Του Θεόδωρου (Άκη) Φ. Ηλία*

Κανείς δεν µπορεί να αµφισβητήσει το γεγονός ότι η ζωή µας έχει αλλάξει και συνεχίζει να αλλάζει µε ταχύτατους ρυθµούς. Ο τρόπος µε τον οποίο χειριζόµαστε τον εαυτό µας, αλλά και οι διαπροσωπικές µας σχέσεις µε τους άλλους, η επιµονή, η υποµονή, η ελπίδα, η επίτευξη στόχων και η οµαδικότητα, καθορίζουν σήµερα σε µεγάλο βαθµό την επιτυχία µας, τόσο σε προσωπικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο. Οι περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι άτοµα µε ανεπτυγµένη συναισθηµατική νοηµοσύνη µπορούν να ζήσουν µια αρµονική αλλά κυρίως ποιοτική ζωή.

Η συναισθηµατική νοηµοσύνη είναι ένα δίκτυο ικανοτήτων που µπορεί να δηµιουργήσει µια ολοκληρωµένη ανθρώπινη προσωπικότητα. Οι βασικές ικανότητες της συναισθηµατικής νοηµοσύνης είναι: (α) Η αυτεπίγνωση (β) Ο αυτοέλεγχος (γ) Η επίτευξη στόχων (δ) Η ενσυναίσθηση και (ε) Η επικοινωνία και συνεργασία.


Οι πέντε αυτές ικανότητες είναι ουσιαστικές για κάθε άνθρωπο που όχι µόνο επιθυµεί να αναπτύσσεται και να βελτιώνεται, αλλά συγχρόνως επιθυµεί να έχει και µια ξεχωριστή οικογενειακή και κοινωνική ζωή. Οι πιο πάνω δεξιότητες είναι απαραίτητες και καθοριστικές για µια ισορροπηµένη και ευτυχισµένη ζωή. Ταυτόχρονα, οι κοινωνικές µας σχέσεις στηρίζονται στην αυτογνωσία, στον έλεγχο των συναισθηµάτων µας, αλλά και στη βαθιά κατανόηση των συναισθηµάτων των άλλων. Έτσι, αναπτύσσοντας τις ικανότητες αυτές, θα µπορέσουµε να  συνεργαζόµαστε και να πορευόµαστε στη ζωή αρµονικά και ειρηνικά.

Η ανάγκη για εστίαση της προσοχής µας στις ικανότητες αυτές πηγάζει από το γεγονός ότι ο τρόπος που µεγαλώνουν σήµερα τα παιδιά µας είναι εντελώς διαφορετικός από τον τρόπο που µεγάλωναν τα παιδιά πριν από µερικά χρόνια. Το καθηµερινό παιχνίδι και η συναναστροφή µε άλλα παιδιά ήταν καθοριστικό για την απόκτηση διαφόρων ικανοτήτων, αλλά και των δεξιοτήτων συνεργασίας, επίλυσης διαφορών, κατανόησης του εαυτού µας και των άλλων, καθώς και του ελέγχου των παρορµήσεών µας.

∆υστυχώς µε το πέρασµα του χρόνου τα παιχνίδια και η συναναστροφή µε άλλα παιδιά έχουν αντικατασταθεί από τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, το κινητό, τον ηλεκτρονικό υπολογιστή και ειδικότερα από την πολύωρη απασχόληση των παιδιών µπροστά στην οθόνη. Εύλογα λοιπόν οι ικανότητες συνεργασίας, επικοινωνίας, κατανόησης και ελέγχου των συναισθηµάτων µας έχουν µειωθεί σε επικίνδυνο βαθµό. Αυτός είναι και ο λόγος που  καθηµερινά φτάνουν στ’ αυτιά µας ειδήσεις και νέα που σχετίζονται µε την αποσύνθεση και τη σήψη της κοινωνίας µας. Αυτός είναι και ο λόγος που νιώθουµε µια αχαλίνωτη πληµµυρίδα βίας και οργής γύρω µας, που αγγίζει µε τον ένα ή τον άλλο τρόπο τη ζωή όλων µας.

Οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί, αλλά κυρίως οι νέοι µας θα πρέπει να γνωρίσουν και να εφαρµόζουν καθηµερινά δεξιότητες της συναισθηµατικής νοηµοσύνης. Μόνο έτσι θα µπορούµε να ελπίζουµε σε ένα καλύτερο αύριο. Μόνο έτσι θα δηµιουργήσουµε υγιή και ισορροπηµένα παιδιά, τα οποία θα µπορούν να βρίσκουν κίνητρα για να πετυχαίνουν τους στόχους τους και να κάνουν πράξη τα όνειρά τους. Αυτό που κάνει τη διαφορά, ώστε κάποια άτοµα να διακρίνονται και να κατατάσσονται στην κορυφή, δεν είναι τόσο οι γνωστικές τους ικανότητες όσο ο τρόπος µε τον οποίο διαχειρίζονται τον εαυτό τους και τις σχέσεις τους µε τους άλλους.

Εξαιρετικά σηµαντικό είναι το γεγονός ότι η συναισθηµατική νοηµοσύνη δεν είναι ένα θείο δώρο που είτε το έχουµε είτε όχι. Οι συναισθηµατικές δεξιότητες µπορούν να καλλιεργούνται, να αναπτύσσονται και να βελτιώνονται, καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής µας. Αυτό που οφείλουµε να κάνουµε είναι να πιστέψουµε στη θετική φύση της ανάπτυξης του ανθρώπου. Άλλωστε, ο εγκέφαλός µας είναι από τη φύση του φτιαγµένος για να αναπτύσσεται και να εξελίσσεται. Γιατί το δίκτυο των ικανοτήτων της συναισθηµατικής νοηµοσύνης έχει τη «δύναµη» να µας βοηθήσει να «πάµε µπροστά», να είµαστε πιο αποτελεσµατικοί και ταυτόχρονα πιο ανθρώπινοι. Γιατί µπορούµε να φτιάξουµε ένα όµορφο µέλλον µόνο αν ζούµε ένα όµορφο παρόν. Και αυτό γιατί το σήµερα γίνεται δυνατό παρελθόν που µας επιτρέπει να επηρεάζουµε το αύριο.

* ∆ιευθυντής Τεχνικής και Επαγγελµατικής Σχολής

Εκπαίδευσης και Κατάρτισης Πάφου

Μας έχεις Like στο Facebook ;