“Να κάνουμε πραγματικότητα την Κύπρο των ονείρων μας”

Συνεργασία σε μηνιαία βάση

Οι Izel Seylani και Προκόπης Αγαθοκλέους, δύο νέοι Κύπριοι ηθοποιοί, σε μια κοινή συνέντευξή τους κάνουν ποδαρικό, εγκαινιάζοντας έτσι τη συνεργασία της «Χαραυγής» και της «Yeni Duzen». Οι δύο εφημερίδες, πάνω σε μηνιαία βάση, θα δημοσιεύουν ρεπορτάζ και συνεντεύξεις που πραγματοποιούνται από κοινού, στο πλαίσιο της αρχής για προώθηση της υπόθεσης της επανένωσης του τόπου και της επαναπροσέγγισης Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Οι δύο νέοι ηθοποιοί μοιράστηκαν μαζί μας το όραμά τους για μια επανενωμένη Κύπρο, το ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει το θέατρο ειδικότερα, αλλά και οι τέχνες γενικότερα, και τις εμπειρίες τους από τη δουλειά τους σε δικοινοτικό επίπεδο. Οι δύο ηθοποιοί τόνισαν τη σημασία του θεάτρου στο νησί, αλλά και την αναγκαιότητα να υπερπηδηθεί το μοναδικό εμπόδιο της γλώσσας ανάμεσα στις δύο κοινότητες.

«Η Κύπρος στα όνειρά μας να μη μείνει εκεί, αλλά να δουλέψουμε για να την κάνουμε πραγματικότητα», είπε στη «Yeni Duzen» και στη «Χαραυγή» ο Izel Seylani, Τ/κ νέος ηθοποιός, και αντιπαρέβαλε την πεποίθηση αυτή με την ισπανική ρήση του cajo roho (κόκκινος κόκορας), σύμφωνα με την οποία αν λαλήσει ο μαύρος κόκορας είναι πρωί, αλλά αν λαλήσει ο κόκκινος τότε και οι υπόλοιποι κόκορες αρχίζουν να λαλούν.

Ο Προκόπης Αγαθοκλέους, από την άλλη, θέλει την Κύπρο των ονείρων του για την κόρη του Δάφνη και τη γενιά της -να φτάσουν σε ουσιαστική συνύπαρξη των ανθρώπων του νησιού.

O Προκόπης Αγαθοκλέους άρχισε το θέατρο στα 13 του χρόνια, όταν ένας φίλος του τον κάλεσε στη θεατρική ομάδα του σχολείου για το θεατρικό διαγωνισμό. Εκεί ήταν η πρώτη επαφή και ο πρώτος έρωτας με το θέατρο. Στη συνέχεια πέρασε τρία χρόνια στο λύκειο χωρίς να ξέρει ποια μαθήματα να διαλέξει για να σπουδάσει θέατρο. Αφού υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία, πήγε στη σχολή του Εθνικού Θεάτρου έχοντας εκπληκτικούς δασκάλους. Αποφοίτησε το 2010 και άρχισε να δουλεύει σε τακτική βάση από τότε και έπειτα.

 

Ο Izel Seylani σπούδασε στο Εθνικό Κονσερβατόριο Τουρκίας, στο Εσκί Σεχίρ, όμως άρχισε να παίζει θέατρο στο λύκειο και έπαιζε και στο Δημοτικό Θέατρο Λευκωσίας. Τις σπουδές τους στο Κονσερβατόριο ακολούθησε μεταπτυχιακό στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ στην Αγγλία. Επιστρέφοντας στην Κύπρο εργάστηκε στις φυλακές, όπου και εκπόνησε τη μεταπτυχιακή του εργασία. Ήταν η πρώτη φορά που το θέατρο έμπαινε στις φυλακές στην τουρκοκυπριακή κοινότητα.

“Προκόπης Αγαθοκλέους: Η Κύπρος
των ονείρων μου είναι η κόρη μου, να
ζει και να μεγαλώνει χωρίς αυτά που
έχουμε εμείς στο κεφάλι μας”

Όπως ανέφερε ο Izel, το πρώτο έργο στις φυλακές, η «Ειρήνη», ήταν η διατριβή του για την αναμόρφωση στις φυλακές μέσω του θεάτρου για το μεταπτυχιακό του. Αυτό το πρώτο έργο ήταν η διατριβή του, όμως το δεύτερο έργο εκεί ήταν η εκπλήρωση της υπόσχεσης που είχε δώσει σε αυτούς που τον εμπιστεύτηκαν για να συνεχίσει.

Ταυτόχρονα, εργάστηκε στο Θέατρο Λευκωσίας, ενώ συνέχισε τις σπουδές του στο δημιουργικό θέατρο και με σπουδές διδακτορικού επιπέδου στο Φυσικό Θέατρο (θέατρο που δεν βασίζεται στη γλώσσα), τις οποίες ολοκλήρωσε τον Ιανουάριο του 2018. Τόσο ο Izel όσο και ο Προκόπης έχουν εργαστεί με άτομα από την άλλη κοινότητα. Ο Προκόπης συνεργάστηκε με τον Erdogan Kavaz στο έργο «Τρωάδες» με τον Θεόδωρο Τερζόπουλο, που παρουσιάστηκε στο πλαίσιο των παραστάσεων για το Πάφος 2017, Ευρωπαϊκή Πολιτιστική Πρωτεύουσα.

“Izel Seylani: Εάν ένα έργο περιγράφει
τον κοινό πόνο, δεν μπορεί να είναι
διαφορετικό στην κάθε πλευρά, επειδή
μοιράζονται τον ίδιο πόνο”

Χαρακτήρισε τη συνεργασία ως εξαιρετική εμπειρία για το πώς άνθρωποι δούλεψαν μαζί για ένα αντιπολεμικό έργο όπως οι «Τρωάδες», με τη θεματική του Τερζόπουλου που ήθελε ανθρώπους από 4-5 διαιρεμένες πρωτεύουσες να δουλεύουν μαζί. Ο Izel συνεργάστηκε και με συγγραφείς και με σκηνοθέτες Ε/κ αλλά και ηθοποιούς μέσα από δικοινοτικά θεατρικά δρώμεναόπως τα Youth Power projects, Us from the P ast, που είχαν να κάνουν με τη διαχείριση του πολεμικού τραύματος μέσα από το θέατρο, όπου συμμετείχαν ηθοποιοί από το Κουρδιστάν, την Ελλάδα, την Τουρκία, την Κύπρο και την Παλαιστίνη- και στο έργο «Ψάχνοντας την ειρήνη». Στη συνέχεια, κατά την πρώτη χρονιά του Buffer Fringe Festival συμμετείχε στο project Delusion, στο οποίο συμμετείχαν Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι καλλιτέχνες, όπως και καλλιτέχνες από τη Γαλλία και την Πορτογαλία. Αυτά τα έργα δεν είναι του κλασικού, συμβατικού θεάτρου, αλλά είναι το αποτέλεσμα ιδεών που προκύπτουν από τη θεατρική προσέγγιση του έργου. Μετά το Us from the Past και το Delusion ακολούθησε το Chaos project, το οποίο παρουσιάστηκε στην Καστελιώτισσα, που είχε να κάνει με τη διαδικασία ανακάλυψης του πώς ζούμε ενάντια στον εθνικισμό και το σοβινισμό.

Ήταν ένα έργο που πραγματοποιείτο την περίοδο που εκράγηκε μια βόμβα σε σιδηροδρομικό σταθμό στην Άγκυρα. Στόχος αυτών των τριών έργων ήταν να διαμορφωθούν οι συγκλίσεις και τα κοινά βιώματα των δύο κοινοτήτων. Ταυτόχρονα, μπήκε στη ζωή του το Φεστιβάλ Θεάτρου της Μεσαορίας. Το χαρακτηριστικό του φεστιβάλ αυτού είναι ότι κάθε χρόνο παρουσιάζεται ένα ελληνοκυπριακό θέατρο. Το 2014 εκπροσώπησε την Κύπρο στο International Theater Institute και το 2015 συμμετείχε στο project του προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών Partnership for the Future για το Κάστρο του Οθέλλου.

Του προτάθηκε να κάνει ένα έργο για την παρουσίαση του ανακαινισμένου Κάστρου. Το Κάστρο του Οθέλλου είναι κοινή κληρονομιά, ανέφερε ο Izel, και στο έργο συμμετείχαν τέσσερις Τουρκοκύπριοι και τέσσερις Ελληνοκύπριοι καλλιτέχνες που έπαιξαν στο έργο του Σαίξπηρ υπό τη σκηνοθετική επιμέλεια του Izel.

“Izel Seylani: Η γλώσσα είναι πολύ
σημαντική… Σε όλες τις παραστάσεις
μας πρέπει να υπάρχουν υπέρτιτλοι.
Στο κρατικό θέατρο, στο δημοτικό
θέατρο, η πλήρης μετάφραση αφαιρεί
ένα μεγάλο εμπόδιο”

Τέλος, πέρσι ο Izel έπαιξε στον «Αγνοούμενο» που ανέβασε το Σατιρικό Θέατρο και το Δημοτικό Θέατρο Λευκωσίας. Όπως ανέφερε, ήταν μια πολύ σημαντική εμπειρία για τον ίδιο επειδή έπαιξε στα Ελληνικά. «Ήμουν πολύ τυχερός», ανέφερε, «γιατί ήξερα το έργο πολύ καλά και αισθάνθηκα πολύ καλά που έπαιξα το ίδιο έργο και στα Ελληνικά και στα Τουρκικά». «Στο τέλος της πρεμιέρας», σημείωσε, «πολλοί θεατές δεν είχαν καταλάβει ότι ήμουν Τουρκοκύπριος».

Ο ρόλος του θεάτρου στην κατανόηση και συνεργασία

Απαντώντας σε ερώτηση για το ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει το θέατρο στην κατανόηση και συνεργασία μεταξύ των δύο κοινοτήτων, ο Προκόπης απάντησε ότι είναι τεράστιος ο ρόλος του θεάτρου από αυτή την άποψη. Πρόσθεσε ότι το λυπηρό είναι ότι δεν αξιοποιείται επαρκώς. Σημείωσε ότι ο ρόλος του ηθοποιού είναι να μαθαίνει να επικοινωνεί με τους θεατές μέσα από το θεατρικό έργο και συμπλήρωσε ότι ο ρόλος που μπορεί να παίξει το θέατρο είναι αυτός που έχει ανά τους αιώνες και η συνενωτική του βάση.

“Προκόπης Αγαθοκλέους: Η δουλειά
του ηθοποιού είναι να επικοινωνήσει.
Το θέατρο μπορεί να συνδράμει
περισσότερο στην επικοινωνία των
δύο κοινοτήτων και να τις φέρει πιο
κοντά”

«Γιατί πιστεύω ακράδαντα», σημείωσε, «ότι ως καλλιτέχνες και ηθοποιοί μελετούμε σπουδαία έργα που αφορούν τον ψυχισμό και επικοινωνούν αυτά με τους θεατές -και επομένως έχουν να κάνουν με την επικοινωνία». Ο Προκόπης θαυμάζει τον Izel γι’ αυτά που έχει κάνει και νιώθει, λέει, κάπως άσχημα που ως Ε/κ δεν έχει προσφέρει τα ανάλογα. «Θα ήθελα πάρα πολύ να προσφέρω και να συμμετέχω περισσότερο», μας λέει. Ταυτόχρονα, σημείωσε ότι είναι ανοικτός στην προοπτική συνεργασίας με τον Izel, αλλά και με άλλους Τουρκοκύπριους καλλιτέχνες, για να συμβάλουν στην κατεύθυνση της επικοινωνίας μεταξύ των δύο κοινοτήτων.

Ο Izel επεσήμανε ότι η κατανόηση και η συνεργασία είναι και ο σκοπός και το τέλος του θεάτρου. «Το περιεχόμενο και ο σκοπός. Γιατί ο πόνος είναι κοινός. Αυτό είναι κοινό, δεν μπορεί να υπάρξει ξεχωριστά γιατί είναι κοινός», τόνισε. Σημείωσε ότι μπορεί να προωθηθεί η συνεργασία μέσω του θεάτρου στα σχολεία αν δημιουργηθούν οι δομές. Ήδη υπάρχουν θέατρα τα οποία διατηρούν μεταξύ τους συνεργασίες, όπως το Σατιρικό με το Δημοτικό Θέατρο Λευκωσίας, τα οποία συνεργάζονται εδώ και δεκαετίες. Το ζήτημα είναι το θέατρο και η συνεργασία να γίνεται φυσικά και όχι σαν κάτι πρωτότυπο και μοναδικό, να γίνεται ως φυσική κατάληξη με τη διασύνδεση τοπικών θεάτρων.

“Izel Seylani: Η Κύπρος των
ονείρων μας πρέπει να παραμείνει
στα όνειρά μας. Εμείς είμαστε η
σημερινή Κύπρος. Πρέπει να
συνεχίσουμε να εργαζόμαστε για τη
σημερινή Κύπρο”

Πώς μπορεί να ξεπεραστεί το εμπόδιο της γλώσσας

Ο Izel σημείωσε επίσης ότι η γλώσσα είναι πολύ σημαντική και δεν μπορεί να αγνοηθεί. «Χρειάζεται να βρούμε τον τρόπο να γίνουμε κατανοητοί στην άλλη κοινότητα», επεσήμανε, και πρόσθεσε ότι γι’ αυτό χρειάζεται ξεκάθαρη στρατηγική, να δοθούν τα κονδύλια για να καταστεί εφικτό, όσα και να είναι. Και αυτό είναι ευθύνη των Αρχών, ώστε να αρθούν τα γλωσσικά εμπόδια. Φυσικά, σημείωσε ο Izel, τώρα τα πράγματα είναι πιο εύκολα, γιατί μπορεί κανείς να πάρει τις πληροφορίες από το ίντερνετ, γενικά να βρει πληροφορίες για ένα έργο και αμέσως μπορεί να καταλάβει παρακολουθώντας και τις εκφράσεις.

Πρόσθεσε ότι το θέατρο, ως πολιτική και φιλοσοφία, είναι οικουμενικό. «Το θέατρο φέρνει τους ανθρώπους κοντά και χρειάζεται να βρεθούν τρόποι ώστε οι Κύπριοι να παρακολουθήσουν θεατρικές παραστάσεις και των δύο κοινοτήτων. Και αυτό μπορούν να το κάνουν οι άνθρωποι και όχι οι πολιτικοί».

Ο Προκόπης με τη σειρά του επεσήμανε ότι δυστυχώς μεγάλη μερίδα Ε/κ ακολουθεί τους πολιτικούς, με αποτέλεσμα αν κάτι δεν είναι πρωτοσέλιδο, να μην ενδιαφέρονται. Γι’ αυτό το πρωτοσέλιδο είναι ένας τρόπος να πάνε στο θέατρο. Πρόσθεσε ότι οι άνθρωποι χρειάζεται να οργανωθούν και όπως επισκέπτονται το Τρόοδος, τον Απόστολο Ανδρέα, τον Τεκκέ, να πηγαίνουν και θέατρο.

«Μοιραζόμαστε την ίδια κουλτούρα. Χρειάζεται να έρθουν κοντά οι άνθρωποι που ενδιαφέρονται για την ιστορία, για τις τέχνες. Και αυτό είναι δική μας ευθύνη. Εμείς πρέπει να αναλάβουμε δράση». «Χάνουμε την ελπίδα», είπε ο Izel. «Περιμένουμε 40 και πλέον χρόνια τον σούπερμαν να λύσει το πρόβλημα», σημείωσε, ενώ ο Προκόπης πρόσθεσε ότι είναι χρέος των πολιτικών και της πολιτικής ηγεσίας να εργοδοτήσουν και χρηματοδοτήσουν αδρά συνεργασίες με αξιοπρεπείς μισθούς και σε βάθος χρόνου. Όχι για μια παράσταση, αλλά για προγράμματα που να προωθούν το ρόλο του θεάτρου για την επανένωση της κοινωνίας.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι πολιτικοί θα πρέπει να υποστηρίζουν με συνεχή και ουσιαστικό τρόπο τους καλλιτέχνες και το θέατρο, γιατί το θέατρο δεν είναι μια παράσταση με χαμόγελα στις κάμερες. Θα μπορούσε να στηριχθεί, για παράδειγμα, ένα στρατηγικό δεκαετές πρόγραμμα, όπου θα συμμετέχουν όσο περισσότεροι καλλιτέχνες γίνεται και να προωθηθεί αρκετά ώστε τις παραστάσεις να παρακολουθήσει όσο περισσότερος κόσμος γίνεται. Σημείωσε ότι οι πολίτες δεν αξιοποίησαν επαρκώς το άνοιγμα των οδοφραγμάτων και η τέχνη είναι ένα πολύ ωραίο βήμα για να προχωρήσει η επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων.