Του Δημήτρη Παλμύρη

Έντονες διεργασίες λαμβάνουν χώρα εντός της ΝΑΤΟϊκής πολεμικής συμμαχίας ενόψει της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ την ερχόμενη Τρίτη και Τετάρτη στο Λονδίνο. Αν και φαίνεται πως έχει βρεθεί η φόρμουλα για το ζήτημα των συνεισφορών των κρατών μελών της ιμπεριαλιστικής συμμαχίας, ωστόσο οι εσωτερικοί ανταγωνισμοί είναι έντονοι.

Τόσο οι διαφορές που προέκυψαν για το χειρισμό της κατάστασης της Συρίας όσο και η προσπάθεια της Γαλλίας να παίξει ένα πιο καθοριστικό ρόλο στη Συμμαχία δημιουργούν εντάσεις. Ταυτόχρονα όλοι έχουν το βλέμμα στραμμένο στη Ρωσία, με διαφορετικές ωστόσο προσεγγίσεις και ταχύτητες όσον αφορά την «αντιμετώπισή» της.

Τα βρήκαν στον προϋπολογισμό

Τα οικονομικά του ΝΑΤΟ ήταν ζήτημα γύρω από το οποίο υπήρχαν συγκρούσεις στη Συμμαχία κατά τις τελευταίες συνόδους. Οι ΗΠΑ θεωρούσαν πως επωμίζονται δυσανάλογο κόστος σε σχέση με τις χώρες της ΕΕ και ιδιαίτερα τη Γερμανία, για τη συντήρηση της ιμπεριαλιστικής τάξης πραγμάτων. Θυμίζουμε ταυτόχρονα πως οι ΗΠΑ θεωρούσαν ανταγωνιστική προς τα συμφέροντά τους τη διαχείριση που έκανε η Γερμανία κατά την παγκόσμια οικονομική κρίση.

Ωστόσο όπως όλα δείχνουν, τελικά οι ιμπεριαλιστές μάλλον τα βρήκαν στον λογαριασμό. Την Πέμπτη οι αντιπρόσωποι των χωρών-μελών του ΝΑΤΟ κατέληξαν σε συμφωνία που επιτρέπει στις ΗΠΑ να μειώσουν τη συμβολή τους στον προϋπολογισμό λειτουργίας του Συμφώνου, με τη Γαλλία να αρνείται να συμμετάσχει στην πρόσθετη επιβάρυνση. Έτσι, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος και είχε απαιτήσει κατά την τελευταία σύνοδο του ΝΑΤΟ, το 2018, τη μείωση της συμβολής της χώρας του, θα παρευρεθεί ουσιαστικά κερδισμένος στη Σύνοδο του Λονδίνου.

Οι ΗΠΑ καταβάλλουν σήμερα το 22,1% του προϋπολογισμού του ΝΑΤΟ -που ανήλθε σε 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια (2,37 δισεκατομμύρια ευρώ) το 2019 και η Γερμανία το 14,7%. Η Γαλλία συμβάλλει με το 10,5% του προϋπολογισμού.

Η συμφωνία επιτρέπει στις Ηνωμένες Πολιτείες να μειώσουν τη συμβολή τους στο 16,35% επί του συνόλου. Η Γερμανία θα προσαρμόσει στο ίδιο επίπεδο τη δική της συμβολή και οι υπόλοιπες χώρες-μέλη δέχονται να πληρώσουν περισσότερα. Η άρνηση της Γαλλίας να συμμετάσχει στη συμφωνία αυτή δεν επηρεάζει την ισχύ της, αλλά οδηγεί τους υπόλοιπους να προσαρμόσουν τον καταμερισμό της συμβολής, εξηγούν αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ.

Το Παρίσι αρνήθηκε να συμμετάσχει στην επιχείρηση κρίνοντας ότι αυτό «κινδυνεύει να εξελιχθεί σε προηγούμενο που θα επιτρέψει στις ΗΠΑ να μειώσουν τη συμβολή τους και στους προϋπολογισμούς άλλων διεθνών οργανισμών», εξήγησε ένας διπλωμάτης. «Είναι προφανές ότι θα αποτελέσει προηγούμενο».

Αυξάνονται οι δαπάνες

Ωστόσο, πέρα από την αλλαγή στον τρόπο «συνεισφοράς» ο ΓΓ του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ, ξεκαθάρισε πως τα σχέδια του ΝΑΤΟ είναι οι χώρες που συμμετέχουν σε αυτό να αυξήσουν τους προϋπολογισμούς που προορίζονται για την άμυνα.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς, αυτές οι αυξήσεις θα προσθέσουν στους υπάρχοντες προϋπολογισμούς 400 δισ. ευρώ μέχρι το 2024. «Πρόκειται για μία πρωτοφανή πρόοδο που θα κάνει το ΝΑΤΟ πιο ισχυρό», ανέφερε ο Γενικός Γραμματέας. Σύμφωνα με τα σχέδια της Συμμαχίας, οι χώρες θα διατηρήσουν τις κατευθυντήριες γραμμές που ορίζουν να διαθέτουν το 2% του ΑΕΠ τους για αμυντικές δαπάνες. Μέσα στο 2019 εννέα χώρες θα τηρήσουν αυτά τα νούμερα, αποκάλυψε ο Στόλτενμπεργκ.

«Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι και ο Καναδάς δεν πρέπει να επενδύσουν στην άμυνα για να ευχαριστήσουν τον Τραμπ. Θα πρέπει να επενδύσουν στην άμυνα γιατί αντιμετωπίζουμε νέες απειλές», ανέφερε ο Στόλτενμπεργκ.

Εγκεφαλικά νεκροί

Όλα δείχνουν πως ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ανοίγει επιπλέον μέτωπα εκτός από το οικονομικό. Ιδιαίτερα δε, έχει ανεβάσει τους τόνους σχετικά με τη συμπεριφορά της Τουρκίας στη συμμαχία. Πέρα όμως από τα διαφορετικά συμφέροντα που έχει η Γαλλία με την Τουρκία, όπως το γεγονός πως υποστηρίζουν με όπλα αντίπαλους πολέμαρχους στη Λιβύη, η Γαλλία επιδιώκει την ενίσχυση του ρόλου της εντός ΕΕ και μάλιστα μέσα από τη στρατιωτική ενδυνάμωση της Ένωσης.

Την Πέμπτη σε συνάντηση που είχε στο Παρίσι ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν με τον ΓΓ του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτενμπεργκ, φάνηκαν έντονες διαφορές. Με φόντο τις έντονες αντιδράσεις που προκάλεσαν οι δηλώσεις του περί «εγκεφαλικά νεκρού ΝΑΤΟ», ο Μακρόν είπε ότι «τα ερωτήματα που έθεσα είναι ανοιχτά και δεν έχουν επιλυθεί… Άρα, χρειαζόμασταν ένα μήνυμα αφύπνισης. Είμαι ευτυχής που δόθηκε και είμαι ευτυχής που όλοι τώρα πιστεύουν ότι πρέπει μάλλον να σκεφθούμε τους στρατηγικούς μας στόχους».

Σε συνέντευξή του στις αρχές Νοεμβρίου στο Economist, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν είχε αναφέρει ότι οι ευρωπαϊκές χώρες δεν χρειάζεται πλέον να βασίζονται στις ΗΠΑ για να υπερασπίζονται τους συμμάχους του ΝΑΤΟ, προσθέτοντας ότι «αυτό που βιώνουμε είναι ο εγκεφαλικός θάνατος του ΝΑΤΟ». Στην ίδια συνέντευξη είχε επιτεθεί στην Τουρκία για την εισβολή της στη Συρία. Ενώ ακόμη και στα μέσα αυτής της εβδομάδας δήλωσε πως η Τουρκία δεν μπορεί να περιμένει αλληλεγγύη από τους συμμάχους του ΝΑΤΟ και ταυτόχρονα να ξεκινά επίθεση στη Συρία.

Μιλώντας την Πέμπτη μετά τη συνάντηση με τον ΓΓ του ΝΑΤΟ, ο Μακρόν επανήλθε: «Ποια είναι τα καθήκοντα και τα δικαιώματα που έχει ένας σύμμαχος απέναντι στον άλλον. Μέσα σε μια συμμαχία, αυτό υπάρχει: Αλληλεγγύη. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορείς να κάνεις κάτι μόνος, χωρίς διαβούλευση, συντονισμό, να πάρεις αποφάσεις που θα έχουν έναν πολύ άμεσο αντίκτυπο σε συμμάχους».

Η Τουρκία δεν άργησε να απαντήσει. Την Παρασκευή ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, εξαπέλυσε «πυρά» κατά του Γάλλου προέδρου, σημειώνοντας ότι ο Εμανουέλ Μακρόν υποστηρίζει την τρομοκρατία. «Ο Μακρόν ήθελε να δημιουργήσει ένα κράτος τρομοκρατία, αλλά η επιχείρησή μας “Πηγή Ειρήνης” (σ.σ. η εισβολή της Τουρκίας στη Συρία κατά των Κούρδων) αναστάτωσε τα σχέδιά του. Δεν ξέρει τι λέει», είπε ο Τσαβούσογλου ενώπιον της τουρκικής Βουλής, σύμφωνα με τη Milliyet.

Στα ίδια πλαίσια ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιτέθηκε στον Γάλλο πρόεδρο λέγοντας πως ο Μακρόν πρέπει να ελέγξει το δικό του κεφάλι πριν κηρύξει το ΝΑΤΟ «εγκεφαλικά νεκρό».

ΝΑΤΟϊκό βλέμμα προς Ρωσία

Πάντως ο Γάλλος Πρόεδρος φαίνεται να υποστηρίζει διαφορετικές προσεγγίσεις στη σχέση του ΝΑΤΟ με τη Ρωσία. «Το πρώτο πολύ βασικό είναι πώς μπορούμε να εγγυηθούμε την ειρήνη και τη σταθερότητα στην Ευρώπη» είπε, υποστηρίζοντας πως «αυτό προϋποθέτει έναν διαυγή, δυναμικό και απαιτητικό διάλογο με τη Ρωσία».

Αναδεικνύοντας τις διαφωνίες που υπάρχουν και ως προς τον τρόπο «αναμέτρησης» και διαπραγμάτευσης με Ρωσία – Κίνα, είπε ότι το επόμενο θέμα «με το οποίο θα ασχοληθούμε, όχι απλά λόγω της Συνόδου αλλά γενικά, είναι: Το ΝΑΤΟ αποτελεί μια συλλογική αμυντική οργάνωση, αλλά ενάντια σε ποιον ή σε τι; Ποιος είναι ο κοινός μας εχθρός; Μερικές φορές ακούω να λέγεται ότι είναι η Ρωσία ή η Κίνα. Είναι όμως ο στόχος της Ατλαντικής Συμμαχίας να προσδιορίσει τη μία ή την άλλη δύναμη ως εχθρό μας; Δεν νομίζω».

Στο πλαίσιο αυτό, ο Γάλλος πρόεδρος χαρακτήρισε βάση για συζήτηση την πρόταση που είχε κάνει ο Βλαντιμίρ Πούτιν για ένα «μορατόριουμ» για μη ανάπτυξη πυραύλων μικρού και μεσαίου βεληνεκούς στην Ευρώπη και αλλού, πρόταση την οποία το ΝΑΤΟ έχει χαρακτηρίσει αναξιόπιστη και κανένας από τους ηγέτες δεν έχει απαντήσει. Η επίσημη θέση του ΝΑΤΟ είναι ότι η Ρωσία έχει ήδη αναπτύξει τέτοιους πυραύλους, κάτι που η Μόσχα αρνείται. Ο Μακρόν έσπευσε χτες να διευκρινίσει ότι η Γαλλία «σε καμία περίπτωση δεν αποδέχτηκε την πρόταση», αλλά «τη θεωρήσαμε βάση για συζήτηση, δεν πρέπει απλώς να την πετάξουμε. Ας είμαστε σοβαροί, πρόκειται για την ασφάλεια της Ευρώπης».

Την Παρασκευή ο Στόλτενμπεργκ δήλωσε πως «δεν βλέπουμε ουδεμία στρατιωτική απειλή της Ρωσίας προς κάποιο μέλος κράτος του ΝΑΤΟ. Βλέπουμε όμως, μία στρατηγική πρόκληση». «Θα συζητήσουμε για τη Ρωσία και τους μελλοντικούς οπλικούς ελέγχους. Το ΝΑΤΟ είναι ενιαίο απέναντι στις επιθετικές ενέργειες της Ρωσίας. Έχουμε ήδη συμφωνήσει ότι η απάντησή μας στην παραβίαση της Συνθήκης INF (πυραύλων μικρού και μεσαίου βεληνεκούς) από τη Ρωσία, θα είναι αμυντική, μετρημένη και συντονισμένη» ανέφερε, παράλληλα. Οι ΗΠΑ ανέστειλαν μονομερώς τη συμφωνία τον Φεβρουάριο του 2019, και η Ρωσία ακολούθησε καθώς αλληλοκατηγορούνταν για παραβιάσεις της.

Την ίδια ώρα η Γερμανίδα Καγκελάριος, Άνγκελα Μέρκελ κάλεσε τη γερμανική Βουλή να αναθεωρήσει τη στάση της σε ό,τι αφορά τους περιορισμούς στις πωλήσεις όπλων με σκοπό να ανοίξει ο δρόμος για την προμήθεια όπλων σε χώρες της Αφρικής. «Διερωτώμαι, μας συμφέρει εάν η Αφρική εξοπλίζεται από τη Ρωσία ή ίσως την Κίνα ή τη Σαουδική Αραβία;». Η Ρωσία, προσφάτως, έχει θέσει την Αφρική στο επίκεντρο της εξωτερικής της πολιτικής.