Μινέ Μπαλμάν – Όταν ο διχασµός διαιωνίζεται µέσα από την εκπαίδευση

  • Καθημερινή ενημέρωση

    Κάθε πρωί η επικαιρότητα στο inbox σου.

Η Μινέ Μπαλµάν επισηµαίνει ότι η ρητορική µίσους δεν χωράει στα σχολεία µας


 

«Beyond History Education» είναι ο τίτλος του ντοκιµαντέρ της Μινέ Μπαλµάν, το οποίο θα προβληθεί και στο πλαίσιο του 34ου Παγκύπριου Φεστιβάλ της Ε∆ΟΝ στις 6 Ιουλίου, που καταπιάνεται µε τα εκπαιδευτικά συστήµατα που είναι βασισµένα στο εθνικιστικό αφήγηµα της Δεξιάς. Αφορµή για το εν λόγω ντοκιµαντέρ, το οποίο καταγράφει µαρτυρίες τόσο από Ελληνοκυπρίους όσο και από Τουρκοκυπρίους, αποτέλεσε µια ζωγραφιά που δώρισε το 2021 στο γιο της Μινέ ένας συµµαθητής του, Ελληνοκύπριος, και η οποία απεικόνιζε δύο «πειρατές» να κρατούν σπαθιά ο ένας κάτω από την ελληνική σηµαία και ο άλλος κάτω από την τουρκική.

 

Κάποια θέµατα χαρακτηρίζονται ως «δύσκολα» και δύσκολα αγγίζονται. Ωστόσο υπάρχουν και αυτοί που τολµούν να τα φέρουν στο προσκήνιο, καταδεικνύοντας την ανάγκη να ανοίξει επιτέλους η συζήτηση, να προβληµατιστούµε και γιατί όχι να προωθηθούν αλλαγές προς όφελος των νέων αυτού του τόπου. Ο λόγος για την εκπαίδευση και πώς αυτή συµβάλλει στη διαιώνιση στερεοτύπων και το διαχωρισµό των δύο κοινοτήτων. Την εκπαίδευση όχι µόνο µέσα από τα βιβλία µας, αλλά και µέσα από τις εκπαιδευτικές δραστηριότητες και τις προφορικές διδαχές µέσα σε σχολικές τάξεις.

 

Της


Ελένης Κωνσταντίνου

Ολόκληρες γενιές µεγάλωσαν και δεν γνώριζαν για τους άλλους στην αντίπερα πλευρά του συρµατοπλέγµατος. Μόνο όταν άνοιξαν τα οδοφράγµατα το 2003 αρκετοί νέοι και νέες και στις δύο πλευρές διαπίστωσαν ότι είχαν να κάνουν µε ανθρώπους και όχι µε τέρατα.

Πώς «γεννήθηκε» το Beyond History Education

«Ανήκω σε µια γενιά που γεννήθηκε µετά το διχασµό. Οι αναµνήσεις του σχολείου και της παιδικής µου ηλικίας ήταν γεµάτες φόβο, τραύµατα και αφηγήσεις πολέµου, µετανάστευσης, βασάνων, αγνοουµένων, “εχθρού” και φωτογραφίες των νεκρών.


Από την εφηβεία µου ασχολούµαι ενεργά µε δικοινοτικές και διακοινοτικές δραστηριότητες για την επανένωση του νησιού µας. Ακόµη και κατά τη διάρκεια αυτών των δραστηριοτήτων, παρατηρούσα πως αυτές οι αφηγήσεις της παιδικής ηλικίας δηµιουργούσαν δυσκολία στους νέους να επικοινωνήσουν.

Είχα πάντα στο µυαλό µου ότι ως οικοδόµοι της ειρήνης πρέπει να κάνουµε κάτι σχετικά µε τα εκπαιδευτικά συστήµατα και στις δύο πλευρές του νησιού. Τόσο εγώ όσο και ο σύζυγός µου βιώσαµε την εθνικιστική προπαγάνδα σε όλη τη σχολική µας ζωή, δεν θέλαµε τα παιδιά µας να βιώσουν το ίδιο. Ως εκ τούτου, φοιτούν σε ιδιωτικό σχολείο στο νότιο µέρος του νησιού. Τη µέρα που ο γιος µου ήρθε σπίτι µε τη ζωγραφιά που του έδωσε ο φίλος του, προβληµατίστηκα πολύ και πήρα την απόφαση να δηµιουργήσω το συγκεκριµένο ντοκιµαντερ».

Μια ζωγραφιά, λοιπόν, µαζί µε τις δικές της µνήµες αλλά και του συζύγου της ήταν η απαρχή ενός ντοκιµαντέρ που θέλει να ρίξει φως στο παρελθόν, ώστε να µπορέσουµε να οικοδοµήσουµε ένα καλύτερο αύριο.


Να απαλλαγεί η εκπαίδευση από τη ρητορική µίσους

Όπως µας αναφέρει η Μινέ Μπαλµάν, τo εκπαιδευτικό σύστηµα ενισχύει το διαχωρισµό. «∆υστυχώς οι νέες γενιές εκπαιδεύονται µε τέτοιο τρόπο που νιώθουν ότι ανήκουν σε ένα συλλογικό τραύµα του πολέµου και όχι ότι ανήκουν σε ένα επανενωµένο νησί. Οι ηγεσίες, οι αρµόδιοι γνωρίζουν πολύ καλά πως η εκπαίδευση παίζει σηµαντικό ρόλο στη συνέχιση του διαχωρισµού και της διχοτόµησης. Στα σχολεία τα τραύµατα, οι φόβοι, το µίσος, οι προκαταλήψεις µεταφέρονται στις νέες γενιές µε τη χειραγώγηση των συναισθηµάτων των µαθητών. Πρέπει να αρχίσουµε να αλλάζουµε τα πράγµατα. ∆εν πρέπει να περιµένουµε έναν πολιτικό διακανονισµό για να αρχίσει η αλλαγή».

Κληθείσα να µας δώσει κάποια παραδείγµατα για το πώς µπορεί να γίνει η αλλαγή, η Μινέ Μπαλµάν αναφέρει: «Κατ’ αρχήν πρέπει η εκπαίδευση να απαλλαγεί από τη ρητορική µίσους και αφηγήσεις του ανεπίσηµου προγράµµατος σπουδών και να µετατραπεί σε ένα παιδαγωγικά κατάλληλο πρόγραµµα για τα παιδιά. Αρχίζοντας από τις µικρές ηλικίες, θα πρέπει να διδάσκονται μαθήματα Ελληνικών στους Τουρκοκύπριους µαθητές και µαθήµατα Τουρκικών στους Ελληνοκύπριους µαθητές. Αυτό θα βοηθήσει στο να κτιστούν κανάλια επικοινωνίας και να µπορεί να καταλάβει ο ένας τον άλλο.

Επίσης πριν από την όποια λύση, θα πρέπει να εντοπίσουµε τη ρίζα του προβλήµατος. Εάν διαχωρίζουµε την εκπαίδευση βάσει εθνικότητας και θρησκείας, δεν µπορούµε να περιµένουµε ότι τα παιδιά µας θα εκπαιδευτούν για την ειρήνη και την αδελφοσύνη.


Κατά συνέπεια, η µελλοντική πολιτική διευθέτηση θα πρέπει να οικοδοµηθεί µε τέτοιο τρόπο, ώστε η εκπαίδευση να βρίσκεται κάτω από µια οµπρέλα και να µη διοικείται χωριστά, όπως ήταν στη βρετανική περίοδο και στην Κυπριακή ∆ηµοκρατία. Από σήµερα, ως οικοδόµοι της ειρήνης, πρέπει να ασκήσουµε πίεση σε αυτό!»

«Πολιτικοί κτίζουν καριέρες πάνω στα τραύµατα των αγνοουµένων και των προσφύγων»

Η Μινέ Μπαλµάν επισηµαίνει ότι τα τραύµατα µεταφέρονται από γενιά σε γενιά, τα τραύµατα δεν επουλώνονται, αλλά µένουν να αιµορραγούν και να επηρεάζουν και τις νέες γενιές.

«Μέχρι τις παρεµβάσεις της Τουρκίας, που έφεραν την εκλογή του Ερσίν Τατάρ στην ηγεσία των Τ/κ το 2020, εργαζόµουν στη ∆ιερευνητική Επιτροπή για τους Αγνοούµενους στην Κύπρο (∆ΕΑ) από το 2006. Κατά τη διάρκεια της εργασίας µου για 14 χρόνια, παρατήρησα πως το τραύµα µεταφέρεται µεταξύ των γενεών στις ελληνοκυπριακές και τουρκοκυπριακές οικογένειες. Ακόµη και τα εγγόνια της οικογένειας που γεννήθηκαν µετά το 1974, µπορούσαν να µιλήσουν για τις εµπειρίες των παππούδων τους µε συναισθήµατα σαν να ήταν δικές τους εµπειρίες. Φυσικά αυτό τροφοδοτεί και το εκπαιδευτικό σύστηµα. Αυτό είναι ένα σηµαντικό θέµα, γιατί µέχρι τώρα δεν έγινε τίποτα για να επουλωθούν οι πληγές των Κυπρίων και να προχωρήσουµε. Οι πολιτικοί και των δύο πλευρών χρησιµοποιούν τις πληγές των συγγενών αγνοουµένων, τα βάσανα των προσφύγων, την κατοχή και το διχασµό για τη συνέχιση των πολιτικών τους θέσεων».


Να µην τα παρατήσουµε…

Ερωτηθείσα για το πώς µπορούµε να οικοδοµήσουµε το µέλλον, η Μινέ σηµειώνει ότι δεν πρέπει να τα παρατήσουµε. ∆εν πρέπει να αφήσουµε πολιτικές ηγεσίες να προωθήσουν την ατζέντα του διαχωρισµού και της διχοτόµησης. «Εάν θέλουµε να επανενώσουµε την Κύπρο, δεν πρέπει να περιµένουµε από τους ηγέτες των δύο κοινοτήτων να λάβουν αποφάσεις. Πρέπει να αποφασίσουµε τα βήµατα ειρήνης και να οργανωθούµε από τη βάση προς τα πάνω. Με αυτόν τον τρόπο µπορούµε να οικοδοµήσουµε ένα καλύτερο µέλλον».

 

Τα βιβλία ιστορίας είναι µόνο η µια όψη του προβλήµατος

 

Τα βιβλία Ιστορίας είναι µόνο η µια όψη του προβλήµατος, αναφέρει η Μινέ Μπαλµάν. Το κύριο πρόβληµα είναι η ιδεολογία της εκπαίδευσης.

«Το εκπαιδευτικό σύστηµα στη βόρεια πλευρά του διαχωρισµού έχει σχεδιαστεί µε τέτοιο τρόπο που οι µαθητές µαθαίνουν ότι οι Ελληνοκύπριοι είναι εχθροί τους και ότι επιχείρησαν βάρβαρους σκοτωµούς κατά Τουρκοκυπρίων στο παρελθόν. Στη νότια πλευρά οι µαθητές µαθαίνουν για την εισβολή και τους βάρβαρους Τούρκους. Σε καµιά πλευρά οι µαθητές δεν µαθαίνουν πώς ήταν η ζωή στα µικτά χωριά µεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Πως γιόρταζαν µαζί το Πάσχα και το Μπαϊράµι.


Επιπλέον, στη µια πλευρά µεγαλώνουν γενιές µε την ελληνική ταυτότητα και στην άλλη γενιές ώστε να γίνουν καλοί Τούρκοι. ∆εν υπάρχει τίποτα που να µαρτυρά την κυπριακή τους ταυτότητα.

Τα εκπαιδευτικά συστήµατα δεν ενθαρρύνουν τις νέες γενιές να αισθάνονται ότι ανήκουν στο νησί, τους ανθρώπους, τη φύση και την ιστορία του. Αυτό είναι απολύτως απίστευτο! Τα ανεπίσηµα προγράµµατα σπουδών είναι γεµάτα τραυµατικές αφηγήσεις και από τις δύο πλευρές. Αυτά δεν είναι γραµµένα σε βιβλία Ιστορίας, αλλά οι δάσκαλοι τα µεταφέρουν στους µαθητές. Επιπλέον, τα παιδιά χειραγωγούνται συναισθηµατικά όταν παίζοντας θέατρο οι δάσκαλοι τα ενθαρρύνουν να αναλάβουν συγκεκριμένους ρόλους. Η υποκριτική ή η παρακολούθηση των έργων πυροδοτεί το συναίσθηµα ενσυναίσθησης και τα παιδιά ενδύονται το τραύµα των θλιβερών και τραγικών γεγονότων του παρελθόντος».

Ακολουθήστε το dialogos.com.cy, στο Google News

Οι τελευταίες ειδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο και όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.