίος εξαπέλυσε από άμβωνος μύδρους εναντίον του θεσμού αυτού. […] Οι ενέργειές τους αντιμετωπίστηκαν με δυναμική αντίσταση από τον δήμαρχο Κώστα Παρτασίδη, ο οποίος επέμεινε στη διοργάνωση των εκδηλώσεων, σύμφωνα με τους αρχικούς σχεδιασμούς.  […] Ο θρίαμβος της μεγάλης καρναβαλίστικης παρέλασης επιβεβαίωσε την ορθότητα της απόφασης του δημάρχου, δίδοντας συνέχεια στην παραδοσιακή αυτή λαϊκή γιορτή της Λεμεσού.

i  Βλ. Χατζηγεωργίου Φρόσω, Λίλη Χούρη, σελ. 81, Λεμεσός, 2017.

 

Η Εορτή Χριστουγεννιάτικου Δέντρου

Κατά τις γιορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς πραγματοποιούνταν εκδηλώσεις στο δημοτικό μέγαρο, όπου προσφέρονταν δώρα σε παιδιά του προσωπικού του Δήμου, καθώς επίσης σε φτωχά και άπορα παιδιά. Ας μη θεωρηθεί ευκαταφρόνητη η προσφορά αυτή του Δήμου Λεμεσού, γιατί, παρόλα τα στενά οικονομικά του, κατά την περίοδο 1954–1959, σε κάθε γιορτή προσφέρονταν κατά μέσον όρο 800 δώρα στα παιδιά που τόσο τα είχαν ανάγκη τις γιορτινές μέρες της αγάπης.

 

Η καθιέρωση της Γιορτής του Κρασιού

Το 1961, το δημοτικό συμβούλιο ανταποκρίθηκε θετικά στο σχετικό αίτημα του Συνδέσμου Αναπτύξεως Λεμεσού και της Εμποροβιομηχανικής Ομοσπονδίας Λεμεσού για διοργάνωση στην πόλη τον Σεπτέμβριο «Εορτής του Κρασιού και Εμποροβιομηχανικής Εκθέσεως». (i )  […] Έτσι, πραγματοποιήθηκε, με τη συμμετοχή και την αρωγή του Δήμου, η πρώτη Γιορτή του Κρασιού, με την οποία τέθηκαν τα θεμέλια για την εδραίωση αυτού του θεσμού, εμβληματικού για τη Λεμεσό…  Ένας από τους όρους που έθεσε το δημοτικό συμβούλιο ήταν η χαμηλή τιμή του εισιτηρίου εισόδου, σε μιαν προσπάθεια να την καταστήσει λαϊκή γιορτή.

i  Βλ. Πρακτικά Δημοτικού Συμβουλίου, Αρχείο Οικογένειας Κώστα Παρτασίδη
Κατά τη διάρκεια της πρώτης Γιορτής του Κρασιού, το 1961, καθώς και μετέπειτα, πραγματοποιούνταν διάφορες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις. (Α.Ο.Κ.Π.)

Η Α’ Διεθνής Έκθεση Ανθέων

[…] Η Α’ Διεθνής  Έκθεση Ανθέων Κύπρου, η οποία τελικά διοργανώθηκε ξεχωριστά, από τις 12 μέχρι τις 20 Μαΐου 1962, παρόλα τα προβλήματα που παρουσιάστηκαν στην προετοιμασία της, κυρίως λόγω έλλειψης πείρας και χρόνου για τη διοργάνωσή της, κατέγραψε σημαντική επιτυχία. Υπερέβη και αυτές ακόμα τις προσδοκίες της οργανωτικής επιτροπής. Την έκθεση εγκαινίασε ο πρόεδρος της Δημοκρατίας, Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ’, και την επισκέφθηκαν περίπου 25.000 πρόσωπα.

 

Η 10η Διεθνής  Έκθεση Κύπρου

Το 1962, το δημοτικό συμβούλιο Λεμεσού ενέκρινε αίτηση για τη διοργάνωση, το 1963, στον Δημόσιο Κήπο, της 10ης Διεθνούς Έκθεσης Κύπρου. […] Η έκθεση αυτή πραγματοποιήθηκε κατά την περίοδο 28 Ιουνίου και 21 Ιουλίου 1963, με πολύ μεγάλη επιτυχία. Θα πρέπει να τονίσουμε σ’ αυτό το σημείο ότι ήταν η πρώτη φορά από το 1935, που λειτούργησε αυτός ο θεσμός, (i )  που η έκθεση αυτή διοργανώθηκε στη Λεμεσό. Η παραχώρηση, λοιπόν, από το δημοτικό συμβούλιο του Δημόσιου Κήπου για τη διοργάνωση της έκθεσης φαίνεται ότι αποσκοπούσε στη μόνιμη διοργάνωσή της στη Λεμεσό, με τα πολλαπλά οφέλη που θα επέφερε στην πόλη. Ωστόσο, το διορισμένο το 1963 δημοτικό συμβούλιο Λεμεσού δεν διεκδίκησε ξανά τη διοργάνωσή της στη Λεμεσό από τους ιδιώτες οργανωτές της.

i  Βλ. Πρακτικά Δημοτικού Συμβουλίου, Αρχείο Οικογένειας Κώστα Παρτασίδη

 

Τα φεστιβάλ με χορούς και τραγούδια

Με αφορμή το Α’ Φεστιβάλ της ΕΔΟΝ, που πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία στον χώρο του σταδίου ΓΣΟ, το καλοκαίρι του 1959, τον επόμενο χρόνο λήφθηκε απόφαση από το δημοτικό συμβούλιο για ενθάρρυνση και ενίσχυση των διαφόρων πολιτιστικών εκδηλώσεων, φεστιβάλ κ.λπ., από οποιονδήποτε πολιτικό ή κομματικό χώρο και αν προέρχονταν, νοουμένου ότι συνέβαλλαν στην πολιτιστική ανέλιξη του τόπου γενικότερα και της πόλης ειδικότερα. Επωφελήθηκαν των μέτρων αυτών και οι οργανωτές του Α’ Εθνικού Φεστιβάλ Νεολαίας, που είχε πραγματοποιηθεί στη Λεμεσό το 1962…

Χορευτικά συγκροτήματα εκτελούν παραδοσιακούς χορούς σε Φεστιβάλ της ΕΔΟΝ.

Κοινωνική πρόνοια για άπορους και αναξιοπαθούντες

Στον απολογισμό της δεκάμηνης θητείας του δημοτικού συμβουλίου, κατά την περίοδο 1949–1950, ο Κώστας Παρτασίδης αναφέρει ότι ο Δήμος Λεμεσού ήταν «… ο μόνος Δήμος της Κύπρου που ξοδεύει περί τα 15% σχεδόν του προϋπολογισμού του κάθε χρόνο για την ανακούφιση της φτωχολογιάς.» (i )

i  Βλ. Πληροφοριακό Δελτίο – Δέκα μήνες δημοτικής δράσης κ.λπ.

 

Το Γηροκομείο για τους απόμαχους της ζωής

Ο Κώστας Παρτασίδης, συνεχίζοντας, διευρύνοντας και συστηματοποιώντας την πολιτική των προηγούμενων δημάρχων στα ευαίσθητα θέματα της κοινωνικής αρωγής προς τον πάσχοντα συνάνθρωπο, παρόλες τις οικονομικές αντιξοότητες που αντιμετώπιζε ο Δήμος κατά τη μεταπολεμική περίοδο, στο διάστημα 1949–1950 συντηρούσε 43 τροφίμους στο ίδρυμα αυτό, που φαίνεται ότι διαχωρίστηκε από τα υπόλοιπα και μετονομάστηκε σε Γηροκομείο Ανδρών. Το Γηροκομείο Γυναικών και το Λαϊκό Συσσίτιο στεγάζονταν την ίδια περίοδο στο κτήριο της οδού Σαλαμίνος, το οποίο αποτελούσε κληροδότημα του Στεφανή Λανίτη…

Τα Λαϊκά Συσσίτια για τους δυσπραγούντες

Το Δημοτικό Λαϊκό Συσσίτιο άρχισε τη λειτουργία του τον Ιούλιο του 1946, επί δημαρχίας του Πλουτή Σέρβα. Ο θεσμός αυτός συνεχίστηκε και επί δημαρχίας Κώστα Παρτασίδη. Κατά την περίοδο 1949–1950 προσφέρθηκαν σε δυσπραγούντες δημότες κατά μέσον όρο 385 μερίδες την ημέρα εντελώς δωρεάν. Την περίοδο 1953–1960, περί τα 250 άτομα κατά μέσον όρο σιτίζονταν ημερησίως από το Λαϊκό Συσσίτιο, ανάμεσά τους, μέχρι και τον Ιούλιο του 1958, και περίπου 40 Τουρκοκύπριοι.

Ακόμη και Δημοτικό Λαϊκό Εστιατόριο

Το Δημοτικό Λαϊκό Εστιατόριο λειτούργησε υπό την ευθύνη του δημοτικού συμβουλίου, επί δημαρχίας Πλουτή Σέρβα, στις 21 Οκτωβρίου 1946, (i )   με σκοπό να προσφέρει φτηνό και καλής ποιότητας φαγητό στη μάζα των εργατών και των χαμηλά αμειβόμενων εργαζομένων. [… ] Το 1951, η διορισμένη δημοτική επιτροπή ανέστειλε τη λειτουργία του ως τέτοιου, με το πρόσχημα ότι ήταν ζημιογόνο, και το παραχώρησε με ενοίκιο στο προσωπικό που εργαζόταν σ’ αυτό. Μετά τις εκλογές του 1953, το νεοεκλεγέν δημοτικό συμβούλιο, με επικεφαλής του τον Κώστα Παρτασίδη, ανανέωσε την άδεια λειτουργίας του υπό τη διαχείριση των ίδιων προσώπων, με τους όρους, όμως, να προσφέρει φθηνό φαγητό στις λαϊκές τάξεις, όπως όταν λειτουργούσε παλαιότερα ως Δημοτικό Λαϊκό Εστιατόριο, και ο έλεγχος της λειτουργίας του να διενεργείται από το δημοτικό συμβούλιο.

i Βλ. Έκθεση Δράσης του Δημοτικού Συμβουλίου Λεμεσού 1.6.1946–1.12.1946

 

Δημοτικά Λουτρά για όλες τις κοινωνικές τάξεις

Το κτήριο των Δημοτικών Λουτρών ολοκληρώθηκε και άρχισε να λειτουργεί το 1935, επί δημαρχίας Χριστόδουλου Χατζηπαύλου. (i )  Βρισκόταν ακριβώς απέναντι από το στάδιο του ΓΣΟ, νοτίως του παραλιακού δρόμου. Στα λουτρά αυτά προσφέρονταν ζεστά θαλάσσια μπάνια για θεραπευτικούς σκοπούς, καθώς επίσης μπάνια και ντους για δημότες που δεν διέθεταν τέτοιες διευκολύνσεις στα σπίτια τους. Η χρήση των Δημοτικών Λουτρών αποτελούσε για πολλούς τη μόνη δυνατότητα για ατομική καθαριότητα, αφού αυτά παρείχαν ζεστό νερό και τον χειμώνα. Επί δημαρχίας Κώστα Παρτασίδη διενεργήθηκαν εκτεταμένες επεκτάσεις, μετατροπές και βελτιώσεις, με σκοπό την εξυπηρέτηση των θερινών λουομένων, αλλά και γενικά των χαμηλών εισοδηματικών στρωμάτων για σκοπούς καθαριότητας και υγιεινής.

i  Βλ. Ανδρέου Α. Τάσος, Λεμεσός. Αναδρομή μνήμης, σελ. 90, Εκδόσεις Νόστος, Λεμεσός, 2009.

 

Ο Δημοτικός Παιδικός και Βρεφοκομικός Σταθμός

Μια άλλη προεκλογική υπόσχεση αφορούσε τη δημιουργία Δημοτικού Παιδικού και Βρεφοκομικού Σταθμού, για τη διευκόλυνση των εργαζόμενων μητέρων. Οι ενέργειες για τη δημιουργία του άρχισαν από το 1953, με την επανεκλογή του Κώστα Παρτασίδη στη δημαρχία της πόλης. […] Ο Σταθμός άρχισε τη λειτουργία του στις 15 Ιουλίου του 1958.

Η είσοδος του Παιδικού και Βρεφικού Σταθμού. (Α.Ο.Κ.Π.)

Συνεισφορές του Δήμου Λεμεσού σε ιδρύματα και οργανισμούς

Επιπρόσθετα με την πιο πάνω προσφορά του, ο Δήμος Λεμεσού συνεισέφερε διάφορα ποσά σε ευαγή ιδρύματα και φιλανθρωπικά σωματεία της πόλης, όπως στα Μαθητικά Συσσίτια, στον Παιδικό Σταθμό του Συνδέσμου Κυριών Λεμεσού, για βοήθεια των λεπρών και στον Αντιφυματικό Αγώνα. […] Ο Κώστας Παρτασίδης σε όλα τα χρόνια της θητείας του ως δημάρχου έδινε μεγάλη σημασία σε όλα τα θέματα που αφορούσαν την παροχή βοήθειας σε απόρους, φτωχούς και πάσχοντες.

 

Έκανε τις εξαγγελίες πράξη

Πολλές εξαγγελίες για έργα πολιτιστικής υποδομής και δράσεις, αθλητισμού, φιλανθρωπικής προσφοράς και πολιτισμικής ανοικοδόμησης της πόλης, που τέθηκαν ενώπιον του λαού κατά τις προεκλογικές ομιλίες και δημοσιεύσεις του Κώστα Παρτασίδη, έγιναν πράξη. Αγωνιστής όπως ήταν από χαρακτήρα, έχοντας βαθιά ριζωμένες μέσα του τις αξίες του ανθρωπισμού και του πολιτισμού, ο Κώστας Παρτασίδης προσπάθησε με πείσμα και δυναμισμό να εκπληρώσει τις υποσχέσεις των προεκλογικών του προγραμμάτων.

Εξετάζοντας κανείς το τεράστιο έργο που επιτελέστηκε επί των ημερών του, αβίαστα μπορεί να καταλήξει στο συμπέρασμα πως η υπόσχεση που έδωσε, ότι «…θα σταθούμε συμπαραστάτες και ενισχυτές κάθε καλλιτεχνικής, μουσικής, φιλολογικής και επιστημονικής κίνησης στην πόλη μας», (i ) εκπληρώθηκε στο ακέραιο. Κι ας μην ξεχνάμε, βεβαίως, πως όλα αυτά υλοποιήθηκαν σε περίοδο κατά την οποία «… εκατοντάδες συμπολίτες μας ζουν μέσα σε παράγκες από τενεκέδες, άλλοι κάτω από γεφύρια κι άλλοι στο ύπαιθρο». (ii )

i, ii Λογοδοσία του Δημάρχου Λεμεσού για τη δράση του Δημοτικού Συμβουλίου, στα δύο πρώτα χρόνια της θητείας του (1.6.1953–31.5.1955).