Του Χαράλαµπου Μερακλή

Τα τελευταία 20 χρόνια 11.200 ειδικοί επιστήµονες για την κλιµατική αλλαγή από 153 χώρες βρίσκονται σε αναστάτωση λόγω των τεκµηρίων της έρευνάς τους που επιβεβαιώνουν ότι βρισκόµαστε στο χείλος της δυναµικής συντελούµενης κλιµατικής αλλαγής και καταστροφής χωρίς γεωγραφικά σύνορα, η οποία ξεκίνησε µετά τον Β’ Παγκόσµιο Πόλεµο και ταχύτερα απ’ ό,τι υπολογιζόταν. Η κλιµατική αλλαγή οφείλεται στις τοπικές – γεωγραφικές διαφοροποιήσεις και στους εγγενείς µεθοδολογικούς και γνωστικούς περιορισµούς των επιστηµονικών προβλέψεων για τις κλιµατικές αλλαγές που συντελούνται από τον καιρό και το κλίµα.

Αυτά τα δύο στοιχεία περιγράφουν το ίδιο πράγµα και αλλαγή, αλλά σε διαφορετική χρονική περίοδο. Ο καιρός αναφέρεται στα κατά τόπους φυσικά µετεωρολογικά, χερσαία, θαλάσσια φαινόµενα µε διάρκεια από λίγα λεπτά έως µια βδοµάδα, ενώ στο κλίµα εκδηλώνονται σε βάθος µερικών χρόνων, δεκαετιών, αιώνος ή και περισσότερο.
Έτσι η κλιµατική αλλαγή χαρακτηρίζεται από τη χρονική τάση που αλλάζουν τα διάφορα κλιµατολογικά φαινόµενα σε βάθος χρόνου και όχι από µέρα σε µέρα.


Σύµφωνα µε τη ∆ιακήρυξη του ΟΗΕ για την Κλιµατική Αλλαγή (IPCC) του 2013, αποφαίνεται πως αυτή οφείλεται κατά 95% στις ανθρώπινες δραστηριότητες. Αυτή η βεβαιότητα οδήγησε στη Συµφωνία του Παρισιού το 2015 για το κλίµα, στην οποία οι πιο αναπτυγµένες οικονοµικά χώρες υποχρεώθηκαν να συµφωνήσουν σε µια σειρά πρωτοβουλίες και δράσεις για να κρατηθεί στα επόµενα χρόνια η άνοδος της θερµοκρασίας του πλανήτη κατά δύο βαθµούς χαµηλά. Ενώ οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν τελευταία ότι θα αποσυρθούν από τη συµφωνία.

Σε πρόσφατη ∆ιακήρυξη του ΟΗΕ για την Κλιµατική Αλλαγή, που επήλθε επ’ ευκαιρία των 40χρονων της πρώτης Παγκόσµιας Συνδιάσκεψης του ΟΗΕ που πραγµατοποιήθηκε στη Γενεύη το 1979, τονίζεται πως η κλιµατική αλλαγή σχετίζεται µε τη χρήση µορφών ενέργειας, τις πλανητικές θερµοκρασίες, την αύξηση του ανθρώπινου πληθυσµού, την αποψίλωση των δασών, τους ρυθµούς τήξης των πάγων και άλλων και καταλήγει στο συµπέρασµα πως οι εκποµπές των αερίων του θερµοκηπίου αντί να µειώνονται, αυξάνονται µε γοργό ρυθµό, όπως συµβαίνει µε τις πλανητικές θερµοκρασίες σε ξηρά και θάλασσα, τη στάθµη των ωκεανών, την αύξηση των καιρικών φαινοµένων, καθώς και µε την τήξη των πάγων σε Ανταρκτική, Αρκτική και Γροιλανδία.

Η ∆ιακήρυξη των 11.200 ειδικών επιστηµόνων για το κλίµα επισηµαίνει και τα ακόλουθα για να ταρακουνηθούµε από την αυτοκαταστροφική ολιγωρία που σχετίζεται άµεσα µε τις ανθρώπινες δραστηριότητες στους ακόλουθους τοµείς που χρήζουν άµεσων αλλαγών και χρήσεων ως ακολούθως:
(α) Αναφορικά µε τον τοµέα της ενέργειας απαιτούνται ευρείας χρήσης πρακτικές και τεχνολογίες για εξοικονόµηση και αντικατάσταση των ορυκτών καυσίµων µε καθαρά, εναλλακτικά, ανανεώσιµα καύσιµα, καθώς επίσης διακοπή άντλησης νέων αποθεµάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, εξάλειψη επιδοτήσεων στις πετρελαϊκές εταιρείες, επιβολή φόρων άνθρακα για να περιοριστεί η χρήση ορυκτών καυσίµων.
(β) Σχετικά µε τους ρύπους επιβάλλεται η περικοπή εκποµπών µεθανίου, υδροφθορανθράκων και άλλων βραχείας ζωής ρύπων που επιβαρύνουν το κλίµα. Η εντονότατη πίεση που εξάσκησε το είδος µας οδήγησε στην απορρύθµιση όλων σχεδόν των γήινων οικοσυστηµάτων τους δύο τελευταίους αιώνες και µας οδήγησε στους µαζικούς αφανισµούς αναρίθµητων ζωικών και φυτικών ειδών.

Όπως σηµειώνουν οι επιστήµονες της κλιµατικής αλλαγής, βιώνουµε την 6η µαζική εξαφάνιση της ζωής στον πλανήτη µας µε θύµα τον άνθρωπο και µέχρι επίσης την κλιµατική και οικολογική κατάρρευση. Τα συγκεκριµένα καταστροφικά φαινόµενα δύσκολα αναφέρονται επειδή συντηρούνται από τους ανατροφοδοτούµενους «βρόχους ανάδρασης» που προκαλούν αποδιοργάνωση των πολύπλοκων φυσικών συστηµάτων και επιπρόσθετα υπονοµεύουν την επαναφορά στην εύρυθµη λειτουργία αυτών των συστηµάτων.

Αυτές οι επιδράσεις στα πολύπλοκα συστήµατα προκαλούν πρόσκαιρες καταστροφές σε τοπικό, κλιµατολογικό, επιδηµιολογικό και οικονοµικό επίπεδο που στη συνέχεια πυροδοτούν απρόβλεπτες αλλαγές µε τη σειρά τους σε ευρύτερες περιοχές σε πλανητικό επίπεδο. Η τρέχουσα κλιµατολογική και οικολογική κρίση θα πρέπει να αντιµετωπισθεί ως ένα πλανητικών διαστάσεων πολιτικο-οικονοµικό πρόβληµα, επειδή καµιά ανεπτυγµένη ανθρώπινη κοινωνία δεν είναι διατεθειµένη να εγκαταλείψει τις παγιωµένες οικονοµικές σχέσεις εξουσίας και τον κυρίαρχο καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής, παρ’ όλο που και τα δύο συνδέονται µε την καταστροφική περίοδο εκµετάλλευσης του περιβάλλοντος και την υποβάθµιση της βιοποικιλότητας που επί αιώνες ασκούνται στα τυφλά πάνω στη φύση και τους ανθρώπους.