Μυρτώ Σκουρουπάθη: Η περιβαλλοντική πληροφόρηση θα έπρεπε να είναι ανοικτή και προσβάσιµη σε όλους

Το έργο Watchdog παρακολουθεί και καταγράφει όλα όσα πρέπει να γνωρίζουµε

  • Καταγράφουµε διάφορα περιβαλλοντικά προβλήµατα σε ολόκληρη την Κύπρο, προσπαθώντας να τα χαρτογραφήσουµε και να εντοπίσουµε τοµείς δράσης
  • Είναι θετικό το γεγονός ότι μετά από την πίεση ομάδων, όπως η «Αυλή» και άλλων περιβαλλοντικών οργανώσεων, καταφέραμε να ενισχύσουμε το ρόλο της δημόσιας διαβούλευσης

Ένα πρωτοποριακό πρόγραµµα «τρέχει» η πρωτοβουλία «Αυλή» µε στόχο µεταξύ άλλων την καταγραφή δεδοµένων και στόχων που σχετίζονται µε το κλίµα στην Κύπρο. Για το έργο που φέρει την ονοµασία Watchdog µάς µίλησε η επικεφαλής του και εξειδικευµένη Μηχανικός Περιβάλλοντος, Μυρτώ Σκουρουπάθη.

Όπως προκύπτει, η κυβέρνηση της Κυπριακής Δηµοκρατίας επί του παρόντος δεν παρέχει επαρκείς, τακτικά επικαιροποιηµένες και εύκολα προσβάσιµες πληροφορίες σχετικά µε την τρέχουσα κατάσταση του περιβάλλοντος στην Κύπρο και την πρόοδο στους κλιµατικούς στόχους.

Για να καλυφθεί λοιπόν αυτό το κενό ήρθε το Watchdog με το οποίο, µέσα από την προσπάθεια ανθρώπων που αγαπούν το περιβάλλον, γίνεται τεράστια προσπάθεια για συλλογή πληροφοριών από τη µια, αλλά και παρακολούθηση των ενεργειών για επίτευξη των στόχων από την άλλη, καθώς και για ενίσχυση της σηµασίας της δηµόσιας διαβούλευσης.

Συνέντευξη στην Ελένη Κωνσταντίνου

Για την πρωτοβουλία «Αυλή» έχουµε αναφερθεί αρκετές φορές από τις στήλες της εφηµερίδας µας. Άλλωστε, η ιδέα µιας «αυλής», ενός χώρου όπου µπορούµε να ανταλλάξουµε ιδέες και να οργανώσουµε δράσεις για µια καλύτερη Κύπρο για όλους τους ανθρώπους που ζουν στο νησί, αποπνέει µια αισιοδοξία που όλοι την έχουµε ανάγκη. Σήµερα, όµως, θα µιλήσουµε για κάτι πιο συγκεκριµένο. Για το έργο Watchdog. Πέστε µας τι είναι και πώς λειτουργεί;

Το έργο Watchdog ξεκίνησε ως ιδέα το 2020, µε την εφαρµογή του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίµα. Το Σχέδιο αυτό αποτελεί ίσως τη σηµαντικότερη στρατηγική για την αντιµετώπιση της κλιµατικής κρίσης στο νησί µας.

Ως περιβαλλοντική πρωτοβουλία εντοπίσαµε τον κίνδυνο της µη εφαρµογής του Σχεδίου (το οποίο εξ αρχής δεν επιτύγχανε τους στόχους µείωσης των εκποµπών αερίων του θερµοκηπίου και το οποίο απέκλειε το βόρειο τµήµα του νησιού) και έτσι δηµιουργήσαµε το έργο Watchdog. Όπως υποδεικνύει και το όνοµα της πρωτοβουλίας, σκοπός του είναι η παρακολούθηση της προόδου της εφαρµογής του Σχεδίου, το οποίο έχει δράση µέχρι το 2030. Παράλληλα, παρακολουθούµε νέες νοµοθεσίες και στρατηγικές που προτείνονται ώστε να συµµετέχουµε ενεργά στη διαδικασία της διαβούλευσης.

Για παράδειγµα, το Τµήµα Περιβάλλοντος της Κυπριακής ∆ηµοκρατίας είχε την υποχρέωση να εκπονήσει µια Μακροπρόθεσµη Στρατηγική για τη µείωση των εκποµπών αερίων του θερµοκηπίου, µε ορίζοντα το 2050. Η οµάδα των εθελοντών που ασχολείται µε το Watchdog µελετήσαµε τη Στρατηγική και ετοιµάσαµε 50 σχόλια και προτάσεις για βελτίωσή της. Επίσης, καταγράφουµε διάφορα περιβαλλοντικά προβλήµατα σε ολόκληρη την Κύπρο, προσπαθώντας να τα χαρτογραφήσουµε και να εντοπίσουµε τοµείς δράσης.

 

Ποια προβλήµατα θεωρείτε ότι προκαλεί το γεγονός ότι δεν υπάρχουν αρκετά δεδοµένα που αφορούν ολόκληρο το νησί µας, παρά µόνο τις περιοχές που ελέγχονται από την Κυπριακή ∆ηµοκρατία;

Η κλιµατική κρίση δεν αναγνωρίζει ανθρώπινα σύνορα. Αυτό σηµαίνει ότι το να αγνοούµε το µισό τµήµα του νησιού µας στους σχεδιασµούς για την αντιµετώπιση και προσαρµογή στην κλιµατική αλλαγή δεν βοηθά κανέναν στην αποτελεσµατική εφαρµογή δράσεων για κλιµατική ανθεκτικότητα.

 

Γιατί υπάρχει αυτό το κενό στην καταγραφή στοιχείων και την αλληλοενηµέρωση;

Η πραγµατικότητα είναι ότι η συντριπτική πλειοψηφία των περιβαλλοντικών νόµων και στόχων στην Κυπριακή ∆ηµοκρατία ξεκίνησαν µέσω Ευρωπαϊκών Οδηγιών και Κανονισµών. ∆εδοµένου ότι το βόρειο µέρος του νησιού µας, εκ των πραγµάτων, δεν υποχρεούται να εφαρµόσει αυτούς τους κανονισµούς και στόχους, δεν υπάρχει ούτε η κατάλληλη καταγραφή των περιβαλλοντικών µεταβλητών και επιπτώσεων. Την ίδια στιγµή, η χρηµατοδότηση για τέτοιου είδους πρωτοβουλίες από πλευράς Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την τουρκοκυπριακή ηγεσία είναι µειωµένη, έτσι πολλές φορές δεν υπάρχουν ούτε οι απαραίτητοι πόροι, ούτε και ο εξοπλισµός που απαιτείται για την καταγραφή δεδοµένων.

Το κενό αυτό θα µπορούσε να καλυφθεί µε αρκετά µεγαλύτερη ευκολία αν υπήρχε η κατανόηση της αναγκαιότητας συνεργασίας και η πολιτική αποφασιστικότητα των δύο ηγετών για συνεργασία στη συλλογή και ανταλλαγή κλιµατικών δεδοµένων απ’ όλο το νησί. Ανεξάρτητα από την πολιτική θέση του καθενός, η άρνηση ή αντίσταση στη συνεργασία των δύο ηγεσιών για την αντιµετώπιση της κλιµατικής κρίσης, αναδεικνύει τη λανθασµένη αντίληψη για την ίδια την επιστήµη της κλιµατικής αλλαγής.

 

Πώς συλλέγετε τα δεδοµένα αυτά εσείς και ποια προβλήµατα εντοπίσατε στην προσπάθεια αυτή;

Αρχικά χρησιµοποιήσαµε το Εθνικό Σχέδιο για να συλλέξουµε τους στόχους και τις δράσεις της Κυπριακής ∆ηµοκρατίας. Στη συνέχεια, επικοινωνήσαµε µε τα αρµόδια τµήµατα ανά περιόδους για να ζητήσουµε ενηµέρωση για την πρόοδο των δράσεων.

Βάσει της Συνθήκης του Άαρχους έχουµε δικαίωµα στην πληροφόρηση για περιβαλλοντικά θέµατα, άρα έχουµε δικαίωµα και σε αυτού του είδους την πληροφόρηση. Ιδανικά, η περιβαλλοντική πληροφόρηση θα έπρεπε να είναι ανοικτή και προσβάσιµη ανά πάσα στιγµή σε όλο το κοινό, παρ’ όλα αυτά συνήθως αυτό δεν συµβαίνει. Είτε η πληροφορία είναι αποσπασµατική και έρχεται µε καθυστέρηση, είτε είναι σε µορφή που δεν µπορεί ο οποιοσδήποτε πολίτης να την κατανοήσει.

Για παράδειγµα, το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίµα κατά την περίοδο της διαβούλευσης ήταν διαθέσιµο στην ιστοσελίδα του Τµήµατος Περιβάλλοντος µόνο στα αγγλικά -σε καµία από τις δύο επίσηµες γλώσσες της Κυπριακής ∆ηµοκρατίας. Κατ’ ακρίβειαν, κανένα σχετικό αρχείο δεν είναι διαθέσιµο στην τουρκική γλώσσα, άρα αποκλείει εξαρχής όλους τους τουρκόφωνους κατοίκους της Κύπρου.

 

Μπορείτε να µας αναφέρετε ενδεικτικά κάποια από τα αποτελέσµατα που έχετε εξάγει και σας έχουν κάνει εντύπωση;

∆ιαφαίνεται ότι η πολιτική της κυβέρνησης της Κυπριακής ∆ηµοκρατίας είναι η µείωση της φιλοδοξίας για δράση για την κλιµατική κρίση.

Ακόµα, οι ίδιες οι Στρατηγικές παρουσιάζουν άλµατα λογικής και υπολογιστικά κενά αναφορικά µε την επίτευξη των στόχων. Για παράδειγµα, στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίµα, ο στόχος που αποφασίστηκε µε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ήταν 24% µείωση των εκποµπών αερίων του θερµοκηπίου µέχρι το 2030, ενώ στο ίδιο το Σχέδιο υπολογίζεται µείωση 20,9%. Η διαφορά των δύο υπολογίζεται να καλυφθεί µέσω του «µηχανισµού ευελιξίας» που στην πραγµατικότητα ισοδυναµεί µε πρόστιµα προς την Κυπριακή ∆ηµοκρατία για αγορά δικαιωµάτων ρύπων. Το κόστος αυτό, για άλλη µια φορά, µετατοπίζεται στους πολίτες.

Από την παρακολούθηση της υλοποίησης των µέτρων εντοπίζουµε, επίσης, καθυστερήσεις και αλλαγές του Σχεδίου.

Για παράδειγµα, στο ενεργειακό µείγµα θεωρείτο ότι από το 2022 η πλειοψηφία των αναγκών µας θα καλυπτόταν από το φυσικό αέριο (το οποίο είναι ορυκτό καύσιµο και δεν συνάδει µε την επιστήµη για την αντιµετώπιση της κλιµατικής κρίσης), κάτι που δεν ισχύει. Και οι στόχοι για δεντροφυτεύσεις έχουν µεγάλη απόκλιση, ιδιαίτερα δεδοµένων των τεράστιων απωλειών δασικών εκτάσεων από πυρκαγιές τα τελευταία δύο χρόνια.

 

Κάποιο θετικό συµπέρασµα έχει εξαχθεί;

Είναι θετικό το γεγονός ότι µετά από την πίεση οµάδων, όπως η «Αυλή» και άλλων περιβαλλοντικών οργανώσεων, καταφέραµε να ενισχύσουµε το ρόλο της δηµόσιας διαβούλευσης για θέµατα γύρω από την κλιµατική αλλαγή. Το επόµενο βήµα προς τη σωστή κατεύθυνση θα είναι η ένταξη των απόψεων/προτάσεων των ενδιαφερόµενων µερών στις πολιτικές που ετοιµάζονται για έναν πιο συνεργατικό σχεδιασµό.

Τέλος, µετά την υιοθέτηση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συµφωνίας, οι στόχοι για το 2030 έχουν αυξηθεί σηµαντικά και γι’ αυτό το Εθνικό µας Σχέδιο βρίσκεται σε φάση αναθεώρησης. Ευελπιστούµε και αναµένουµε µεγαλύτερη και ουσιαστικότερη διαβούλευση µε τους πολίτες και οργανωµένα σύνολα απ’ όλη την Κύπρο. Για ουσιαστική και αποφασιστική δράση επιβάλλεται η συνεργασία για κάλυψη ολόκληρου του νησιού µας.

Ακολουθήστε το dialogos.com.cy, στο Google News

Οι τελευταίες ειδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο και όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.