Μεγάλος γρίφος για την Ε.Ε. η Τουρκία

  • Οι Ευρωπαίοι ηγέτες καλούνται να βρίσκουν τρόπους ώστε να κρατιέται η Τουρκία σε μια ευρωπαϊκή τροχιά, αλλά υπάρχει αδυναμία να συμφωνήσουν σε μια κοινή γραμμή.
  • Ο Μπάιντεν θέλει να θέσει όρια στη συμπεριφορά της Τουρκίας

Του ειδικού μας συνεργάτη, Βαγγέλη Αρεταίου

Όλο και πιο πολύπλοκο αναδεικνύεται το εγχείρημα της ΕΕ να προχωρήσει σε μια θετική ατζέντα με την Τουρκία, καθώς από τη μια μεριά η Άγκυρα και ο Ταγίπ Ερντογάν δεν δείχνουν έτοιμοι να παίξουν το ρόλο τους, όπως θα τον ήθελαν οι Βρυξέλλες, ενώ από την άλλη αυξάνονται οι επικρίσεις εις βάρος του τρόπου με τον οποίο η Κομισιόν και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης χειρίζονται τις ευρω-τουρκικές σχέσεις.

Στην έδρα της ΕΕ αυξάνονται οι ανησυχίες για το κατά πόσο θα πετύχει αυτή η περιβόητη θετική ατζέντα, αλλά και ευρύτερα για μέλλον των ευρω-τουρκικών σχέσεων.

Η κατάσταση στην Ένωση έχει γίνει ακόμα πιο πολύπλοκη, καθώς αυξάνονται οι επικρίσεις εις βάρος του Ύπατου Εκπροσώπου της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας, Ζοζέπ Μπορέλ, για τον τρόπο με τον οποίο χειρίζεται την εξωτερική πολιτική της ΕΕ.

Στη Σύνοδο Κορυφής του Μαρτίου, όπου αναμένεται να συζητηθεί όλο το εύρος των ευρω-τουρκικών σχέσεων, η Τουρκία φαίνεται ότι θα αποτελέσει ένα μεγάλο γρίφο για τους Ευρωπαίους ηγέτες, οι οποίοι δεν είναι μεν διατεθειμένοι να αποφασίσουν για κυρώσεις εις βάρος της Άγκυρας, αλλά δεν εμφανίζονται έτοιμοι να δώσουν αυτά που θα ήθελε ο Τούρκος Πρόεδρος.

 

Με τους ρυθμούς των ΗΠΑ;

Μια από τις βασικές πλέον προκλήσεις της ΕΕ όσον αφορά την Τουρκία είναι το ότι η νέα αμερικανική διοίκηση του Προέδρου Μπάιντεν εμφανίζεται πολύ πιο αυστηρή απέναντι στην Άγκυρα απ΄ ό,τι οι Βρυξέλλες, κάτι που δημιουργεί μια δυσαρμονία ανάμεσα στις ΗΠΑ. Η προοπτική μιας τέτοιας δυσαρμονίας φαίνεται ότι προκαλεί εκνευρισμό σε ορισμένες χώρες και κύκλους της ΕΕ, όπου εκφράζεται ανησυχία για την εικόνα της Ένωσης αλλά και για την αποτελεσματικότητα των πολιτικών της.

Ευρωπαίοι διπλωμάτες εκτιμούν ότι η αυστηρή στάση των ΗΠΑ απέναντι στην Τουρκία δεν σημαίνει φυσικά ότι η Ουάσιγκτον επιθυμεί να βρεθεί σε τροχιά μετωπικής σύγκρουσης με την Άγκυρα, αλλά ότι η νέα διοίκηση θέλει να θέσει όρια στη συμπεριφορά της Τουρκίας. Και προσθέτουν ότι προς το παρόν η ΕΕ δεν έχει καταφέρει να συμφωνήσει για να ακολουθήσει μια παρόμοια πολιτική, με αποτέλεσμα η Τουρκία να κινείται διαρκώς εκτός ορίων απέναντι στις Βρυξέλλες.

Ωστόσο, μέσα στην επόμενη περίοδο, αν η Ουάσιγκτον συνεχίσει να εμφανίζεται αυστηρή απέναντι στην Τουρκία, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα κληθούν ενδεχομένως να αλλάξουν στάση, εκτιμούν διπλωματικές πηγές στις Βρυξέλλες.

 

 

Χάσμα ανάμεσα στους θεσμούς

Βετεράνοι διπλωμάτες και αναλυτές στις Βρυξέλλες εκτιμούν ότι αυξάνεται η δυσφορία απέναντι στον τρόπο με τον οποίο κινείται ο Ζοζέπ Μπορέλ και ότι η πρόσφατη επίσκεψή του στη Μόσχα, όπου, όπως τον κατηγορούν οι επικριτές του, παρέμεινε απαθής όταν ο Σεργκέι Λαβρόφ αποκάλεσε την Ένωση αναξιόπιστο εταίρο, ήταν ένα μεγάλο πλήγμα εις βάρος του.

Στις Βρυξέλλες υπάρχει ακόμα μια δυστοκία όσον αφορά την Τουρκία και ορισμένοι έχουν αρχίσει να κατηγορούν και τον Ζοζέπ Μπορέλ για την αδυναμία του να βρει έναν τρόπο να διαχειριστεί την κατάσταση διατηρώντας την αξιοπιστία και την αίγλη της ΕΕ.
Ωστόσο, διπλωμάτες εκτιμούν ότι το θέμα δεν αφορά τόσο τον Ζοζέπ Μπορέλ και την υπηρεσία του, καθώς, σχεδόν εκ φύσεως, καλούνται να βρίσκουν τρόπους ώστε να κρατιέται η Τουρκία σε μια ευρωπαϊκή τροχιά, αλλά την αδυναμία των χωρών-μελών να συμφωνήσουν σε μια κοινή γραμμή.

 

Επίσης, υπογραμμίζουν οι ίδιες πηγές, υπάρχει πλέον ένα μεγάλο χάσμα ανάμεσα στους ευρωπαϊκούς θεσμούς όσον αφορά την Τουρκία, καθώς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει αναδειχθεί ως ο πιο σκληρός επικριτής της Άγκυρας, εστιάζοντας κυρίως στην κατάσταση του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ η Κομισιόν και η Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης είναι οι θεσμοί που προσπαθούν πάση θυσία να κρατήσουν την Τουρκία πιο κοντά στην Ένωση.

 

 

 

Δυσοίωνες προοπτικές

Το σίγουρο είναι πάντως ότι ανάμεσα στις χώρες-μέλη και στους Ευρωπαίους ηγέτες δεν υπάρχει προς το παρόν κοινή βούληση να υιοθετηθεί μια πιο σκληρή γραμμή απέναντι στην Τουρκία και αυτό για πολλούς λόγους, μεταξύ των οποίων είναι φυσικά το προσφυγικό και τα διάφορά οικονομικά συμφέροντα. Ωστόσο, δεν υπάρχει βούληση να δοθεί κάτι ουσιαστικό στην Τουρκία και αυτό καθιστά τις προοπτικές της θετικής ατζέντας ιδιαίτερα προβληματικές.

Ούτε στο θέμα της αναβάθμισης της τελωνειακής ένωσης, ούτε στο θέμα της κατάργησης των ταξιδιωτικών θεωρήσεων αναμένεται να δοθεί κάτι ουσιαστικό στην Τουρκία και έτσι το μόνο θέμα στο οποίο οι Ευρωπαίοι αναμένεται να επικεντρωθούν είναι η αναβάθμιση της συμφωνίας για το προσφυγικό και η προοπτική να δοθούν επιπλέον χρήματα στην Τουρκία.

Κάτι που, όπως εκτιμούν στις Βρυξέλλες, αυξάνει τον κίνδυνο νέων τριβών και εντάσεων ανάμεσα στις Βρυξέλλες και την Άγκυρα, την ώρα που στο εσωτερικό της Τουρκίας ο Ταγίπ Ερντογάν καλείται να διαχειριστεί μια όλο και πιο δύσκολη κατάσταση, η οποία αναμένεται ότι θα τον οδηγήσει πάλι σε ένα έντονα αντι-δυτικό αφήγημα.

 

 

 

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.