Του Νίκου Γ. Σύκα*

Στην εποχή της αλλαγής, της µεταβλητότητας, της πολυπλοκότητας, της αβεβαιότητας, των ασυµµετριών, των αλληλεξαρτήσεων και των εκρηκτικών ρίσκων, οι «Πεταλούδες του Αµαζονίου» και οι «Μαύροι Κύκνοι» παρατηρούνται παντού -σε ολόκληρο το οικοσύστηµα και σε κάθε στάδιο του κύκλου ζωής της καινοτοµίας. Σύµφωνα µε τον Nassim Taleb -τον κορυφαίο παγκοσµίως ειδικό στο Risk Management- ο «Μαύρος Κύκνος» συνιστά ένα απροσδόκητο γεγονός µε τεράστιο αντίκτυπο, είτε αρνητικό είτε θετικό, που µπορεί να αλλάξει δραµατικά τα δεδοµένα.
Υπάρχουν θετικοί «Μαύροι Κύκνοι» (ευκαιρίες) και αρνητικοί «Μαύροι Κύκνοι» (µε καταστροφικές συνέπειες). Μια από τις ιδιότητες του «Μαύρου Κύκνου» είναι η ασυµµετρία στις συνέπειες -θετικές ή αρνητικές. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του «Μαύρου Κύκνου» είναι ο τεράστιος αντίκτυπος και οι πολύ σοβαρές συνέπειες που επιφέρει.
Η δοµή, ο αρχιτεκτονικός σχεδιασµός µιας νέας καινοτοµίας, πρέπει να είναι τέτοιος που να παρέχει τη δυνατότητα τροποποίησης της έκθεσης (exposure) σε πιθανούς κινδύνους ή/και ευκαιρίες. Ο στόχος είναι διπλός: Απ’ τη µια να ελαχιστοποιείται το ρίσκο και η ζηµιά από αρνητικές ασυµµετρίες και απ’ την άλλη να µεγιστοποιείται το όφελος από θετικές ασυµµετρίες.
Μέσα από τη διττή αυτή στρατηγική (barbell strategy) οι νέες καινοτοµίες: α) αξιοποιούν το άγνωστο, την αβεβαιότητα, την αλλαγή, τον χρόνο, τα τυχαία συµβάντα και τις νέες ευκαιρίες που προκύπτουν, ενώ ταυτόχρονα αποφεύγουν πιθανούς κινδύνους, ελαχιστοποιούν τα ρίσκα και β) γίνονται καλύτερες µε τον χρόνο, καθίστανται «antifragile».
Τα βασικά εργαλεία που µας επιτρέπουν να τροποποιούµε την έκθεση (exposure) της καινοτοµίας είναι η στρατηγική τοποθέτηση / επανατοποθέτηση, το δηµιουργικό branding / rebranding και η διαφοροποίηση.
Η διαφοροποίηση µπορεί να αφορά οποιοδήποτε στάδιο της αξιακής αλυσίδας. Η ακριβής ρύθµιση της έκθεσης (exposure) της καινοτοµίας επιτυγχάνεται προσαρµόζοντας ανάλογα τις τέσσερις «πλευρές» της καινοτοµίας -δηλαδή µέσα από το δηµιουργικό συνδυασµό στοιχείων, χαρακτηριστικών και ικανοτήτων από τους τέσσερις βασικούς τύπους καινοτοµίας (καινοτοµία προϊόντος, καινοτοµία διαδικασιών, οργανωσιακή καινοτοµία και καινοτοµία µάρκετινγκ).
∆εν µπορείς να εγγυηθείς την επιτυχία µιας καινοτοµίας. Μπορείς όµως να αυξήσεις τις πιθανότητες επιτυχίας, διασφαλίζοντας ότι το επιχειρηµατικό σου µοντέλο συνδέει τις ανάγκες της αγοράς µε τις νέες και αναδυόµενες τεχνολογίες. Σε αυτούς τους τόπους φωλιάζουν οι θετικοί «Μαύροι Κύκνοι».
Η καινοτοµία έχει να κάνει µε τον εντοπισµό «Μαύρων Κύκνων» -σπάνιων συµβάντων που αποφέρουν σηµαντικές αποδόσεις.

*Σύµβουλος Στρατηγικής & Καινοτοµίας